Δεν ήταν πρωταπριλιάτικο ψέμα η έναρξη του αντιαποικιακού αγώνα των Ελληνοκυπρίων μια μέρα όπως η χθεσινή, πριν από 71 χρόνια.
- Γιώργος Χατζηδημητρίου
Ξημερώματα 1ης Απριλίου του 1955 ισχυρές εκρήξεις συγκλονίζουν τη Λευκωσία, τη Λάρνακα, τη Λεμεσό και άλλες μικρότερες πόλεις. Η ένοπλη δράση της Εθνικής Οργάνωσης Κυπρίων Αγωνιστών (ΕΟΚΑ), όπως έχουν συμφωνήσει ο Μακάριος και ο Γρίβας, εγκαινιάζει την έναρξη μιας συγκλονιστικής εποποιίας με μακροπρόθεσμες επιπτώσεις.
Το 1955 έχει αρχίσει στην Κύπρο, με εκτελέσεις Αγγλων και βόμβες που επισκιάζουν τις συνομιλίες του Αρχιεπισκόπου και Εθνάρχη Μακαρίου με τον κυβερνήτη της Μεγαλονήσου Αγγλο στρατηγό Χάρντινγκ και με τον υπουργό Μπόιντ, οι οποίες καταλήγουν σε αδιέξοδο.
Ηταν τόσο το αγγλικό μένος, ώστε έναν χρόνο αργότερα, στις 9 Μαρτίου 1956, την ώρα που ο Μακάριος κατευθύνεται στο αεροδρόμιο της Λευκωσίας για να έλθει στην Αθήνα για συνομιλίες με την ελληνική κυβέρνηση, οι αγγλικές Αρχές τον συλλαμβάνουν και στη συνέχεια τον εκτοπίζουν στο νησί Μαχέ των Σεϊχελών, στον Ινδικό Ωκεανό, όπου στέλνουν και άλλους Κύπριους μητροπολίτες. Η αποικιοκρατική Αγγλία συνεχίζει να δείχνει το σκαιό πρόσωπό της.
Στην Ελλάδα ξεσπούν ταραχές από την εξεγερμένη νεολαία. Παρά τις αυστηρές κυβερνητικές απαγορεύσεις και την κινητοποίηση της Αστυνομίας, γίνονται μεγάλες διαδηλώσεις, ιδιαίτερα μαθητών και σπουδαστών, και συγκρούσεις με αστυνομικές δυνάμεις.
Ηταν η εποχή -φαντάζει τόσο μακρινή σήμερα- που ο ενθουσιώδης ανθός της πατρίδας κατέβαινε ορμητικά σαν χείμαρρος σε φλογερές πορείες και συγκρουόταν ανελέητα με την Αστυνομία βάφοντας με το αίμα του τους δρόμους της Αθήνας.
Πίσω στη νύχτα της 1ης Απριλίου στη Λευκωσία, φλέγεται ο κεντρικός ραδιοσταθμός της πρωτεύουσας και παθαίνει σοβαρές ζημιές το Μέγαρο της Αρχιγραμματείας. Στην Αμμόχωστο, γράφει ο δημοσιογράφος- ιστορικός Σπύρος Λιναρδάτος στο μνημειώδες έργο του «Από τον Εμφύλιο στη Χούντα» (εκδ. Παπαζήση), ένα μέλος της ΕΟΚΑ παθαίνει θανατηφόρα ηλεκτροπληξία, ενώ προσπαθεί να κόψει ηλεκτρικά καλώδια. Στη Λάρνακα σκάνε βόμβες στο Διοικητήριο, στη Διοίκηση της Αστυνομίας, στο Δικαστικό Μέγαρο και σε σπίτια αστυνόμων.
Η Αστυνομία πιάνει πέντε μέλη των ομάδων δολιοφθορών. Η πρώτη μαγιά των νέων μαρτύρων του έθνους. Την ίδια νύχτα κυκλοφορεί προκήρυξη με την υπογραφή «ΕΟΚΑ, ο Αρχηγός Διγενής», που καλούσε τον λαό σε ξεσηκωμό για την αποτίναξη του αγγλικού ζυγού και την Ενωση της Κύπρου με την Ελλάδα.
Η προκήρυξη μεταξύ άλλων έγραφε:
«ΑΔΕΛΦΟΙ ΚΥΠΡΙΟΙ, από τα βάθη των αιώνων μάς ατενίζουν όλοι εκείνοι οι οποίοι ελάμπρυναν την ελληνικήν ιστορίαν διά να διατηρήσουν την ελευθερίαν των… Μας ατενίζει σύμπας ο Ελληνισμός, ο οποίος μας παρακολουθεί με αγωνίαν, αλλά και με εθνικήν υπερηφάνειαν. Ας απαντήσωμεν με έργα ότι θα γίνωμεν “πολλώ κάρρονες” τούτων… ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΑΙ, Ατενίσατε το έργον σας. Είναι αίσχος εν εικοστώ αιώνι οι λαοί να χύνουν το αίμα των δια να αποκτήσουν την λευτεριά των, το θείον αυτό δώρον, για το οποίον και εμείς επολεμήσαμεν παρά το πλευρόν των λαών σας και για το οποίον σεις διατείνεσθε ότι επολεμήσατε εναντίον του ναζισμού και του φασισμού. ΕΛΛΗΝΕΣ, όπου και αν ευρίσκεστε, ακούσατε την φωνήν μας: ΕΜΠΡΟΣ! ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΛΕΥΤΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΜΑΣ».
Για να θυμόμαστε από ποιο ύψος καταγόμαστε…
Από τη στήλη «Σχοινί κορδόνι» της «Δημοκρατίας»
