Μήπως αυτός ξέρει κάτι που δεν ξέρει η Μέρκελ;
Λίγες ώρες μετά τις αποκαλύψεις του γερμανικού περιοδικού «Der Spiegel» περί μυστικού σχεδίου λιτότητας στη Γερμανία και τις αντιδράσεις που ακολούθησαν, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε με συνέντευξή του στην «Bild» εκτίμησε ότι το χειρότερο κομμάτι της κρίσης στην ευρωζώνη «βρίσκεται πίσω μας» και διέψευσε ότι σχεδιάζει ένα πρόγραμμα περιστολής δαπανών που θα τεθεί σε εφαρμογή μετά τις βουλευτικές εκλογές του φθινοπώρου του 2013. Ο ίδιος μάλιστα είπε ότι συνεχίζει να υπολογίζει σε μια «ικανοποιητική» ανάπτυξη το 2013. «Η κατάσταση είναι καλύτερη απ’ ό,τι πιστεύουμε, επειδή μεταξύ άλλων το εμπόριο με τις ΗΠΑ και την Ασία ενισχύεται». Αν και η γερμανική κυβέρνηση εξακολουθεί να υπολογίζει σε μια ανάπτυξη 1% το 2013, η γερμανική Κεντρική Τράπεζα έχει από την πλευρά της μειώσει την πρόβλεψή της στις αρχές Δεκεμβρίου στο 0,4%.
Ο Σόιμπλε προφανώς προσπαθεί να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, με δεδομένο ότι οι αποκαλύψεις περί λιτότητας στη Γερμανία προκάλεσαν πλήθος αντιδράσεων, μεταξύ αυτών της επικεφαλής του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ. Δημοσίως τα γερμανικά κόμματα υπόσχονται αύξηση των επιδομάτων για συνταξιούχους, οικογένειες και μακροχρόνια ανέργους εν όψει των βουλευτικών εκλογών τον Σεπτέμβριο. Φαίνεται όμως ότι πίσω από τις κλειστές πόρτες οι τεχνοκράτες του υπουργείου Οικονομικών προετοιμάζουν το δραστικότερο πρόγραμμα λιτότητας που έχει δει η μεταπολεμική Γερμανία. Αυτό ακριβώς υποστήριζε το δημοσίευμα του περιοδικού «Der Spiegel», επισημαίνοντας ότι ο λόγος που το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών επεξεργάζεται ένα τέτοιο σχέδιο είναι η επιβράδυνση της γερμανικής οικονομίας εξαιτίας της κρίσης στην ευρωζώνη, πιθανές αρνητικές εξελίξεις, όπως αδυναμία αποπληρωμής υποχρεώσεων προς τον μόνιμο Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM) από χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, αλλά και η γήρανση του γερμανικού πληθυσμού που θα πιέσει τα συνταξιοδοτικά ταμεία. Σύμφωνα με την ομάδα τεχνοκρατών που επεξεργάζεται το σχέδιο λιτότητας, η οικονομική επιβράδυνση και η ανάγκη προστασίας από επιπτώσεις της ευρωκρίσης θα υποχρεώσουν την -οποιαδήποτε- κυβέρνηση που θα προκύψει από τις εκλογές του 2013 να εφαρμόσει ένα αυστηρό πρόγραμμα λιτότητας, το οποίο θα περιλαμβάνει δραστική αύξηση της φορολογίας και αιματηρές περικοπές δαπανών. Μέχρι στιγμής ο κ. Σόιμπλε έχει αποδεχτεί όλες τις παραδοχές των τεχνοκρατών του περί σημαντικών προβλημάτων που θα αντιμετωπίσει η γερμανική οικονομία τα επόμενα χρόνια και έχει δώσει εντολή να συνεχιστεί η επεξεργασία του σχεδίου, αλλά με μυστικότητα προκειμένου να μην υπάρξουν επιπτώσεις στην προεκλογική περίοδο. Μεταξύ άλλων, τα μέτρα που επεξεργάζεται το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών περιλαμβάνουν αύξηση του κατώτερου συντελεστή ΦΠΑ, «φόρο αλληλεγγύης για την υγεία» προκειμένου να μειωθεί η κρατική επιδότηση προς το σύστημα περίθαλψης και περαιτέρω μείωση της σύνταξης όσων συνταξιοδοτούνται πριν από τα 67 έτη. Οι δύο μεγαλύτερες απειλές που προβλέπουν οι τεχνοκράτες για τη γερμανική οικονομία τα επόμενα χρόνια σχετίζονται με «έντονη ύφεση της οικονομικής δραστηριότητας», ανάλογη με την ύφεση 5% του 2009, αλλά και με το δυνητικό επιπλέον κόστος που θα έχει για το γερμανικό Δημόσιο η αδυναμία αφενός τραπεζών που διασώθηκαν το 2009 να αποπληρώσουν τις οφειλές τους και αφετέρου κρατών να εξυπηρετήσουν τα δάνεια που έχουν λάβει από τους εταίρους τους. Το 2009 η γερμανική κυβέρνηση ενίσχυσε τράπεζες που βρέθηκαν προ του ενδεχομένου χρεοκοπίας με περίπου 180 δισ. ευρώ, ωστόσο δεν είναι σίγουρο ότι οι τράπεζες θα μπορέσουν να αποπληρώσουν πλήρως τα δάνεια που έχουν λάβει. Παράλληλα, η ύφεση μείωσε δραστικά τα φορολογικά έσοδα και αύξησε αντιστοίχως δαπάνες όπως το επίδομα ανεργίας, με αποτέλεσμα το γερμανικό δημόσιο χρέος να αυξηθεί από το 65% του ΑΕΠ, πριν από την κρίση, στο 83% του ΑΕΠ. Το ίδιο ενδεχόμενο προβλέπεται και για την περίπτωση του ESM όπου αναφέρεται ότι θα πρέπει να υπάρξουν σχέδια έκτακτης ανάγκης για την περίπτωση «αμετάκλητων αθετήσεων πληρωμών προς τον ESM». «Ενα τμήμα από τις (γερμανικές) εγγυήσεις και τα δάνεια θα μπορούσε να χαθεί αν οι επίσημοι πιστωτές της Ελλάδας διαγράψουν μέρος του χρέους της χώρας» αναφέρει το «Spiegel».
Η Frau επιμένει να τα βλέπει όλα μαύρα
Πάντως, ακόμη κι αν ο Σόιμπλε προσπαθεί να δημιουργήσει κλίμα αισιοδοξίας, η καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ στο τελευταίο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου απέκρουσε τις εκτιμήσεις που διατυπώνονται από κοινοτικά χείλη ότι «τα χειρότερα πέρασαν» για την ευρωζώνη, λέγοντας ότι η ζώνη του ευρώ έχει μπροστά της χρόνια οδυνηρών μεταρρυθμίσεων, αργής ανάπτυξης και υψηλής ανεργίας. Οπως έγραφε το «Spiegel», αναφερόμενο στα μέτρα που είχε λάβει πριν από δέκα χρόνια ο τότε καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ, «Οι Γερμανοί ζουν ένα πικρό déjà vu»… Πάντως, εάν τελικά επιβεβαιωθεί ότι το Βερολίνο θα θελήσει να εφαρμόσει και στην ίδια τη Γερμανία τη λάθος συνταγή της λιτότητας, τότε δεν είναι απίθανο να δούμε στην ευρωζώνη μια νέα, ακόμη πιο επώδυνη τροπή της κρίσης.
Τα ηνία της Ευρώπης στην Ιρλανδία (του Μνημονίου) που αναζητά την ανάπτυξη
Η κέλτικη τίγρης βρυχάται και πάλι; Οχι ακόμη, πολλοί όμως πιστεύουν ότι η Ιρλανδία βρίσκεται και πάλι στον δρόμο της ανάπτυξης μετά την κρίση που έβαλε τη χώρα στο Μνημόνιο και τα πέντε πακέτα σκληρής λιτότητας. Η Ιρλανδία αναλαμβάνει από 1ης Ιανουαρίου τα ηνία της προεδρίας της Ε.Ε., επισήμως είναι η πρώτη χώρα του Μνημονίου που αναλαμβάνει την προεδρία και μάλιστα διαδέχεται την Κύπρο, μια χώρα η οποία ετοιμάζεται να μπει με τη σειρά της στην ίδια θέση. Στην κορυφή της ατζέντας της ιρλανδικής προεδρίας θα βρεθούν η οικονομική κρίση, οι δυνατότητες ανάπτυξης και η ανεργία. «Αυτό που θα κάνουμε στη διάρκεια της προεδρίας μας είναι να προωθούμε μέτρα που δημιουργούν θέσεις εργασίας και ανάπτυξη» δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Υποθέσεων και Εμπορίου Ιμον Γκίλμορ. «Αυτό δεν είναι μια ρητορική δήλωση. Υπάρχει ένας αριθμός νομοθετικών μέτρων που σκοπεύουμε να προωθήσουμε» τόνισε. Οι προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει η Ιρλανδία κατά την προεδρία της είναι πολλές: θα ασχοληθεί με τη συμφωνία επί του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα -με την τραπεζική ένωση στο επίκεντρο- αλλά και με μία συμφωνία για το τραπεζικό χρέος. Η Τουρκία έχει εκφράσει την ελπίδα της ότι οι σχέσεις της με την Ε.Ε. θα βελτιωθούν στη διάρκεια της ιρλανδικής προεδρίας.
Πολλά έχουν αλλάξει στην Ιρλανδία τα τελευταία δύο χρόνια, από τη στιγμή που η χώρα προσέφυγε στους μηχανισμούς στήριξης, λαμβάνοντας οικονομική βοήθεια ύψους 85 δισ. ευρώ. Από τότε μέχρι σήμερα το ιρλανδικό Κοινοβούλιο έχει υιοθετήσει πέντε πακέτα λιτότητας, ενώ η χριστιανοδημοκρατική κυβέρνηση του Εντα Κένι εξακολουθεί να ανακοινώνει νέους φόρους και περικοπές. «Δεν είπαμε ποτέ ότι θα είναι εύκολα, δεν είπαμε ποτέ ότι όλα θα αλλάξουν εν μια νυκτί» είχε πει ο Ιρλανδός πρωθυπουργός στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής. Οπως επισήμαινε στην DW, ο Χόλγκερ Ερντμαν, από το γερμανοϊρλανδικό Εμπορικό Επιμελητήριο, «εδώ στο Δουβλίνο ήδη από την Πέμπτη (πριν από τα Χριστούγεννα) δεν πέφτει καρφίτσα σε μπαρ και εστιατόρια. Μπορεί κάλλιστα να ρωτήσει κανείς: ‘‘Μα πού είναι η κρίση;”. Ωστόσο, από την άλλη πλευρά υπάρχουν πληθυσμιακές ομάδες που πλήττονται βάναυσα από την ανεργία. Υπάρχουν επίσης οικογένειες που αγόρασαν σπίτια και τα οποία έχουν χάσει στο μεταξύ το 50% της αξίας τους». Ο Εντα Κένι, πάντως, πιστεύει ότι η τίγρη θα είναι σύντομα και πάλι σε θέση για μεγάλα άλματα. «Οι επενδύσεις είναι και πάλι πολύ δυναμικές. Υπενθυμίζω ότι μέσα σε τρία χρόνια χάσαμε 250.000 θέσεις εργασίας. Την τελευταία χρονιά όμως δημιουργήσαμε 20.000 νέες θέσεις» είπε ο πρωθυπουργός μιλώντας σε δημοσιογράφους. Ακόμη και ο διοικητής της γερμανικής Κεντρικής Τράπεζας Γενς Βάιντμαν δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι αν υπάρχει κλίμακα των χωρών της ευρωζώνης ανάλογα με την κατάστασή τους, η Ελλάδα βρίσκεται στο ένα άκρο και η Ιρλανδία στο αντίθετο. Πάντως, σύμφωνα με τους αναλυτές, η ιρλανδική μηχανή δεν πρόκειται να δουλεύει κανονικά πριν από το 2017…
