Το δημοψήφισμα τελείωσε και τίποτε ουσιαστικά δεν λύθηκε. Αλλά οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι ο πρωθυπουργός έπεισε μεγάλο μέρος του λαού να του δώσει ακόμη μία στήριξη μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου. Τώρα αναμένουμε έργα. Ο κ. Τσίπρας πρέπει το συντομότερο να φέρει μία αμοιβαίως αποδεκτή συμφωνία με τους πιστωτές, να πείσει το κόμμα του να την αποδεχθεί, να ανοίξει τις τράπεζες, να ξαναδώσει ζωντάνια στο εμπόριο, στον τουρισμό, στην αγροτική παραγωγή που επλήγησαν βαρύτατα τις τελευταίες ημέρες.
Είναι χρήσιμο για όλους μας και για τον ίδιο τον πρωθυπουργό να κάνουμε μία ανάλυση των διαφορετικών και ετερόκλητων ομάδων που ψήφισαν «Οχι». Σέβομαι την ψήφο τους και κατανοώ ότι η συμπεριφορά των δανειστών μας ήταν ο κύριος λόγος του «Οχι» και της πικρίας του λαού μας. Μακάρι το «Οχι» αυτό να γίνει αφορμή για να μετεξελιχθεί η Ευρ. Ενωση σε μία συνεργασία εθνικών κρατών με μεγαλύτερη αλληλεγγύη και κοινωνική ευαισθησία. Αυτό μένει να το δούμε. Προς το παρόν ας μείνουμε στην ανθρωπογεωγραφία του «Οχι».
Μία σημαντική ομάδα συμπολιτών μας ψήφισε «Οχι», διότι απάντησε ακριβώς στο ερώτημα, το οποίο υπήρχε στο ψηφοδέλτιο. Απορρίπτουν την τελευταία πρόταση των πιστωτών μας, η οποία πάντως είχε αποσυρθεί.
Μία άλλη ομάδα ψηφοφόρων στήριξε το «Οχι» για να δείξει τη γενικότερη αντίθεσή της στα Μνημόνια και στη λιτότητα. Αυτοί θα δημιουργήσουν πρόβλημα στον κ. Τσίπρα, διότι δεν θα δεχθούν και την επόμενη συμφωνία που θα φέρει, αν φέρει.
Πολλοί ακραίοι αριστεριστές ψήφισαν «Οχι» διότι νόμισαν ότι έτσι θα κάνουν την Ελλάδα Βενεζουέλα ή Κούβα ή Βόρεια Κορέα. Τους είδαμε να πανηγυρίζουν στο Σύνταγμα με σημαίες λατινοαμερικανικών χωρών και της Συρίας. Το όραμά τους είναι τελείως διεθνιστικό και κατεδαφιστικό των πάντων.
Οι περισσότεροι οπαδοί της Χρυσής Αυγής ψήφισαν «Οχι» για να φύγουμε από το ευρώ και να επιστρέψουμε στη δραχμή και γενικότερα για να γκρεμιστεί το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Ισως ελπίζουν να ενταχθούμε σε κάποια άλλη οικονομική και πολιτική συμμαχία, αν και ο Ρώσος υπουργός Οικονομικών διευκρίνισε προ ημερών ότι ουδέποτε η Ελλάς εκλήθη να συμμετάσχει στην τράπεζα των BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότιος Αφρική).
Οι οπαδοί του Παλαιού Ημερολογίου και κάποιοι συμπαθείς και μαχητικοί ορθόδοξοι χριστιανοί ψήφισαν «Οχι» διότι νόμισαν ότι έτσι θα τιμωρήσουν τον Πάπα και τους Φράγκους για την πρώτη Αλωση της Κωνσταντινουπόλεως το 1204. Θεωρούν ότι συνεχίζουν τον πράγματι ηρωικό αγώνα των ανθενωτικών του 1453. Μόνο που ο Τσίπρας δεν είναι ούτε άγιος Μάρκος ο Ευγενικός ούτε Γεννάδιος Σχολάριος! Μεθαύριο οι ίδιοι θα διαμαρτύρονται για την προώθηση νόμων υπέρ των ομοφυλοφίλων και υπέρ της ισλαμοποιήσεως της κοινωνίας μας και θα μετανιώνουν που με την ψήφο τους στήριξαν την κυβέρνηση Τσίπρα.
Δεν πρέπει να ξεχάσουμε τη γραμμή που έδωσε το τουρκικό προξενείο Κομοτηνής σε όσους επηρεάζει εντός της ελλαδικής επικρατείας υπέρ του «Οχι». Η Τουρκία μάς θέλει αποδυναμωμένους και χαίρεται όταν απομακρυνόμαστε από τους συμμάχους και εταίρους μας.
Τέλος, όπως έχει ήδη επισημανθεί, αρκετοί ψηφοφόροι του «Οχι» επέλεξαν με την ψήφο τους να δείξουν την ενόχλησή τους για ορισμένα πρόσωπα της πρόσφατης πολιτικής μας Ιστορίας, τα οποία επανεμφανίστηκαν για να υποστηρίξουν το «Ναι». Για να μη γενικεύουμε, όμως, οφείλω να επισημάνω την παρατήρηση του καθηγητού και δημοσκόπου Νίκου Μαραντζίδη ότι το τηλεοπτικό μήνυμα του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή ανέβασε τα ποσοστά του «Ναι».
Κλείνοντας αυτές τις σκέψεις, οφείλω να εκφράσω τον σεβασμό μου προς το ήθος και την εντιμότητα του Αντώνη Σαμαρά. Παραιτήθηκε από την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας, αν και στη συγκεκριμένη στιγμή είχε τις λιγότερες ευθύνες.
Κωνσταντίνος Χολέβας
