Από τη θέση της αντιπροεδρίας ειδικής επιτροπής θα επιβλέπει τις δραστηριότητές τους και θα ασκεί πιέσεις. Καμιά αντίδραση από την κυβέρνηση
Η Τουρκία επιχειρεί να ελέγξει τον παγκόσμιο χάρτη των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ) μέσω του ΟΗΕ, προκειμένου να ασκεί εκβιαστική πολιτική και πίεση σε χώρες της περιοχής επιρροής και ενδιαφέροντός της.
- Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης*
Επειτα από αίτημα της Μόνιμης Αντιπροσωπίας της Τουρκίας στον ΟΗΕ, εγκρίθηκε από τον οργανισμό ώστε η Τουρκία να ασκεί τα καθήκοντα της αντιπροεδρίας της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τις ΜΚΟ, η οποία επιβλέπει τη διαπίστευση και τις δραστηριότητες ομάδων και οργανισμών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Για την εκλογή της Τουρκίας σε αυτή την κρίσιμη θέση δεν υπήρξε καμία αντίρρηση.
Η Επιτροπή του ΟΗΕ για τις ΜΚΟ είναι ένα μόνιμο όργανο του Οικονομικού και Κοινωνικού Συμβουλίου των Ηνωμένων Εθνών (ECOSOC). Τα κύρια καθήκοντά της περιλαμβάνουν την εξέταση αιτήσεων μέσω των οποίων επιτρέπεται στις ΜΚΟ να συμμετέχουν σε συνεδριάσεις του ΟΗΕ, να υποβάλλουν γραπτές δηλώσεις και να αλληλεπιδρούν με διάφορα όργανα του οργανισμού.
Εντονη κριτική
Η σχέση της Τουρκίας με τον ΟΗΕ όσον αφορά τις ΜΚΟ περιλαμβάνει την ενεργό, τετραετή συμμετοχή της στην Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τις ΜΚΟ. Η ιστορική εκλογή της Τουρκίας ως αντιπροέδρου σε αυτή τη 19μελή επιτροπή έχει προκαλέσει έντονη κριτική από διεθνείς οργανισμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της κοινωνίας των πολιτών. Αυτή απαρτίζεται πάντα από μέλη με την παρακάτω γεωγραφική κατανομή: 5 μέλη από κράτη της Αφρικής, 4 μέλη από κράτη της Ασίας, 2 μέλη από κράτη της Ανατολικής Ευρώπης, 4 μέλη από κράτη της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής και 4 μέλη από κράτη της Δυτικής Ευρώπης.
Τα μέλη της επιτροπής για την περίοδο 2023-2026 προέρχονται από την Αλγερία, την Αρμενία, το Μπαχρέιν, το Καμερούν, τη Χιλή, την Κίνα, την Κόστα Ρίκα, την Κούβα, την Ερυθραία, τη Γεωργία, την Ινδία, το Ισραήλ, τη Λιβερία, τη Νικαράγουα, το Πακιστάν, την Τουρκία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ και τη Ζιμπάμπουε. Διάφοροι φορείς, μεταξύ των οποίων διεθνείς οργανώσεις παρακολούθησης της κοινωνίας των πολιτών και οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, έχουν επανειλημμένα επισημάνει ότι, ενώ η Τουρκία συμμετέχει στην επιτροπή, η οποία, σημειωτέον, έχει την εξουσία να πιστοποιεί ή να εμποδίζει τη λειτουργία ΜΚΟ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, έχει βαρύ ιστορικό, το οποίο περιλαμβάνει περιορισμούς, κλείσιμο ή αυστηρό έλεγχο ομάδων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.
Τα μέλη της επιτροπής (συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας) έχουν κατηγορηθεί κατά καιρούς από ομάδες υπεράσπισης των δικαιωμάτων ότι χρησιμοποιούν διαδικαστικές τακτικές, όπως αυθαίρετες ανακρίσεις και ατελείωτες αναβολές, για να εμποδίσουν ή να καθυστερήσουν την πιστοποίηση από τον ΟΗΕ ορισμένων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των οποίων το έργο ασκεί κριτική στις εθνικές κυβερνήσεις. Οι οργανώσεις που συνεργάζονται με τον ΟΗΕ επιδιώκουν αυτή την πιστοποίηση.
Η Τουρκία φυλακίζει ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την τελευταία δεκαετία έκλεισε 1.491 ΜΚΟ, ενώ από την άλλη πλευρά έχει χρησιμοποιήσει άλλες για την εργαλειοποίηση του Προσφυγικού εναντίον της Ελλάδας, της Κύπρου και της Ευρώπης.
Η στρατηγική
Η Τουρκία επιχειρεί να ελέγξει τον χάρτη των ΜΚΟ μέσω του ΟΗΕ για δύο λόγους. Για να περιορίσει τη δράση τους στην Τουρκία σε μία περίοδο που ο Ερντογάν επιδιώκει αφωνία του διεθνούς παράγοντα, στην προσπάθειά του να ελέγξει μέσω αντιδημοκρατικών μεθόδων την αντιπολίτευση προκειμένου να εκλεγεί πάλι πρόεδρος της χώρας. Επίσης για να χρησιμοποιήσει ως πολιτικό εργαλείο τις ΜΚΟ στην εφαρμογή της στρατηγικής της Αγκυρας στην περιοχή, ασκώντας πίεση σε χώρες της περιοχής, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και η Κύπρος.
Ενδεικτικά αναφέρεται ο σκοτεινός ρόλος των διάφορων ΜΚΟ την τελευταία δεκαετία, ο οποίος εμφανίσθηκε σε πλήρη συντονισμό με την προσπάθεια της Τουρκίας να προωθήσει ανεμπόδιστα το προσφυγικό ρεύμα προς την Ελλάδα και την Ευρώπη. Εξάλλου είναι γνωστό ότι η Τουρκία χρησιμοποιεί τον ΟΗΕ μέσα από την προσωπική σχέση του γ.γ. του ΟΗΕ Α. Γκουντέρες με τον Τούρκο πρόεδρο Ρ.Τ. Ερντογάν. Αυτό έχει γίνει εμφανές από την επιλεκτική ευαισθησία του ΟΗΕ σε θέματα που αφορούν την Τουρκία, όπως το Κυπριακό, οι διώξεις των Κούρδων και οι σφαγές των Αρμενίων στο Αρτσάχ από τον τουρκικό παράγοντα (Τουρκία – Αζερμπαϊτζάν), οι διώξεις των χριστιανών και άλλων μειονοτήτων στη Συρία κ.α.
Υποπτος ρόλος
Θυμίζουμε ότι στις 12 Μαρτίου 2026 ο γ.γ. του ΟΗΕ Α. Γκουτέρες παρέλαβε από τον Ερντογάν το «Μετάλλιο Ειρήνης» του γενοκτόνου Μουσταφά Κεμάλ, ο οποίος εξαφάνισε τις μειονότητες της Τουρκίας. Προφανώς ο γ.γ. του ΟΗΕ παρέβλεψε ότι η Τουρκία κατέχει παράνομα το 40% της Κύπρου παρά τις σχετικές αποφάσεις του Σ.Α. του ΟΗΕ, διατηρεί το casus belli εναντίον της Ελλάδας, κατέχει παράνομα εδαφική επικράτεια στη Βόρεια Συρία και στο Βόρειο Ιράκ, έχει υιοθετήσει το δόγμα «Γαλάζια Πατρίδα» εις βάρος της Ελλάδας και της Κύπρου, συνεχίζει τις θηριωδίες εναντίον των Κούρδων στην Τουρκία και τη Συρία, έχει γεμίσει τις τουρκικές φυλακές με δημοσιογράφους, πολιτικούς, διανοουμένους κ.ά.
Σχετικά με τον ύποπτο ρόλο του ΟΗΕ, η εφημερίδα «δημοκρατία» αποκάλυψε στις 11 Μαΐου ότι πηγές του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προειδοποίησαν την ελληνική κυβέρνηση για την ανεξέλεγκτη κατάσταση στους διαδρόμους μετανάστευσης από τη Λιβύη στην Κρήτη, με τα κυκλώματα, στα οποία συμμετέχουν ακόμα και αξιωματούχοι των Ηνωμένων Εθνών, να δρουν ανενόχλητα.
Ο Ερντογάν έχει επικρίνει πολλές φορές στο παρελθόν τον ΟΗΕ, ισχυριζόμενος ότι αποτελεί ένα κλειστό κλαμπ, ζητώντας την αύξηση του αριθμού των μόνιμων μελών προκειμένου να ενταχθεί και η Τουρκία, με βασικό επιχείρημα ότι «ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από πέντε», αφού τόσα είναι τα μόνιμα μέλη του οργανισμού. Η Αγκυρα, αντιλαμβανόμενη ότι αυτό είναι αδύνατο, επιχειρεί να ελέγξει τον ΟΗΕ μέσα από την ποδηγέτηση των διάφορων επιτροπών του οργανισμού και στην περίπτωση αυτή της πολύ κρίσιμης Επιτροπής των ΜΚΟ.
* Αντιστράτηγος ε.α.
