Το ισχύον ασαφές νομοθετικό πλαίσιο (που ακόμα και… λειψό δεν εφαρμόζεται πάντα) και οι ανεπαρκείς υποδομές «φυλακίζουν» αρκούδες, καμηλοπαρδάλεις και λιοντάρια σε παράνομα κελιά σε ζωολογικούς κήπους που αποτελούν αποκρουστικές τουριστικές… ζούγκλες. Μόνο ένας από τους 15 γνωστούς ελληνικούς ζωολογικούς κήπους έχει άδεια και ελέγχεται τακτικά (το Αττικό Πάρκο στα Σπάτα, μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης Ζωολογικών Πάρκων και Ενυδρείων).
Αυτά προκύπτουν από τριετή έρευνα (The EU Zoo Inquiry) του Πανευρωπαϊκού Δικτύου Οργανώσεων για την Εξάλειψη της Αιχμαλωσίας των Αγριων Ζώων και του Αρκτούρου. Σύμφωνα με την έρευνα (παρουσιάστηκε πρόσφατα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο), σχεδόν όλη η Ευρώπη αποτυγχάνει να προσφέρει ένα βιώσιμο περιβάλλον για τα ζώα.
Ενδεικτική είναι η κατάσταση στα 58 στρέμματα του Δημοτικού Ζωολογικού Κήπου Θεσσαλονίκης, στον Κέδρινο Λόφο (Σέιχ-Σου): Δύο αρκούδες ζουν στο… τσιμέντο, πέντε λύκοι, αγριόγατες και αλεπούδες ασφυκτιούν σε ελάχιστο χώρο και τα «σπίτια» των περισσότερων φιλοξενούμενων ζώων δεν θυμίζουν σε τίποτα το φυσικό τους περιβάλλον. Και αυτά εξαιτίας της πεισματικής άρνησης του Δήμου Θεσσαλονίκης να μεταφέρει κάποια ζώα στα καταφύγια των πέντε περιβαλλοντικών οργανώσεων, που επανειλημμένα έχουν προειδοποιήσει για την τύχη των ζώων, ιδίως όσων αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας (πελαργός με αναπηρία στο φτερό, γερακίνα με τραύμα στο ράμφος κ.ά.).
Η χώρα μας απαγόρευσε τη λειτουργία τσίρκων με ζώα, ωστόσο πληγή αποτελεί το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τους κανόνες των ζωολογικών κήπων. Ακόμα και οι ίδιοι οι υπεύθυνοι δημοτικών κήπων (δεν ελέγχονται ποτέ από υπουργεία) ζητούν σαφέστερη νομοθεσία. Από το 2005 οι ζωολογικοί κήποι της Ευρώπης ακολουθούν την Κοινοτική Οδηγία 1999/22. Η Οδηγία, όμως, είναι γενική και η εθνική μας νομοθεσία δεν διαθέτει αναλυτικές διατάξεις προστασίας των ζώων. Βάσει Προεδρικού Διατάγματος (98/2004) και καλλικρατικού νόμου (3852/2010), η αδειοδότηση ανήκει στους δήμους και, σύμφωνα με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, οι κήποι που δεν διαθέτουν τον ελάχιστο αριθμό φιλοξενούμενων ζώων θεωρούνται «εκθέσεις ζώων» με διαφορετικό νομοθετικό πλαίσιο.
«Ελπίζουμε οι κυβερνήσεις να λάβουν μέτρα» τονίζει ο Ντάνιελ Τέρνερ της ομάδας του Πανευρωπαϊκού Δικτύου Οργανώσεων για την Εξάλειψη της Αιχμαλωσίας των Αγριων Ζώων. Σύμφωνα με τον Λάζαρο Γεωργιάδη του Αρκτούρου, «έπειτα από πιέσεις μας στα αρμόδια υπουργεία συστάθηκε επιτροπή εξέτασης και (σύντομα) αναθεώρησης της νομοθεσίας». Ο Αρκτούρος διεκδικεί την αλλαγή χρήσης για τους δημοτικούς κήπους σε Καταφύγια Κατεσχεμένων Αιχμάλωτων Ζώων.
Ελένη Ευαγγελοδήμου
