«Γιατί δεν ρωτά κανένας αν η Μέρκελ είναι Ευρωπαία; Επειδή το ξέρουν όλοι τόσο καλά; Τι ξέρουν; Οτι είναι ή ότι δεν είναι Ευρωπαία; Το ότι δεν ρωτούν δεν σημαίνει ότι είναι βέβαιοι για τη θέση της. Ο μόνος λόγος που δεν ρωτούν είναι επειδή απαγορεύεται να ρωτήσουν. Σχεδόν κανένας δεν συνειδητοποιεί πόσα ΔΕΝ ξέρουμε για την καγκελάριο. Κανένας δεν λέει πόσο ΛΙΓΑ ξέρουμε γι’ αυτήν».
Βασικές ερωτήσεις, που δεν σκέφτηκε ή δεν τόλμησε να κάνει οποιοσδήποτε πρωταγωνιστής ή κομπάρσος στο δράμα της γηραιάς ηπείρου, που προβάλλεται σε κάθε γειτονιά των χωρών της κρίσης. Απαντήσεις στις στοιχειώδεις απορίες θέλησε να δώσει η Γκέρτρουντ Χέλερ μ’ ένα βιβλίο-κόλαφο για τη φαινομενικά βαρετή και προβλέψιμη ένοικο της καγκελαρίας του 4ου Ράιχ.
Οι προθέσεις της συγγραφέως είναι εμφανείς από τον τίτλο του βιβλίου: «Η Νονά – Πώς η Ανγκελα Μέρκελ αποδομεί τη Γερμανία και την Ευρώπη». Η λέξη «Νονά», που παραπέμπει στη Μαφία, κυριαρχεί στο εξώφυλλο, ενώ στο οπισθόφυλλο υπάρχουν δύο φωτογραφίες: Μία με την κυρία Μέρκελ να δέχεται χαμογελαστά ένα χειροφίλημα και άλλη μία με τον Μάρλον Μπράντο στον ρόλο του θρυλικού κινηματογραφικού Νονού, να πράττει ακριβώς το ίδιο.
Η Γκέρτρουντ Χέλερ δεν είναι τυχαίο πρόσωπο. Οι σπουδές της είναι αξιοζήλευτες και η επαγγελματική σταδιοδρομία της επίσης. Στο επίσημο βιογραφικό της διαβάζουμε: «Η καθηγήτρια δρ Γκέρτρουντ Χέλερ είναι θεωρητικός λογοτεχνίας, δημοσιογράφος και οικονομική και πολιτική σύμβουλος. Με τον Αλφρεντ Χερχάουζεν ανέπτυξε την επικοινωνιακή στρατηγική της Deutsche Bank. Ηταν μέλος του Δ.Σ. της ελβετικής ασφαλιστικής εταιρίας Baloise Holding, του χημικού ομίλου Ciba και του τεχνικού ομίλου Georg Fischer. Εχει συγγράψει πολλά μπεστ σέλερ για κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά θέματα και έχει τιμηθεί με πολλές διακρίσεις, μεταξύ άλλων με τον σταυρό της ΟΔΓ, για την προσφορά της».
Εκδίκηση
Με λίγα λόγια, η διακεκριμένη στον τομέα της κυρία Χέλερ είναι ένα σημαντικό μέλος του γερμανικού κατεστημένου. Η κύρια μομφή που εκτοξεύει εναντίον της Γερμανίδας καγκελαρίου είναι η έλλειψη αρχών.
Σύμφωνα με τη Χέλερ, ο απόλυτος αμοραλισμός,που έφερε τη Μέρκελ στην κορυφή τείνει να γίνει κυρίαρχη ιδεολογία στη χώρα της και οδηγεί την Ευρώπη στην παρακμή. Η κατηγορία του εκγερμανισμού της Ευρώπης με το σχέδιο «Μ» (Μέρκελ δηλαδή) έρχεται σε δεύτερο πλάνο. Ισως η κυρία Χέλερ εκδικείται την κυρία Μέρκελ για τις εσωκομματικές ίντριγκές της και την πολιτική «πατροκτονία» που διέπραξε σε βάρος του Χέλμουτ Κολ. Ισως τη ζηλεύει – μια και η συγγραφέας έχει πολλύ περισσότερες περγαμηνές από τη μονότονη Ανγκελα που κάθε Πέμπτη κάνει… σάουνα. Σε κάθε περίπτωση, δεν την αδικεί. Η κριτική της είναι τεκμηριωμένη και δίκαιη. Στα αποσπάσματα του βιβλίου που ακολουθούν το διαπιστώνει κάθε καλόπιστος αναγνώστης…
«Ο μονόδρομος που θέλει να επιβάλει»
«Μια άλλη επωδός, χρήσιμη για να αποφεύγονται οι εξηγήσεις, είναι η έκφραση της Μέρκελ “χωρίς εναλλακτική λύση”. Αυτό που επιδιώκει λέγοντάς την είναι να σταματήσει την ερώτηση. Κάθε αντιπρόταση είναι άνευ νοήματος, λέει η καγκελάριος λακωνικά, τέρμα η συζήτηση, δεν θα με πείσετε για καμιά άλλη λύση, μηνύει τηλεγραφικά. Επίσης, με αυτόν τον τρόπο λέει: Δεν σας στερώ εγώ την εναλλακτική λύση. Απλώς δεν υπάρχει.
Πρέπει να το δεχτείτε όπως το δέχομαι κι εγώ, κανένας μας δεν μπορεί να το αλλάξει αυτό. Εναλλακτική λύση δεν υπάρχει.
Η κοινότητα των συνυπευθύνων αντιλαμβάνεται φυσικά ότι μια ηγεσία πολύ σπάνια μπορεί να επικαλεστεί καταστάσεις “χωρίς εναλλακτική λύση”. Ωστόσο, η Μέρκελ το έκανε σχετικά συχνά στη συζήτηση για την κρίση, ώστε να σταματήσει τις ερωτήσεις – και της επέδειξαν εκπληκτικά μεγάλη ανεκτικότητα. Κανονικά, όταν δεν υπάρχει άλλη οδός, η ανάγκη για εξηγήσεις αυξάνεται. “Θέλω να σας εξηγήσω γιατί δεν υπάρχει άλλη οδός” πρέπει να πει η ηγεσία, για να εξακολουθήσει να έχει την εμπιστοσύνη των ανθρώπων της.
Ο τελικός τύπος “χωρίς εναλλακτική λύση” της Μέρκελ έχει χαρακτήρα εντολής κι αυτό οδηγεί στο επόμενο ίχνος: Στη σιωπή της καγκελαρίου, που ως αυταρχική χειρονομία γίνεται δεκτή στη Γερμανία με εκπληκτική ανοχή». (σελ. 169)
«Ψάχνει την ευτυχία εις βάρος των άλλων και η κρίση είναι η ευκαιρία»
«Είναι επίσης η πρώτη αρχηγός του γερμανικού κράτους που πορεύεται χωρίς δεσμεύσεις. Το σχέδιο των περιστασιακών αποφάσεών της προϋποθέτει το εφήμερο κάθε υπόσχεσης και την ταχεία αποσύνθεση κάθε αφοσίωσης. Οποιος δεν θέλει να εμπιστευτεί κανέναν καταλήγει αναγκαστικά στον εαυτό του. Ισως η Ανγκελα Μέρκελ θεωρεί ότι δεν έχει επιλογή. Σ’ έναν κόσμο όπου οι πάντες προδίδουν τους πάντες μόνο εις βάρος όλων των άλλων μπορείς να αναζητήσεις την προσωπική σου ευτυχία. Η κρίση των υπερχρεωμένων κρατών της Ευρώπης, που βαφτίστηκε “ευρωπαϊκή κρίση”, προσφέρει στην πολιτικό του Εγώ το ιδανικό σενάριο για το μυστικό σόλο της. “Ο εκγερμανισμός της Ευρώπης σημειώνει γρήγορη πρόοδο” έγραψε η “Neue Zurcher Zeitung” στις 27 Νοεμβρίου 2011. “Η Μέρκελ έχει καταλάβει ότι η Γερμανία δεν μπορεί να εκφράσει και να επιβάλει άμεσα τα συμφέροντά της στις πρωτεύουσες των ευρωπαϊκών κρατών της κρίσης. Οι διαδηλωτές στην Αθήνα, που την άνοιξη ζητούσαν αποζημιώσεις δισεκατομμυρίων για τις θηριωδίες της Βέρμαχτ στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ήταν μια καλή προειδοποίηση για εκείνη”». (σελ. 323-24)
«Ο εκγερμανισμός της ευρωζώνης
«Ο αυταρχικός σοσιαλισμός, στον οποίο στηρίζεται το σύστημα Μ (σ.σ.: Μέρκελ), αίρει το ένα μετά το άλλο τα εμπόδια ποντάροντας στον εθισμό. Η πιο αθόρυβη απ’ όλες τις μεταβάσεις ετοιμάζεται χωρίς ηχηρές επικλήσεις. Το μότο είναι no commitment (σ.σ.: καμία δέσμευση). Καμία ομολογία πίστης στη Γερμανία ή στην Ευρώπη, μόνο λιγάκι περισσότερο κι όχι λιγότερο και από τις δύο: Δηλαδή, μια γερμανική Ευρώπη. Κανένα πάθος, κανένα πιστεύω, καμία ομολογία. Ολα αυτά τα αφήνουμε πίσω μας, στον Παλιό Κόσμο. Καμία δήλωση περί αποστολής, που θα πρόδιδε το μέγεθος του σχεδίου. Το σχέδιο θα έρθει “σαν τον κλέφτη τη νύχτα”». (σελ. 326)
«Η καγκελάριος που δεν έχει ποτέ άποψη»
«Η καγκελάριος ξέρει ότι στη διεθνή πολιτική πρέπει ν’ αφήνει πάντα τόσο πολλά ερωτήματα ανοιχτά, ώστε να τη θεωρούν αρκετά δυνατή για να νικήσει κάποια μέρα προσφέροντας τη λύση. Αφήνει πολλά περιθώρια ερμηνείας, επειδή στον διεθνή κύκλο δεν μπορεί να υπαγορεύσει στους αρχηγούς των κρατών την ενότητα που υπαγορεύει στη χώρα της. Κανένας από τους Ευρωπαίους συναδέλφους της δεν καταναλώνει τόση ενέργεια για να επιβραδύνει έντεχνα τις διαδικασίες διαμόρφωσης γνώμης∙ κανένας δεν διαφυλάσσει τόσο αποφασιστικά την αδιαφάνειά του. Αλλά κανένας δεν συμπεραίνει εξαιτίας αυτού ότι η αρχηγός του γερμανικού κράτους δεν έχει άποψη». (σελ. 180)
Παναγιώτης Λιάκος
