Το πολυβραβευμένο μυθιστόρημα του Χρήστου Τσιόλκα «Νεκρή Ευρώπη» γίνεται κινηματογραφική ταινία. Τα γυρίσματα έχουν ήδη ξεκινήσει, ενώ σύντομα ξεκινά στην Αυστραλία η προβολή της τηλεοπτικής σειράς «Το χαστούκι», που στηρίχτηκε στο τέταρτο και πιο πετυχημένο βιβλίο του Ελληνοαυστραλού συγγραφέα, το οποίο έχει σαρώσει τα διεθνή λογοτεχνικά βραβεία και έχει ήδη πουλήσει πάνω από 600.000 αντίτυπα έως τώρα. Μάλιστα, η σειρά (οκτώ επεισόδια) ήδη προβλήθηκε στο βρετανικό BBC4.
Τόσο η ταινία (μέρος της θα γυριστεί και στην Ελλάδα) όσο και το σίριαλ έχουν έντονο ελληνικό χρώμα, αφού συμμετέχουν και ομογενείς ηθοποιοί.
Παραγωγοί της ταινίας «Νεκρή Ευρώπη» είναι οι ίδιοι που έκαναν την καλύτερη ταινία για το 2010, «Ο λόγος του βασιλιά» («The king’s speech»), η οποία συγκέντρωσε συνολικά τέσσερα Βραβεία Οσκαρ από τις 12 υποψηφιότητες, καθώς και το φιλμ «Animal Kingdom», που επίσης προτάθηκε για Οσκαρ. Σκηνοθέτης της είναι ο Τόνι Κράβιτς (σκηνοθέτησε το |Jewboy» που προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Κανών και το «The tall man» στο Φεστιβάλ Τορόντο), ενώ πρωταγωνιστής είναι o Γιούαν Λέσλι (έγινε γνωστός από το φιλμ «Sleeping beauty» που προβλήθηκε στις Κάνες).
Προκλητικός, ακραίος, αθυρόστομος, προσβλητικός, αλλά και αριστουργηματικός τεχνίτης του πεζού λόγου για άλλους, ο Τσιόλκας θεωρείται πλέον ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του σύγχρονου αγγλόφωνου κοινωνικού μυθιστορήματος.
Πρωταγωνιστής του έργου του Τσιόλκα είναι ο Ισαάκ, ένας νεαρός Αυστραλός (ελληνικής καταγωγής) φωτογράφος που ταξιδεύει στην Ευρώπη. Ολη του τη ζωή ονειρευόταν την Ευρώπη της καλλιέργειας και της ευμάρειας, την οποία εξυμνούσε ο Ελληνας πατέρας του στις ιστορίες του, την Ευρώπη του πολιτισμού. Ομως πίσω από την πρόσοψη μιας ενοποιημένης και παγκοσμιοποιημένης σύγχρονης κοινωνίας, ανακαλύπτει μια γη ρημαγμένη από την Ιστορία, έναν τόπο στοιχειωμένο από τα φαντάσματα του ανείπωτου παρελθόντος του.
Ο ίδιος δήλωσε για το συγκεκριμένο έργο του:
«Στο πρώτο μου μυθιστόρημα ο πρωταγωνιστής κάθεται σε μια παραλία της Αυστραλίας και επιθυμεί να βρίσκεται στην άλλη άκρη του ορίζοντα, που για μένα ήταν η Ελλάδα. Είχα έρωτα με την Ελλάδα και νόμιζα ότι, μόλις βρεθώ εκεί, επιτέλους θα κατανοήσω τον εαυτό μου, θα ολοκληρωθώ. Στην Ελλάδα ανακάλυψα μια ελευθερία έκφρασης που έρχεται σε μεγάλη αντίθεση με την ψυχρότητα της αγγλοσαξονικής κουλτούρας, η οποία μου είναι πολύτιμη. Ανακάλυψα την επιμονή και το πάθος για την οικογένεια. Αλλά στο τέλος ανακάλυψα ότι ήμουν μη Ελληνας… Ελληνας. Ενας ξένος και στην Αυστραλία και στην Ευρώπη».
Ο πολυβραβευμένος Ελληνοαυστραλός συγγραφέας έχει γράψει «ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα για τις αλήθειες και τα ψέματα της μυθολογίας και της ιστορίας», όπως αναφέρει το «Australian Book Review» στην κριτική του, συμπληρώνοντας:
«Τολμηρό, συναρπαστικό και βαθιά σοκαριστικό! Η ενέργεια, η μανιώδης -σχεδόν τοξική- δύναμη που κινεί αυτό το μυθιστόρημα είναι συγκλονιστική. Εκτός από στοχασμός πάνω στη διαβρωτική, εξοντωτική δύναμη του μίσους, είναι κι ένα βαθιά πολιτικό μυθιστόρημα! Για τις πεποιθήσεις που δεχόμαστε και αυτές που απορρίπτουμε, και για το πόσο λίγη σημασία έχει τελικά η θέση μας ως προς αυτές. Είναι μια σύγχρονη ιστορία φαντασμάτων που μπορεί να σας στοιχειώσει».
Ο Χρήστος Τσιόλκας γεννήθηκε στη Μελβούρνη το 1965. Παιδί Ελλήνων μεταναστών της εργατικής τάξης, έχει χαρακτηριστεί «ένας από τους κορυφαίους σύγχρονους μυθιστοριογράφους της Αυστραλίας». Τιμήθηκε με πολλά βραβεία, μεταξύ των οποίων και το βραβείο καλύτερου μυθιστορήματος από την εφημερίδα «The Age». Το φθινόπωρο του 2009, για το τελευταίο του βιβλίο «Το χαστούκι» («The slap») κέρδισε το βραβείο του καλύτερου συγγραφέα των χωρών-μελών της Βρετανικής Κοινοπολιτείας.
Το πρώτο του βιβλίο ήταν το «Κατά μέτωπον» («Loaded»), το οποίο έγινε και ταινία που προβλήθηκε στις Κάνες. Τη σκηνοθέτησε η Αννα Κόκκινος και πρωταγωνιστής ήταν ο Αλεξ Δημητριάδης, ο οποίος παίζει και στη σειρά «Το χαστούκι».
Ο αφηγητής του στη «Νεκρή Ευρώπη», ένα Ελληνόπουλο της Μελβούρνης, φτάνει στις αρχές του 2000 στην προολυμπιακή Αθήνα και στη συνέχεια «αλωνίζει» τις πρωτεύουσες της Ευρώπης, τσεκάροντας το νέο τους πρόσωπο μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού.
Πρώτη στάση στην Αθήνα, όπου ο πρωταγωνιστής έρχεται σε επαφή με το πληθωρικό περιθώριο της πρωτεύουσας, κυκλοφορεί στις υποβαθμισμένες γειτονιές με τους μουσουλμάνους μετανάστες και μένει άναυδος από τη νεόπλουτη και αυτιστική ελληνική ιντελιγκέντσια. Ο πατέρας του Ισαάκ, μετανάστης στη Μελβούρνη και παλιός Λαμπράκης, «θεραπεύει» με ηρωίνη μια κρυφή οικογενειακή ενοχή απέναντι σε ένα Εβραιόπουλο. Ο γιος θα ψάξει το… τραύμα στον κορμό της Κεντρικής Ευρώπης, ακολουθώντας τη γραμμή του αίματος. Στις επόμενες στάσεις του, Βενετία, Πράγα, Παρίσι, Βερολίνο, Αμστερνταμ, Λονδίνο, θα ανακαλύψει τη δυσανεξία της σύγχρονης Ευρώπης απέναντι σε καθετί διαφορετικό, δηλαδή ζωντανό. Τα συναπαντήματά του με μια πονηρεμένη Ελληνίδα του καλλιτεχνικού… χώρου, με Εβραίους νταβατζήδες, με σαλταρισμένες γυναίκες που επιμένουν να δηλώνουν «Γιουγκοσλάβες», με παιδεραστές υπεράνω υποψίας και με βαρόνους της κόκας θα αναγκάσουν τον ήρωα του βιβλίου να δει τον ευρωπαϊκό πολιτισμό πολύ διαφορετικά από την εποχή που, ως μαθητής, μελετούσε γαλλική λογοτεχνία και σχεδίαζε την επιστροφή του στην ήπειρο των μεγάλων ιστορικών ρευμάτων.
Ο Τσιόλκας μεγάλωσε σε ελληνικό περιβάλλον. Οπως μας είπε πρόσφατα ο ίδιος, όταν ήταν παιδί, ζούσε σε μια γειτονιά της Μελβούρνης, στο Ρίτσμοντ, όπου όλοι οι γείτονες ήταν Ελληνες.
«Νόμιζα πως στην Αυστραλία μιλούσαν όλοι μόνο ελληνικά» λέει.
Οι αναμνήσεις του από τα παιδικά του χρόνια ήταν ο ελληνικός κινηματογράφος, όπου πήγαινε σε προβολές ελληνικών ταινιών με τους γονείς του.
Και, όπως λέει, μπορεί να έγινε παγκοσμίως γνωστός, αλλά στην εκεί ελληνική κοινότητα έγινε αποδεκτός και άρχισαν να ρωτούν γι’ αυτόν οι γνωστοί και φίλοι τους γονείς του μόνο όταν ασχολήθηκε και ο ομογενειακός Τύπος μαζί του!
Αξίζει να σημειωθεί ότι έως πρόσφατα ο Χρήστος Τσιόλκας ήταν ηµιαπασχολούµενος σε κτηνιατρική κλινική της Μελβούρνης (μια από τις πολλές δουλειές του).
«Οταν ανακοίνωσα στους συναδέλφους στην κτηνιατρική κλινική ότι κέρδισα το πρώτο λογοτεχνικό βραβείο των χωρών της Κοινοπολιτείας, όλοι έσπευσαν να με συγχαρούν με θέρμη. Λίγο αργότερα, το αφεντικό με προσγείωσε στην πραγματικότητα. “Μπράβο, αλλά καθάρισε και κανένα σκυλάκι” μου είπε» λέει ο Τσιόλκας.
Ενα «Χαστούκι» αστράφτει στο λογοτεχνικό στερέωμα
Με το «Χαστούκι» (που αναμένεται να κάνει ρεκόρ τηλεθέασης) ο Τσιόλκας, σύμφωνα με τους βιβλιοκριτικούς, έσπασε τα δεσμά που κρατούσαν προσκολλημένη τη διαδικασία συγγραφής βιβλίων στην Αυστραλία με τον βρετανικό ή τον ιρλανδικό τρόπο γραφής. «Μας έδωσε ένα σπάνιο είδος γραψίµατος µε πυκνή δοµή. Ο Τσιόλκας σε κάνει να γυρνάς τη µια σελίδα µετά την άλλη, το βιβλίο του δεν έχει πάψει να πουλάει, αποσπά καλές κριτικές και κερδίζει λογοτεχνικά βραβεία» είπε ο δηµοσιογράφος Στίβεν Ροµέι στο «Τhe Αustralian Literary Review».
Η ιστορία του βιβλίου αρχίζει µε το χαστούκι ενός άνδρα στο παιδί ενός άλλου και αναστατώνει τη χαλαρή ατµόσφαιρα ενός κυριακάτικου µπάρµπεκιου, όπου συμμετείχαν και Ελληνες της Μελβούρνης. Μια απλή κίνηση που γίνεται αφορµή για µια σειρά γεγονότων, µικρών και µεγάλων, θέτοντας σε δοκιµασία την αφοσίωση µεταξύ φίλων και οικογενειών. Μέσα από τους διαφορετικούς χαρακτήρες του, ο Τσιόλκας σκιαγραφεί την κοινωνία της Αυστραλίας µε αριστοτεχνικό τρόπο, που ελάχιστοι συγγραφείς είχαν καταφέρει έως τώρα.
Ο Τσιόλκας άντλησε το θέµα του βιβλίου του από δικό του βίωµα. Να τι λέει:
«Βασίστηκε σε ένα περιστατικό που συνέβη σε μια μάζωξη που είχαν διοργανώσει οι γονείς μου. Ενας πιτσιρίκος μπλεκόταν διαρκώς στα πόδια της μητέρας μου στην κουζίνα και κάποια στιγμή εκείνη σκόνταψε πάνω του. Τον σήκωσε και τον χτύπησε πολύ απαλά στον πισινό. Ομως ο μικρός σοκαρίστηκε. Εβαλε τα χέρια στη μέση του και της είπε με ύφος: “Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να με αγγίζει χωρίς την άδειά μου”. Βάλαμε τα γέλια. Μου έκανε εντύπωση όμως πόσο εύγλωττα μιλούσε το επεισόδιο αυτό για τις κοινωνικές αλλαγές που έχουν συμβεί στον δυτικό κόσμο τις τελευταίες δεκαετίες. Η μητέρα μου μεγάλωσε σε μια πατριαρχική οικογένεια, όπου οι γυναίκες και τα παιδιά δεν είχαν φωνή, και τώρα τα εγγόνια της μιλούσαν τη γλώσσα των “δικαιωμάτων”, η οποία της ήταν άγνωστη! Ηξερα τότε πως είχα την αρχή ενός μυθιστορήματος στο οποίο θα προσπαθούσα να μιλήσω για τις κοινωνικές αλλαγές και το πώς ζούμε σήμερα στην Αυστραλία».
Οπως δηλώνει, και σήμερα στη ζωή του και στο γράψιμό του έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο και τα βιώματά του. Πολλοί είναι οι ειδικοί που πιστεύουν ότι ο Τσιόλκας μπορεί να φτάσει ακόμα και έως το Νόμπελ Λογοτεχνίας.
Σωτήρης Χατζημανώλης
