Μακροσκελής ή κουραστική; Λεπτομερής ή φλύαρη; Με διάθεση να παρουσιάσει την Ε.Ε. σαν προπύργιο σταθερότητας ή με άστοχη ωραιοποίηση των δομικών παθογενειών; Από τις αντιδράσεις σε Ευρώπη και Αμερική φαίνεται πως όλα τα πομπώδη που ανακοίνωσε η Φον ντερ Λάιεν την περασμένη Τετάρτη στην ουσία σημαίνουν λίγα.
- Γράφει ο Βασίλης Γαλούπης
Από το Στρασβούργο η «βασίλισσα της Ευρώπης» Ούρσουλα έδωσε την ετήσια ομιλία της για την «Κατάσταση της Ενωσης», μόνο με «θα». Μέσα σε ένα Ευρωκοινοβούλιο με πολλά έδρανα δυσοίωνα άδεια, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περιέγραψε το όραμά της και τις προτεραιότητές της για την επόμενη χρονιά. Ομως, δεν ενθουσίασε. Οι προσδοκίες κόπασαν αμέσως και, συν τοις άλλοις, η Ευρώπη άνοιξε νέα μέτωπα, όπως αυτό με τις ΗΠΑ. Πρακτικά όσα είπε η Γερμανίδα «πρωθυπουργός της Ευρώπης» είναι πάνω κάτω τα ίδια με αυτά της προηγούμενης χρονιάς που, όμως, ούτε εκείνα υλοποιήθηκαν ποτέ. Ετσι, έσπρωξε απλώς το τενεκεδάκι παρακάτω. Για ποικιλία φέτος είχαμε και μια πρωτότυπη πρόσκληση στον Καναδά να «συνδεθεί» με την Ε.Ε.
Η Φον ντερ Λάιεν δεσμεύτηκε αορίστως για αυστηρότερους ελέγχους στη μετανάστευση. Ανακοίνωσε ότι όσα δισεκατομμύρια ευρώ έμειναν από το πρόγραμμα SAFE θα δοθούν σε εταιρίες για την Ουκρανία. Και υποστήριξε, δίχως να το πιστεύει και η ίδια, ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι «στο απόγειο της ισχύος της».
Ο Σαρλ Μισέλ, πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, άσκησε κριτική στη Φον ντερ Λάιεν. Την κατηγόρησε για επικοινωνιακά παιχνίδια, αλλά και ότι είναι «κατώτερη των περιστάσεων».
Τα 10 γκρίζα σημεία της ομιλίας της, που αφορούν όλη την Ε.Ε. -και την Ελλάδα ασφαλώς -, είναι:
- ΑΝΕΔΑΦΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΚΑΝΑΔΑ: Η Γερμανίδα δήλωσε, ξαφνικά, ότι επιθυμεί να ανοίξει τον δρόμο ώστε «ο Καναδάς να γίνει το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της Ε.Ε». Ως έξτρα θεατρικό χάπενινγκ, ο Καναδός πρωθυπουργός Κάρνεϊ που παρευρισκόταν, σηκώθηκε και αγκάλιασε την Ούρσουλα. Αλλά πρακτικά μια τέτοια σχέση είναι ουτοπική. Η βαρύγδουπη ανακοίνωση στερείται ουσίας και μοιάζει περισσότερο σαν τρικ πικαρίσματος του Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος αντέδρασε αμέσως χαρακτηρίζοντας «γελοία» την πρόταση και απειλώντας την Ε.Ε. με βαρύτατες επιπτώσεις στις εμπορικές σχέσεις με τις ΗΠΑ.
- ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΜΙΖΕΡΙΑΣ: Για τις οικονομικές προκλήσεις των Ευρωπαίων πολιτών, που πνίγονται από μηδενική ανάπτυξη και πληθωριστικές πιέσεις, η Φον ντερ Λάιεν δεν είχε τίποτα να προσφέρει ή να σχολιάσει, εκτός από θεωρίες του τύπου «Η τόνωση της ευρωπαϊκής οικονομίας είναι η βασική μας προτεραιότητα». Κάλεσε σε αύξηση της ανταγωνιστικότητας μέσω απλοποίησης των κανόνων. Δηλαδή, το απόλυτο μηδέν.
- ΠΟΙΑ ΔΑΣΗ; ΜΟΝΟ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΜΠΙΖΝΕΣ: Αναφέρθηκε στο καταστροφικό -λόγω πυρκαγιών- «καλοκαίρι της αλήθειας», στη δημιουργία ενός… μελλοντικού ευρωπαϊκού στόλου πυρόσβεσης και σε μια «Συμμαχία Κλιματικής Ασφάλισης». Τα δάση, όμως, τώρα καίγονται. Κάθε καλοκαίρι. Και η Ευρώπη αποψιλώνεται. Η Φον ντερ Λάιν μίλησε για πυρόσβεση στο… μέλλον, αλλά επικεντρώθηκε στις πράσινες μπίζνες: ανακοίνωσε ότι η Ε.Ε. πρέπει να εξαπλασιάσει την ικανότητά της σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ως το 2040.
- ΠΑΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΟ: Αναφέρθηκε στο Μεταναστευτικό, στο πλαίσιο της κρίσης στη Θέουτα, δίχως καμία απόφαση και πάλι: Πρότεινε να δημιουργηθεί ένα νέο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αντιμετώπισης Εκτακτης Ανάγκης που «Θα ενεργοποιηθεί μόνο βάσει ενός αυστηρά καθορισμένου συνόλου κριτηρίων». Εννοώντας παρόμοιες περιπτώσεις μαζικής εισδοχής μεταναστών.
- 150 ΔΙΣ. ΓΙΑ ΜΠΙΖΝΕΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ: Για την ασφάλεια της Ευρώπης το μόνο που είπε είναι ότι θα αξιοποιήσει τα αδιάθετα κονδύλια από το πρόγραμμα SAFE, ύψους 150 δισ. ευρώ, που αφορά την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, «για ένα νέο πρόγραμμα για κοινά έργα με ουκρανικές εταιρίες».
- ΣΙΓΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: Πρότεινε ένα «Ευρωπαϊκό Αρθρο 4» και ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας. Για περιστατικά που δεν φτάνουν στο επίπεδο της ένοπλης επίθεσης, αλλά αποτελούν υβριδικές απειλές, τα 27 κράτη-μέλη αλλά και στενοί εταίροι (π.χ. Ουκρανία, Βρετανία) θα συντονίζουν, υποτίθεται, την αντίδρασή τους. Ως παραδείγματα απειλών χρησιμοποίησε περιστατικά με drones σε Δανία, Γερμανία κ.α. Στα σοβαρά περιστατικά τουρκικής επιθετικότητας κατά της Ελλάδας, που αποτελούν όχι υβριδικές αλλά πραγματικές απειλές κατά της εθνικής ασφάλειας, ξέχασε να αναφερθεί.
- ΠΑΡΑΔΟΧΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑΣ ΜΕ ΙΣΡΑΗΛ, ΡΩΣΙΑ: Παραδέχτηκε πλήρη αποτυχία να εφαρμόσει τις κυρώσεις στο Ισραήλ που είχε ανακοινώσει πέρυσι. Η πρόταση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αντίσταση από κράτη-μέλη και η Φον ντερ Λάιεν ξεκαθάρισε ότι η απόφαση δεν εμπίπτει πλέον στην αρμοδιότητα της Επιτροπής. Παρομοίως και για τη Ρωσία η Ούρσουλα δεν ανακοίνωσε καμιά νέα πρωτοβουλία.
- ΓΑΒΓΙΣΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΠΕΚΙΝΟΥ: Ετριξε τα δόντια στο Πεκίνο στο ζήτημα των εμπορικών σχέσεων, αλλά χωρίς καμιά ιδιαίτερη ουσία. Κανένα κράτος-μέλος της Ε.Ε. δεν παρουσιάζει εμπορικό πλεόνασμα στις συναλλαγές του με την Κίνα, με το συνολικό εμπορικό έλλειμμα της Ε.Ε. στο 1 δισ. ευρώ ημερησίως. Η πρόεδρος ανακοίνωσε δημιουργία Ευρωπαϊκής Εταιρίας Κρίσιμων Πρώτων Υλών για τα αποθέματα που χρειάζεται η Ευρώπη, κυρίως σε σπάνιες γαίες. Αυτή η προμήθεια υλών, όμως, εξαρτάται από την… Κίνα.
- ΟΥΡΑΓΟΣ ΣΤΟ ΑΙ: Αναφέρθηκε στην Τεχνητή Νοημοσύνη, τομέας που κυριαρχείται από ΗΠΑ και Κίνα, με την Ευρώπη ουσιαστικά απούσα. Μίλησε γενικόλογα για έναν υποτιθέμενο ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η Ε.Ε. στην παγκόσμια κούρσα της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά δίχως σχέδιο και λεπτομέρειες.
- BRAIN DRAIN ΧΩΡΙΣ ΦΡΕΝΟ: Στο τέλος ανακοίνωσε μια πρωτοβουλία για ένα νέο Ευρωπαϊκό Συνέδριο το 2027, με τα «λαμπρότερα μυαλά» της Ευρώπης, όπως είπε, με σκοπό «να κερδίσουμε ξανά τις καρδιές των Ευρωπαίων». Ομως, τα λαμπρότερα μυαλά φεύγουν εκεί που κυριαρχούν η τεχνολογία και τα μεγάλα πορτοφόλια: Προς ΗΠΑ, Κίνα και πετρελαϊκές δυνάμεις του αραβικού κόσμου.
