Η σύγχυση της κυβέρνησης Ερντογάν φαίνεται και από το γεγονός ότι ο σύμβουλός του, Τζ. Ρ. Ερτέμ, ανήρτησε καταδικαστικό σχόλιο για την ενέργεια των ΗΠΑ, ενώ λίγο αργότερα αναγκάσθηκε να το αφαιρέσει
- Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης
Η επιχείρηση σύλληψης – φυγάδευσης του προέδρου της Βενεζουέλας Ν. Μαδούρο από τις ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ αποτελεί ένα ταυτόχρονο χτύπημα προς την Τουρκία και το Ιράν, με το βλέμμα στο βάθος προς τον μεγάλο στόχο, που είναι η Κίνα. Τα ερείσματα της Κίνας, σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή, θα πρέπει να αφανιστούν. Δεν είναι τυχαίο ότι οι ταραχές στο Ιράν σημειώθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα με την επιχείρηση σύλληψης του προέδρου της Βενεζουέλας. Φυσικά το πλήγμα με έμμεσο αποδέκτη και την Αγκυρα θα πρέπει να προσεγγισθεί από διαφορετική σκοπιά και στο πλαίσιο των πολύ στενών σχέσεων, εμφανών και υπόγειων, της Αγκυρας με το Καράκας.
Στις 3 Δεκεμβρίου 2025 ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μ. Ρούμπιο είχε δηλώσει ότι το Ιράν και η Χεζμπολάχ ενεργούν από τη Βενεζουέλα. Δεν είναι τυχαίο ότι, λίγο μετά την επίσκεψη στη Βενεζουέλα κινεζικής αντιπροσωπίας με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο της Κίνας και μέλος της Κ.Ε. του Κομμουνιστικού Κόμματος, πραγματοποιήθηκε η επιχείρηση σύλληψης του Μαδούρο από τις ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ. Πηγές ανέφεραν ότι ο λόγος της επίσκεψης της κινέζικης αντιπροσωπίας ήταν η εκ νέου διαπραγμάτευση προμήθειας της Κίνας με πετρέλαιο της Βενεζουέλας, θέμα το οποίο αποτελεί κόκκινο πανί για τον Λευκό Οίκο.
Η σύλληψη του Μαδούρο θα επηρεάσει τις δυνατότητες των ενόπλων δυνάμεων του Ιράν, αλλά και την επιχειρησιακή δράση της Χεζμπολάχ. Ενα από τα πολλά πεδία συνεργασίας της Τεχεράνης με το Καράκας δεν ήταν μόνο οι εμπορικές σχέσεις των δύο χωρών σε διάφορα πεδία, αλλά και το θέμα κατασκευής drones, καθώς το Ιράν φέρεται ότι διατηρούσε εγκαταστάσεις κατασκευής Μη Επανδρωμένων Αεροχημάτων (ΜΕΑ) στην επικράτεια της Βενεζουέλας.
Επίσης το Καράκας φαίνεται ότι χρηματοδοτούσε μέσω του Ιράν την οργάνωση και τις δράσεις της Χεζμπολάχ στη Συρία και στον Λίβανο. Σημειώνεται ότι η Χεζμπολάχ ήταν από τους πρώτους που εξέδωσαν ανακοίνωση καταδίκης της αμερικανικής ενέργειας. Αυτό εκτιμάται ότι θα επηρεάσει βραχυπρόθεσμα τη δράση της Χεζμπολάχ, αλλά και μεσομακροπρόθεσμα τις επιχειρησιακές δυνατότητες των ενόπλων δυνάμεων του Ιράν, καθώς σημαντικό κεφάλαιο των επιθετικών του δυνατοτήτων τους στηριζόταν στα drones.
Τι γίνεται όμως με την Τουρκία;
Η σύλληψη του Μαδούρο από τις ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ προκάλεσε προβληματισμό και ανησυχία στον Ερντογάν και στο επιτελείο του, όχι μόνο επειδή ο Τούρκος πρόεδρος διατηρούσε άριστες προσωπικές σχέσεις με τον ηγέτη της Βενεζουέλας, αλλά και επειδή η Αγκυρα είχε κοινά συμφέροντα και συναλλαγές με το Καράκας.
Ερντογάν και Μαδούρο έχουν προωθήσει τις εμπορικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Μάλιστα, το Καράκας φέρεται ότι χρησιμοποιούσε στις σχετικές εμπορικές συναλλαγές χρυσό. Το πιο ενδιαφέρον πάντως είναι το θέμα του χρυσού της Βενεζουέλας, καθώς έχει αναφερθεί ότι ο Μαδούρο έχει στείλει μεγάλες ποσότητες των αποθεμάτων του χρυσού της χώρας του στην Τουρκία.
Ενα άλλο μεγάλο κεφάλαιο το οποίο προκαλεί πονοκέφαλο στην Τουρκία είναι αυτό του παράνομου λαθρεμπορίου ναρκωτικών, εάν συσχετισθεί με το γεγονός ότι ο Μαδούρο κατηγορείται από τις ΗΠΑ για «ναρκω-τρομοκρατία». Σύμφωνα με Εκθεση του Διεθνούς Συμβουλίου Ελέγχου Ναρκωτικών του ΟΗΕ (INCB) του 2022, η Τουρκία έχει καταστεί κόμβος του εμπορίου ναρκωτικών τα οποία καταλήγουν στην Ασία και την Ευρώπη. Στην έκθεση δεν αναφέρονται μόνο τα ναρκωτικά από την Ασία προς την Ευρώπη, αλλά και η κοκαΐνη, η οποία προέρχεται από τις χώρες της Λατινικής Αμερικής η οποία διακινείται μέσω Τουρκίας προς την Ευρώπη, τον Καύκασο και τη Ρωσία.
Εχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον ο τρόπος με τον οποίο το κυβερνητικό στρατόπεδο στην Αγκυρα διαχειρίζεται το θέμα του Μαδούρο, αφού ο Ερντογάν θα πρέπει να ικανοποιήσει τον αντιαμερικανισμό της τουρκικής κοινωνίας, αποφεύγοντας όμως να πάρει θέση εναντίον των ΗΠΑ και του «φίλου του» Τραμπ, αφού τον έχει ανάγκη για την προώθηση της πολιτικής του στην περιοχή. Αυτός είναι και ο λόγος που τα τουρκικά ΜΜΕ στο σύνολό τους καταδίκασαν τη σύλληψη Μαδούρο.
Η επίσημη ανακοίνωση όμως του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών ήταν εντελώς «άχρωμη» και ουδέτερη, αποφεύγοντας να καταδικάσει την ενέργεια των ΗΠΑ. Στο ίδιο μήκος κύματος ήταν και η ανακοίνωση του Κατάρ, η οποία εκδόθηκε λίγο αργότερα και ήταν πλήρως ευθυγραμμισμένη με τη γραμμή της Αγκυρας. Η Χαμάς, η οποία αποτελεί το εργαλείο του Ερντογάν στο Παλαιστινιακό, καταδίκασε τη σύλληψη Μαδούρο, σε αντίθεση με τους πάτρωνές της και εγγυητές της Συμφωνίας Ειρήνευσης στη Γάζα Τουρκία και Κατάρ.
Επίσης, η σύγχυση της κυβέρνησης Ερντογάν φαίνεται και από το γεγονός ότι ο σύμβουλος του Τούρκου προέδρου Τζ. Ρ. Ερτέμ ανήρτησε καταδικαστικό σχόλιο για την ενέργεια των ΗΠΑ, ενώ λίγο αργότερα αναγκάσθηκε να το αφαιρέσει.
Η σύλληψη του Μαδούρο όμως φαίνεται ότι δημιουργεί χώρο για αντιπολιτευτικές σκοπιμότητες αλλά και ρήγμα στην κυβερνητική συμμαχία στην Τουρκία. Ο ηγέτης του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (ΜΗΡ) Ντ. Μπαχτσελί και κυβερνητικός εταίρος του Ερντογάν, ο οποίος είναι γνωστός για την ευρασιατικό του πόθο, επέκρινε τη σύλληψη του Μαδούρο, παίρνοντας ξεκάθαρα αντίθετη στάση από αυτή του Τούρκου προέδρου και της κυβέρνησης. Κόμματα της αντιπολίτευσης επίσης επέκριναν την αφωνία του Ερντογάν, καλώντας τον να καταδικάσει τη σύλληψη Μαδούρο, με πρώτο τον πρόεδρο του κεμαλικού κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης (CHP) Ο. Οζέλ.
Τουρκία και Ιράν ερμήνευσαν με πολύ αρνητικό πρόσημο τις εξελίξεις, καθεμία για τον δικό της σκοπό. Το ιρανικό καθεστώς βρίσκεται σε μία πολύ κρίσιμη χρονική καμπή της ύπαρξης και συνέχειάς του από την ημέρα της επικράτησής του λόγω των εκτεταμένων ταραχών στις οποίες η Τεχεράνη βλέπει και αμερικανοϊσραηλινό δάκτυλο. Από την πλευρά της η Τουρκία με την απομάκρυνση του Μαδούρο από την εξουσία έχασε έναν πολύτιμο «κερδοφόρο» σύμμαχο στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Το ερώτημα που προκύπτει για την Τεχεράνη είναι εάν ο τερματισμός της εποχής Μαδούρο σημάνει νέα στρατιωτική επιχείρηση από ΗΠΑ και Ισραήλ με σκοπό την ανατροπή του καθεστώτος. Από πλευράς Τουρκίας προκύπτουν δύο ερωτήματα: Μέχρι ποιον βαθμό οι αμαρτωλές συναλλαγές Ερντογάν – Μαδούρο θα γίνουν αποδεκτές από τον Τραμπ και τι θα προκύψει εάν ο Αμερικανός πρόεδρος την επόμενη μέρα ζητήσει από τη νέα κυβέρνηση του Καράκας τον χρυσό ο οποίος φημολογείται ότι βρίσκεται στην Τουρκία.
