Μια ζωή με επιτυχίες, λύπες και χαρές που την επισκίασαν τα πάθη. Μια γυναίκα ταλαντούχα, μποέμισσα και αυτοκαταστροφική. Αυτή ήταν η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, η μοναδική ίσως στιχουργός που συνήθιζε να σκαρώνει τις ιστορίες των τραγουδιών επάνω σε χρησιμοποιημένα πακέτα από τσιγάρα και μετά να τα πουλάει για ένα κομμάτι ψωμί.
Η γυναίκα πίσω από τα θρυλικά λαϊκά κομμάτια «Είμαι αετός χωρίς φτερά», «Είμαστε αλάνια», «Δυο πόρτες έχει η ζωή», και «Πετραδάκι πετραδάκι» ζωντανεύει και πάλι από τη σπουδαία ηθοποιό Νένα Μεντή σε έναν ρόλο που την έχει στιγματίσει και της έχει χαρίσει δεκάδες διθυραμβικές κριτικές και διακρίσεις. Από τη Δευτέρα 14 Ιανουαρίου, η Νένα Μεντή -υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Πέτρου Ζούλια- ανεβαίνει στο σανίδι του θεάτρου Χώρα για να ενσαρκώσει την πρώτη μεγάλη Ελληνίδα στιχουργό που κατάφερε με τα εμπνευσμένα λόγια της να μιλήσει κατευθείαν στην ψυχή των συμπατριωτών της.
Βασισμένο στο βιβλίο της εγγονής της Ρέας Μανέλη, το θεατρικό έργο «Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου» που πρωτοανέβηκε το 2007 ξεδιπλώνει τη ζωή της στιχουργού μέσα από τα επτά πρόσωπα που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη ζωή και το έργο της, δηλαδή τη Μαρίκα Κοτοπούλη, τον άνδρα της Γιώργο, την πρόωρα χαμένη κόρη της Μαίρη, τον Βασίλη Τσιτσάνη, τον Χιώτη, την εγγονή της Ρέα και τέλος τη Μαριόγκα, τη μητέρα της.
Πρόσωπα που την ενέπνευσαν να δημιουργήσει μερικά από τα ωραιότερα τραγούδια του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού. Λέγεται μάλιστα ότι το κορυφαίο άσμα «Δυο πόρτες έχει η ζωή» -που το πούλησε αντί 250 δραχμών (!)- γράφτηκε από τη Μικρασιάτισσα μετά τον θάνατο της κόρης της Μαίρης, απώλεια που τη στιγμάτισε.
Επί σκηνής, διά στόματος Νένας Μεντή θα μάθουμε για την άγνωστη σχέση της με τη Μαρίκα Κοτοπούλη, στης οποίας τον θίασο δούλεψε όταν επιχείρησε να δοκιμάσει την τύχη της στην υποκριτική.
Οι δυο τους υπήρξαν φίλες, ωστόσο η ακόρεστη επιθυμία της να σκαρώνει στιχάκια και ποιήματα την τράβηξε μακριά από το σανίδι. Οσοι τη γνώρισαν ήξεραν ότι η Ευτυχία έγραφε παντού. Στα καφενεία, ακόμη και κατά τη διάρκεια των περιοδειών της με τα θεατρικά μπουλούκια. Η πρώτη της επαφή με το λαϊκό τραγούδι ήρθε το 1940. Η Μαρίκα Νίνου τη γνώρισε στον Βασίλη Τσιτσάνη, στον οποίο η Παπαγιαννοπούλου έγραψε δυο τραγούδια, «Στο παλιόσπιτο ετούτο» και «Πήρα τη στράτα κι έρχομαι», κομμάτια που ήταν αρκετά για να την κάνουν γνωστή στη μουσική πιάτσα.
Τα ρεφρέν της έγιναν αμέσως περιζήτητα και παρά το γεγονός ότι στην αρχή δεν έμπαινε το όνομά της ούτε καν στους συντελεστές των δίσκων, όλοι οι μεγάλοι λαϊκοί τραγουδιστές τη γνώριζαν και ήθελαν να συνεργαστούν μαζί της.
Μανώλης Χιώτης, Απόστολος Καλδάρας, Κώστας Καπλάνης, Στέλιος Καζαντζίδης. Η Παπαγιαννοπούλου «κέντησε» γι’ αυτούς κορυφαία κομμάτια όπως «Περασμένες μου αγάπες», «Φεύγω με πίκρα στα ξένα», «Ονειρο απατηλό», «Ρίξτε στο γυαλί φαρμάκι», «Λίγο λίγο θα με συνηθίσεις», «Ηλιοβασιλέματα», ωστόσο ελάχιστοι από αυτούς της έδωσαν ποσοστά από τα κέρδη των τραγουδιών. Ο πρώτος που πρωτοέβαλε το όνομά της στο βινύλιο για το τραγούδι «Είμ’ αητός χωρίς φτερά» ήταν ο Μάνος Χατζιδάκις.
Τραγούδια για ένα κομμάτι ψωμί
«Εγώ γράφω τραγούδια και τα πουλώ. Από κει και πέρα δεν ανακατεύομαι αν θα πιάσουν ή όχι, αν θα βγουν ή δεν θα βγουν σε δίσκους. Μόλις τα παραδώσω, υπογράφω και μια δήλωση παραιτήσεως από διάφορα δικαιώματα. Ας πούμε, απαρνούμαι τα πνευματικά μου τέκνα» είχε δηλώσει η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου.
Τα πουλούσε για ένα κομμάτι ψωμί, για ψίχουλα που τα «κατέθετε» στην πράσινη τσόχα. Γιατί το μεγάλο της πάθος, το σαράκι της, ήταν το χαρτί. Δεν ήταν μάλιστα λίγες οι φορές που το έσκαγε κρυφά από το σπίτι της για να παίξει, αψηφώντας ακόμη και τον αγαπημένο της άνδρα Γιώργο… Η λαϊκή μούσα έφυγε από τη ζωή το 1972, αφήνοντας πίσω της δεκάδες «διαμάντια» και αποδεικνύοντας ταυτόχρονα ότι οι καημοί και οι ελπίδες ενός ολόκληρου λαού δεν θα μπορούσαν να περιγραφούν με καλύτερο τρόπο παρά μόνο από τη δική της στιχουργική πένα.
Info: Η παράσταση «Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου» σε σκηνοθεσία Πέτρου Ζούλια με τη Νένα Μεντή ανεβαίνει στο θέατρο Χώρα από τη Δευτέρα 14 Ιανουαρίου.
Γιώτα Βαζούρα
