Πριν από πολύ καιρό, σε έναν γαλαξίο πολύ, πολύ μακριά, απελευθερώθηκε στο σύμπαν μια μυστηριώδης αναλαμπή ενέργειας.
Οι αστρονόμοι εντόπισαν τώρα αυτή την αναλαμπή μια έκρηξη ραδιοκυμάτων που ταξίδεψε για περισσότερα από 10 δισεκατομμύρια χρόνια πριν φτάσει στη Γη, η οποία πιστεύουν ότι είναι η πιο απομακρυσμένη ταχεία εκπομπή ραδιοκυμάτων (Fast Radio Burst – FRB) που έχει καταγραφεί ποτέ.
Οι FRB είναι έντονες εκρήξεις ραδιοκυμάτων που μπορούν να εκπέμψουν σε χιλιοστά του δευτερολέπτου τόση ενέργεια όση ο ήλιος σε μήνες ή χρόνια. Αυτοί οι μυστηριώδεις παλμοί ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά το 2007 και έκτοτε προβληματίζουν τους επιστήμονες, με ορισμένους να εικάζουν ακόμη και εξωγήινη προέλευση.
Σε μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science, οι ερευνητές εντόπισαν μια FRB που δημιουργήθηκε όταν το σύμπαν ήταν μόλις περίπου 3 δισεκατομμυρίων ετών, πράγμα που σημαίνει ότι έχει ταξιδέψει μέσα από «περίπου το 80% της κοσμικής ιστορίας».
Η έκρηξη, με την ονομασία FRB 20240304B, θεωρείται η πιο απομακρυσμένη που έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα, υπερδιπλασιάζοντας το προηγούμενο ρεκόρ απόστασης.
Οι επιστήμονες εντόπισαν την έκρηξη χρησιμοποιώντας το ραδιοτηλεσκόπιο MeerKAT στη Νότια Αφρική και στη συνέχεια ταυτοποίησαν τον φιλοξενούντα γαλαξία της χρησιμοποιώντας το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb (JWST) της NASA.
Ο Δρ Θεμίγια Ναναγιακάρα (Themiya Nanayakkara) από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, ένας από τους επικεφαλής ερευνητές της δημοσίευσης, δήλωσε ότι όταν παράχθηκε η έκρηξη, «δεν υπήρχε Γη, δεν υπήρχε ήλιος».
Τα δεδομένα από το JWST έδειξαν ότι η έκρηξη προήλθε από έναν «νεαρό, πολύ μικρό γαλαξία που σχηματίζει αστέρια με πολύ υψηλή ταχύτητα, χωρίς πολλά μέταλλα γύρω του».
Υπάρχουν διάφορες θεωρίες σχετικά με την πηγή των FRB, συμπεριλαμβανομένου του ότι προέρχονται από τζούνιορ μαγνητάρια (magnetars), δηλαδή αστέρες νετρονίων με πολύ ισχυρό μαγνητικό πεδίο.
«Όποιος κι αν είναι ο μηχανισμός που προκαλεί αυτή τη ραδιοέκρηξη, πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός ότι μπορεί να παραχθεί σε… πολύ νεαρούς γαλαξίες με πολύ μικρή ποσότητα μετάλλων», δήλωσε ο Ναναγιακάρα.
Περισσότερες από 10.000 FRB έχουν εντοπιστεί από το 2007. Ορισμένες επαναλαμβάνονται συνεχώς, σημείωσε ο Ναναγιακάρα, ενώ «ορισμένες επαναλαμβάνονται για λίγο και μετά σταματούν… και υπάρχουν κάποιες FRB που εκπέμπονται μόνο μία φορά και δεν τις ξαναβλέπουμε ποτέ».
Το αν η νέα αυτή απομακρυσμένη έκρηξη είναι μια μεμονωμένη αναλαμπή ή θα δώσει επαναλαμβανόμενα σήματα μένει να φανεί.
«[Αλλά] το διασκεδαστικό με τις FRB είναι ότι δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε τι τις προκαλεί για να κάνουμε ορισμένες από τις επιστημονικές μελέτες που κάνουμε τώρα», δήλωσε ο Ναναγιακάρα.
Αυτή η συγκεκριμένη έκρηξη «ταξιδεύει για το 80% της ηλικίας του σύμπαντος», είπε, προσθέτοντας ότι περαιτέρω εντοπισμοί απομακρυσμένων FRB θα επιτρέψουν στους επιστήμονες να χαρτογραφήσουν την αόρατη ύλη στο μακρινό σύμπαν.
Ο καθηγητής Μάθιου Μπέιλς (Matthew Bailes) από το Πανεπιστήμιο Swinburne, ένας από τους αστροφυσικούς που ανακάλυψαν για πρώτη φορά τις FRB, περιέγραψε τη νέα δημοσίευση ως «επιβεβαίωση του πόσο ισχυρές είναι οι FRB για τη διερεύνηση του σύμπαντος».
Ο Μπέιλς τις περιέγραψε ως «έναν πολύ θεμελιώδη τρόπο μέτρησης του πόσα άτομα υπάρχουν στο σύμπαν». Οι FRB επηρεάζονται από τα σωματίδια μέσα από τα οποία ταξιδεύουν, επιτρέποντας στους επιστήμονες να ποσοτικοποιήσουν την ύλη που δεν μπορεί να φανεί μέσω οπτικών τηλεσκοπίων.
Η Δρ Σάρα Γουέμπ (Sara Webb), αστροφυσικός επίσης στο Πανεπιστήμιο Swinburne που δεν συμμετείχε στην έρευνα, δήλωσε: «Μπορείτε να τις χρησιμοποιήσετε ουσιαστικά ως μια ευθεία μέτρηση για το πόση ύλη έπρεπε να διαπεράσουν [για να φτάσουν στη Γη]».
Η ανακάλυψη υποδηλώνει ότι «οι FRB μπορεί να ήταν πολύ συνηθισμένες στο πρώιμο σύμπαν», πρόσθεσε.
ΠΗΓΗ: The Guardian
