Η Αγκυρα επιδιώκει να ασκήσει πίεση στην ελληνική πλευρά εν όψει της επίσκεψης του Ελληνα πρωθυπουργού
Η Τουρκία με μία άνευ προηγουμένου κίνηση εξέδωσε δύο NAVTEX διετούς διάρκειας με κύρια αξίωση την αποστρατιωτικοποίηση νησιών του Αιγαίου, τερματίζοντας στην ουσία τη Διακήρυξη Φιλίας των Αθηνών και το «κλίμα των ήρεμων νερών», σε μία χρονική συγκυρία κατά την οποία η Ελλάδα προβαίνει σε ουσιαστικές ενέργειες ενίσχυσης της άμυνας των νησιών και του Εβρου.
- Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης*
Οι δύο NAVTEX έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Τουρκία χρησιμοποιεί την ανακοίνωση δέσμευσης θαλάσσιων περιοχών για λόγους ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, εξυπηρετώντας την αξίωση της αποστρατιωτικοποίησης 23 νησιών του ανατολικού Αιγαίου. Στην πρώτη NAVTEX αναφέρεται ότι οι ναυτικές δραστηριότητες θα πρέπει να συντονίζονται με τις τουρκικές Αρχές και γίνεται αναφορά σε περιοχές που η Τουρκία θεωρεί «υφαλοκρηπίδα της», ενώ στη δεύτερη γίνεται επίκληση των Διεθνών Συνθηκών (Διάσκεψη του Λονδίνου/1914, Συνθήκη της Λωζάννης/1923 και Συνθήκη των Παρισίων/1947).
Η ανακοίνωση των δύο NAVTEX από πλευράς Αγκυρας αποτελεί μέρος ενός σχεδίου δημιουργίας κλίματος έντασης και άσκησης πίεσης στην ελληνική πλευρά εν όψει της επίσκεψης του Ελληνα πρωθυπουργού στην Αγκυρα τον επόμενο μήνα, ώστε ο Τούρκος πρόεδρος «να έχει το πάνω χέρι» στις σχετικές συζητήσεις, σύμφωνα με τις τουρκικές αξιώσεις.
Αποστρατιωτικοποίηση
Το θέμα της αποστρατιωτικοποίησης αριθμού νησιών του Αιγαίου δεν αποτελεί νέο στοιχείο αναθεωρητισμού από πλευράς Αγκυρας, καθώς έχει τεθεί πριν από πολλές δεκαετίες και περιλαμβάνεται στη λίστα των θεμάτων που η Τουρκία διαθέτει στη «φαρέτρα» των παράνομων διεκδικήσεών της. Ομως η χρησιμοποίηση των αναγγελιών NAVTEX εξυπηρετώντας την τουρκική αξίωση της αποστρατιωτικοποίησης νησιών του Αιγαίου αποτελεί τουρκική τακτική της τελευταίας πενταετίας και ταυτίζεται χρονικά με τον όρο «κυριαρχίας» που έθεσε η Τουρκία από το 2020.
Δηλαδή ο τουρκικός ισχυρισμός, ο οποίος έχει κατατεθεί και στον ΟΗΕ από το 2021, βασίζεται στην αξίωση, «εφόσον δεν τηρείται το καθεστώς της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου από ελληνικής πλευράς, τα νησιά αυτά ανήκουν στην Τουρκία». Στη σχετική επιστολή που απέστειλε η τουρκική διπλωματία προς τον ΟΗΕ το Σεπτέμβριο του 2021 για το θέμα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του ανατολικού Αιγαίου ανέφερε ότι η «κυριαρχία» της Ελλάδος στα νησιά του Αιγαίου, συνδέεται με την αποστρατιωτικοποίησή τους, εμφανίζοντας στη συνέχεια του κειμένου την Ελλάδα ως παραβάτη των διατάξεων των Συνθηκών της Λωζάννης του 1923 και της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων του 1947.
Το θέμα της τουρκικής αξίωσης για αποστρατιωτικοποίηση 23 νησιών του Αιγαίου εμφανίστηκε στα μέσα της δεκαετίας 1960- 1970. Το 2011 το θέμα επανήλθε πιο εντατικά από τουρκικής πλευράς, όταν ήταν υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας ο Α. Νταβούτογλου. Ομως το 2020 και συγκεκριμένα αμέσως μετά την κρίση του πλοίου σεισμικών ερευνών «Ορούτς Ρέις», η Αγκυρα εξέδωσε για πρώτη φορά αναγγελία NAVTEX η οποία εμπεριείχε αξίωση αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών. Ειδικότερα, η Αγκυρα ανέδειξε το θέμα της αποστρατιωτικοποίησης στη νέα του διάσταση και καταγράφεται σχεδόν με τη λήξη της κρίσης των ερευνών του πλοίου «Ορούτς Ρέις» (Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2020) νοτίως Καστελόριζου.
Στις 13 Σεπτεμβρίου 2020 ο Τούρκος υπουργός Αμυνας H. Akar από το Κας έναντι Καστελόριζου έκανε δηλώσεις για την παραβίαση συμφωνιών και στρατιωτικοποίηση 18 νησιών του ανατολικού Αιγαίου από πλευράς Ελλάδας, στις 16 Σεπτεμβρίου 2020 εκδόθηκε τουρκική NAVTEX σχετικά με την παραβίαση του καθεστώτος αποστρατιωτικοποίησης της Χίου, ενώ στις 24 Σεπτεμβρίου 2020 στη σχετική ανακοίνωση του τουρκικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας (Milli Güvenlık Kurulu), υπήρξε ειδική μνεία στην Ελλάδα, την οποία καλούσε να «λογικευτεί», κατηγορώντας την ότι στρατιωτικοποιεί τα νησιά με αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς και παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο και τις συμφωνίες.
Επιθετική τακτική
Από τα παραπάνω διαφαίνεται ότι η Αγκυρα επαναφέρει τώρα την επιθετική και συνάμα παράλογη τακτική έκδοσης NAVTEX στη βάση της αξίωσης της αποστρατιωτικοποίησης νησιών αμφισβητώντας την ελληνική κυριαρχία επί αυτών. Η Τουρκία έχει συγκεκριμένους λόγους και προβαίνει στην κίνηση αυτή, καθώς επιδιώκει να ασκήσει πίεση στην ελληνική πλευρά εν όψει της επίσκεψης του Ελληνα πρωθυπουργού στην Αγκυρα και ταυτόχρονα να ακυρώσει την ενδυνάμωση της στρατηγικής συνεργασίας με το Ισραήλ και τον εξοπλισμό των νησιών μας με τα υψηλής τεχνολογίας ισραηλινής κατασκευής οπλικά συστήματα.
Αυτή την τουρκική επιδίωξη ενισχύουν και δημόσιες αναφορές Τούρκων αξιωματούχων και ανθρώπων του Ερντογάν του μιντιακού χώρου, οι οποίοι το τελευταίο διάστημα μιλούν για κατάληψη ελληνικών νησιών σε περίπτωση που αυτά εξοπλιστούν με οπλικά συστήματα ισραηλινής κατασκευής. Ενδεικτικά αναφέρονται οι δηλώσεις της 10ης και της 21ης Ιανουαρίου του συμβούλου του Ερντογάν και διευθυντή της φιλοερντογανικής εφημερίδας «Γενί Σαφάκ», Ι. Καράγκιουλ.
Δηλαδή η Αγκυρα επιπλέον της θεωρίας των «γκρίζων ζωνών», η οποία διατυπώθηκε την εποχή της κεμαλικής διακυβέρνησης στη βάση της αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας 152 νησιών, μικρονήσων και βραχονησίδων η ονομασία των οποίων δεν αναφέρεται ρητά στις σχετικές συμφωνίες (EGAYDAAK), προσθέτει μία νέα θεωρία «γκρίζων ζωνών» χρησιμοποιώντας τον όρο αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας επί αριθμού νησιών τα οποία, σύμφωνα με την τουρκική θεώρηση, υπόκεινται σε καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης.
Καταγγελία στην Ε.Ε.
Η Ελλάδα θα πρέπει να καταγγείλει στην Ε.Ε., στο ΝΑΤΟ και στον ΟΗΕ αυτή την τουρκική αξίωση, να ενισχύσει τις συμμαχίες της, να προχωρήσει στην ενίσχυση της στρατηγικής συνεργασίας με το Ισραήλ και στον εξοπλισμό των νησιών. Ειδικότερα Ελλάδα και Κύπρος θα πρέπει να εκθέσουν αυτή την τουρκική τακτική και αξίωση στην Ε.Ε. και μάλιστα την παρούσα χρονική στιγμή κατά την οποία ισχυρές ευρωπαϊκές χώρες επιδιώκουν να εντάξουν την Τουρκία στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοδόμημα και τρίζουν τα θεμέλια του ΝΑΤΟ από τις θέσεις του Αμερικανού προέδρου Ντ. Τραμπ.
Στις διεθνείς σχέσεις πρυτανεύει μία βασική αρχή: εχθροί και φίλοι σε σέβονται όχι μόνο όταν διαθέτεις στρατιωτική ισχύ αλλά κυρίως όταν προβάλλεις την ισχυρή σου βούληση να τη χρησιμοποιήσεις για τη διασφάλιση της εθνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών σου δικαιωμάτων, ειδικά όταν αυτά εδράζονται στο Διεθνές Δίκαιο και στις σχετικές συνθήκες – συμφωνίες.
* Αντιστράτηγος ε.α.
