Οι δηλώσεις του Γερμανού υπουργού Εσωτερικών Τόμας Ντε Μεζιέρ περί υποχρέωσης της Ελλάδας «να δεχθεί πίσω πρόσφυγες, σύμφωνα με τον Κανονισμό του Δουβλίνου» αποτελούν μικρό μόνο δείγμα της νέας τακτικής του Βερολίνου στο Μεταναστευτικό – Προσφυγικό, εν όψει και των ομοσπονδιακών εκλογών του 2017.
Ο σοβαρός και πεπειραμένος κύριος Ντε Μεζιέρ, εκτός της μακράς πολιτικής συμπόρευσης και σχέσης εμπιστοσύνης με την Ανγκελα Μέρκελ (υπήρξε διευθυντής του γραφείου της, υπουργός Καγκελαρίας άνευ χαρτοφυλακίου, υπουργός Αμυνας και άλλη μια φορά υπουργός Εσωτερικών), κρατά σήμερα τα κλειδιά της επανεκλογής της. Από τους δικούς του χειρισμούς στο Μεταναστευτικό και στα θέματα αντιτρομοκρατίας και, γενικότερα, ασφάλειας θα κριθούν η πιθανή νέα υποψηφιότητα Μέρκελ και η εκλογική επίδοση των Χριστιανοδημοκρατών.
Αν, μάλιστα, τα προηγούμενα χρόνια αρκετοί στην Αθήνα πόνταραν σε διάσταση απόψεων μεταξύ Μέρκελ – Σόιμπλε ως προς την Ελλάδα και την ευρωζώνη, δεν θα πρέπει να έχουν παρόμοιες αφέλειες περί διαφωνιών καγκελαρίου – Ντε Μεζιέρ. Η κυβερνητική γραμμή στο Βερολίνο για το Μεταναστευτικό είναι ενιαία. Και, δυστυχώς, μάλλον δεν επηρεάζεται ούτε από τις παρεμβάσεις του (σοσιαλδημοκράτη, άλλωστε) υπουργού Εξωτερικών Φ. Β. Σταϊνμάιερ, που έχει και ο ίδιος πείρα από παρόμοιες υποθέσεις (ως γενικός διευθυντής της Καγκελαρίας και εποπτεύων τις μυστικές υπηρεσίες από το 1999 ως το 2005), ενώ διαθέτει αναλυτική σκέψη που συμμερίζεται αρκετές από τις ελληνικές ανησυχίες για τα αίτια και τις επιπτώσεις του Μεταναστευτικού.
Με αυτά τα δεδομένα, η ενιαία γερμανική γραμμή αφορά όλες τις πτυχές του Μεταναστευτικού και ορισμένων συνδεόμενων θεμάτων ως εξής:
- Πρώτον, την εφαρμογή της συμφωνίας επανεισδοχής Ε.Ε. – Τουρκίας. Η Αγκυρα έχει κάνει όλη τη νομοθετική προεργασία, αλλά στην πράξη τίποτα δεν εφαρμόζεται. Ο λόγος είναι ότι το τουρκικό υπουργικό συμβούλιο δεν έχει προβεί στην τελική επικύρωση, με αποτέλεσμα η Αγκυρα να μη δέχεται τα αιτήματα επανεισδοχής που υποβάλλονται από ευρωπαϊκές χώρες. Ούτε ο κ. Ντε Μεζιέρ ούτε άλλος Γερμανός αξιωματούχος έχει δηλώσει κάτι για την τουρκική ασυνέπεια.
- Δεύτερον, οι προηγούμενες εκδοχές του Κανονισμού του Δουβλίνου (περί επιστροφής μεταναστών στην πρώτη χώρα εισόδου τους στην Ε.Ε.) ίσως ανταποκρίνονταν στις συνθήκες που ίσχυαν πριν από το 2014 και, σίγουρα, πριν από την περίφημη «πρόσκληση Μέρκελ», το 2015, προς εκατομμύρια μετανάστες. Υστερα απ’ όσα συνέβησαν πέρυσι (και ενώ εκατομμύρια άλλοι μετανάστες βρίσκονται στην Τουρκία, αλλά και στον Λίβανο και στην Ιορδανία), η Ελλάδα και η Ιταλία δεν μπορούν να επωμίζονται όλη την ευθύνη για την παροχή ασύλου ή την επιστροφή όσων δεν το δικαιούνται στις πατρίδες τους.
- Τρίτον, αφού η διαδικασία μετεγκατάστασης στα άλλα μέλη της Ε.Ε. δεν προχωρεί (μόλις 3.106, αντί των συμφωνημένων δεκάδων χιλιάδων προσφύγων, έχουν φύγει από την Ελλάδα), είναι αδιανόητο το Βερολίνο να αντιστρέφει την κατάσταση και να κατηγορεί την Αθήνα.
- Τέταρτον, αν και το σκεπτικό ίδρυσης της ευρωπαϊκής συνοριοφυλακής – ακτοφυλακής είναι ορθό (με εξαίρεση το δικαίωμα παρέμβασης χωρίς τη βούληση ενός κυρίαρχου κράτους-μέλους), καθυστερεί η υλοποίηση. Ούτε εδώ η γερμανική κυβέρνηση έχει ασκήσει την πίεση που συνηθίζει σε άλλα θέματα.
Σε κάθε περίπτωση, οι εξελίξεις στους τέσσερις αυτούς τομείς θα εξαρτηθούν από την υιοθέτηση (ή μη) ενιαίας γραμμής στη Σύνοδο Κορυφής της Μπρατισλάβα, στις 16 Σεπτεμβρίου, για τη δίδυμη συμφωνία με την Τουρκία «κατάργηση βίζας – συγκράτηση μεταναστευτικών ροών». Οπως έχει αποκαλύψει η «δημοκρατία», αντί της απαίτησης άμεσης αναθεώρησης του αντιτρομοκρατικού νόμου της Τουρκίας (ως προϋπόθεσης άρσης της βίζας), η Γερμανία φέρεται τώρα ότι αρκείται σε υπόσχεση μελλοντικών αλλαγών. Επίσης, η κρίσιμη προθεσμία του Οκτωβρίου ήδη μετατίθεται προς τα μέσα – τέλη Νοεμβρίου ή και αργότερα.
Η καθυστέρηση δεν είναι απαραίτητα κατά των ελληνικών συμφερόντων, αλλά υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα αυξάνονται ταυτόχρονα οι αφίξεις μεταναστών στα νησιά. Αλλιώς, τα γερμανικά παίγνια θα καταλήξουν η Ελλάδα να είναι η χαμένη και πριν και μετά όποια συμφωνία με την Τουρκία.
Αλέξανδρος Τάρκας
* Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη
