Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα στις 7 και 8 Ιουλίου αναμένεται, σύμφωνα με ξένες διπλωματικές πηγές, να σφραγιστεί από τις -κατόπιν αμερικανικής επιθυμίας- «ελάχιστες και πολύ ηπιότερες αναφορές στη Ρωσία συγκριτικά με το πρόσφατο παρελθόν». Το δε κύριο ζήτημα ελληνικού ενδιαφέροντος (το οποίο αποκρύπτει η κυβέρνηση και έχει αναφερθεί δημόσια μόνον από τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά) εντοπίζεται στην ανάθεση ή μη σημαντικότερου ρόλου στην Τουρκία (τα λεγόμενα «Στρατηγεία») στο πλαίσιο του νέου σχεδίου Ενοποιημένης Αεροπορικής και Πυραυλικής Αμυνας (IAMD) της Συμμαχίας.
Το προτεινόμενο σχέδιο, που θα καλύπτει ολόκληρη την περιοχή επιχειρησιακής ευθύνης του Ανώτατου Διοικητή Συμμαχικών Δυνάμεων Ευρώπης (SACEUR), είναι σημαντικό. Γιατί, αντί της απλής και αυτόνομης επιτήρησης του εναέριου χώρου κάθε χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ, θα προβλέπει πλέον ενιαία αεράμυνα και αντιπυραυλική άμυνα με κεντρικό συντονισμό και υποστήριξη από ορισμένα περιοχικά κέντρα-«Στρατηγεία».
Ελληνες διπλωμάτες, με βαθιά γνώση του συμμαχικού παρασκηνίου, αναφέρουν ότι, κατά τη συνάντησή του στην Αθήνα τον περασμένο Φεβρουάριο με τον SACEUR, Αμερικανό πτέραρχο Αλέξους Γκρίνκεβιτς, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης διαβεβαίωσε ότι η Ελλάδα θα τηρήσει «εποικοδομητική στάση», χωρίς να μπλοκάρει τις σημαντικές αποφάσεις για τη νέα IAMD. Το θετικό στοιχείο είναι πως ο κ. Μητσοτάκης, κατά την ίδια συνάντηση, επέκρινε και αξιοποίησε διαπραγματευτικά ορισμένες -εκτός κάθε συμμαχικής λογικής και Διεθνούς Δικαίου- απαιτήσεις της Τουρκίας για τον εναέριο χώρο του Αιγαίου και τη σχετική νομική και στρατιωτική ορολογία.
Το αρνητικό στοιχείο είναι ότι τους τελευταίους μήνες, εν μέσω άτυπης προεκλογικής περιόδου και σπατάλης χρόνου σε επικοινωνιακά πυροτεχνήματα (βίντεο με τον «ραλίστα Μητσοτάκη» και τον «προσιτό στον λαό, ταβλαδόρο Μητσοτάκη» κ.λπ.), ούτε ο πρωθυπουργός ούτε ο εξωκοινοβουλευτικός υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, προέβησαν σε κάποια ουσιαστική κίνηση προς τον γενικό γραμματέα, Μαρκ Ρούτε, τη Διεθνή Γραμματεία του ΝΑΤΟ και τον SACEUR Γκρίνκεβιτς.
Παράλληλα, στη Σύνοδο της Αγκυρας αναμένεται να κυριαρχήσουν και άλλα τρία ζητήματα άμεσου ελληνικού ενδιαφέροντος. Το πρώτο είναι η επίσημη δέσμευση της κυβέρνησης ότι, έως το 2035, η Ελλάδα θα έχει όντως υλοποιήσει τον νέο στόχο αμυντικών δαπανών 5% ως προς το ΑΕΠ σε συνέχεια της αρχικής, θεωρητικής αποδοχής του κατά τη Σύνοδο της Χάγης, πέρυσι τον Μάιο. Ηδη η Ελλάδα βρίσκεται στο επίπεδο του 3% (πάνω από το σήμερα απαιτούμενο 2% από όλες τις χώρες-μέλη) και έχει, επίσης, ξεπεράσει τον στόχο αφιέρωσης του 20% του συνόλου αυτών των δαπανών σε νέα, κύρια εξοπλιστικά προγράμματα.
Το πρόβλημα για την ελληνική πλευρά είναι ότι, από το συνολικό 5% του 2035, το 3,5% θα υπολογίζεται, όπως και σήμερα, σε σχέση με τις καθαυτές εξοπλιστικές δαπάνες και το υπόλοιπο 1,5% για γενικότερα κρατικά έξοδα ασφάλειας και άμυνας. Ως τώρα, σχεδόν όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις προέβαιναν σε δημιουργική λογιστική γι’ αυτές τις αόριστες-συμπληρωματικές δαπάνες (εντάσσοντας μισθοδοσίες, περιφερειακά έργα κ.λπ.), αλλά –με έναρξη τη Σύνοδο της Αγκυρας και στο εξής– η Συμμαχία θα αξιώνει λεπτομερή ενημέρωση για το 1,5%.
Δόσεις βοήθειας
Το δεύτερο ζήτημα είναι το ύψος, ο τρόπος και οι δόσεις καταβολής της βοήθειας προς το Κίεβο. Με έμφαση στα 600 εκατομμύρια ευρώ για την ανανέωση-διαλειτουργικότητα του υλικού των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας, στο αδιευκρίνιστο ύψος του προγράμματος PURL (ευρωπαϊκές πληρωμές για την αγορά όπλων αποκλειστικά αμερικανικής κατασκευής, προς διάθεση στην Ουκρανία) και στην πρόταση του κ. Ρούτε για ετήσια χρηματοδότηση ίση προς το 0,25% του ΑΕΠ κάθε χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ. Στη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής μάλλον δεν θα ληφθούν αποφάσεις επί οικονομικών ζητημάτων, αλλά προδικάζεται ότι σύντομα η κυβέρνηση θα πρέπει να ξεκαθαρίσει τι και πώς θα συνεισφέρει στο PURL.
Καθώς το PURL ανακοινώθηκε από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, τον Ιούλιο του 2025 και οι διαδικασίες στο ΝΑΤΟ άρχισαν τον Οκτώβριο, η ελληνική πλευρά έπαιξε ένα παιχνίδι καθυστερήσεων και πέτυχε να δώσει «μόνον» 23,1 εκατομμύρια δολάρια στην εκπνοή του έτους. Φέτος, και πάλι με αλλεπάλληλες αναβολές, η Ελλάδα έχει καταφέρει να μην καταβάλει ούτε ένα δολάριο στο PURL, αλλά -κατά το κοινώς λεγόμενο- «μας πήραν είδηση». Τώρα αξιώνουν ταχείες αποφάσεις ελληνικών πληρωμών στο PURL όχι μόνον οι ΗΠΑ, αλλά και πολλοί Ευρωπαίοι σύμμαχοι που έχουν καταθέσει πολύ μεγάλα ποσά (σ.σ.: λογικό, βέβαια, λόγω της εγγύτητάς τους με τη Ρωσία, ενώ αδιαφορούν για τη διαρκή απειλή της Τουρκίας κατά της Ελλάδας).
Το τρίτο κεφαλαιώδες θέμα ελληνικού ενδιαφέροντος είναι η έναρξη της αξιολόγησης, εκ μέρους των αρμόδιων οργάνων του ΝΑΤΟ, της εθνικής αμυντικής παραγωγής, της διεύρυνσης της βιομηχανικής βάσης και της επιτάχυνσης στη λήψη αποφάσεων και την υλοποίηση των εξοπλιστικών προγραμμάτων. Σε μέρος της εγχώριας κοινής γνώμης και της επιχειρηματικής κοινότητας επικρατούν η μέγιστη πλάνη και ο διάχυτος ενθουσιασμός ότι η Ελλάδα βρίσκεται πια στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής -αν όχι και της διεθνούς- αμυντικής βιομηχανίας με άμεσο θετικό αντίκτυπο στις ημέτερες Ενοπλες Δυνάμεις.
Ωστόσο, χωρίς εξειδικευμένες γνώσεις, αρκεί η ανάγνωση των ανακοινώσεων για να διαπιστωθεί ότι οι ελληνικοί όμιλοι στέκονται ισχυροί, κυρίως, στο εξωτερικό (π.χ. οι σαφείς συνεργασίες της METLEN με τις KNDS και Naval Group, η ασαφής ακόμα συμπόρευση της ΓΕΚ-ΤΕΡΝΑ με τη Rheinmetall και οι επικερδείς εξαγωγές των EFA/Theon σε πολλές χώρες). Αντίθετα, η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν έχει στηρίξει ούτε τις συγκεκριμένες ούτε άλλες εταιρίες για την ενίσχυση της εσωτερικής, όπως προτείνει το ΝΑΤΟ, βιομηχανικής βάσης.
Την ίδια ώρα, η κρατική ΕΑΒ δεν καταφέρνει να απαλλαγεί από την πολυετή εικόνα απολιθώματος, ενώ τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα (ΕΑΣ, τέως ΠΥΡΚΑΛ) βάσιμα αισιοδοξούν, χάρη στην επένδυση της τσεχικής MSM/CSG για την παραγωγή βλημάτων 155mm, καθώς οι αποθήκες των ευρωπαϊκών στρατών έχουν αδειάσει λόγω υπερκατανάλωσής τους στην Ουκρανία. Ισως, δηλαδή, επιστρέψουμε το 2027-28 σε όσα πετύχαινε η ΠΥΡΚΑΛ… το 1936-1939, πουλώντας και στις δύο πλευρές του ισπανικού εμφυλίου, και το 1981-1988 με εξαγωγές τόσο στο Ιράκ όσο και στο Ιράν, κατά τη διάρκεια της αιματηρής σύγκρουσής τους.
* Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη
