Μπορεί η ρύθμιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών για τα Ταμεία να βρίσκεται ένα βήμα πριν τεθεί και επίσημα σε εφαρμογή, αλλά το σχέδιο ενοποίησης των εισπρακτικών μηχανισμών προχωράει με ρυθμούς «χελώνας», με κίνδυνο να τινάξει όλη τη διαδικασία στον αέρα. Η ημερομηνία της 1ης Ιουλίου, οπότε θεωρητικά πρέπει να ξεκινήσει η υποβολή αιτήσεων για υπαγωγή στη νέα ρύθμιση, πιέζει ασφυκτικά, καθώς μόλις πριν από λίγες ημέρες συνεδρίασαν για πρώτη φορά τα αρμόδια τμήματα εσόδων από το ΙΚΑ, τον ΟΑΕΕ, τον ΟΓΑ και το ΕΤΑΑ, για να συντονίσουν τις ενέργειές τους. Ολα αυτά την ώρα που στο ΙΚΑ πρέπει να δημιουργηθεί ένας αυτόνομος φορέας, στον οποίο θα καταλήγουν τα έσοδα από τη ρύθμιση και ο οποίος στη συνέχεια θα έχει την ευθύνη να αποδίδει τις εισπράξεις που αναλογούν στο κάθε ταμείο χωριστά. Ακόμη και αυτό το υποτιθέμενο ενιαίο σύστημα μηχανογράφησης δεν έχει τεθεί σε πλήρη λειτουργία, ενώ ούτε συζήτηση για να βρεθούν τα μέλη που θα απαρτίζουν τον καινούργιο φορέα εσόδων. Αποτέλεσμα, το ΙΚΑ να μη γνωρίζει έναν μήνα πριν από την εφαρμογή της ρύθμισης ποια είναι τα ακριβή ποσά που χρωστούν στον ΟΑΕΕ, για παράδειγμα, ούτε φυσικά ποια από αυτά μπορούν να εισπραχθούν και ποια όχι.
Η ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τα ασφαλιστικά ταμεία πρόκειται να τεθεί σε εφαρμογή την 1η Ιουλίου. Θα δίνει τη δυνατότητα αποπληρωμής σε 48 δόσεις και για να ενταχθεί κάποιος σε αυτή, θα συναντήσει περίπου τις ίδιες δυσκολίες με τις αντίστοιχες για τα χρέη προς την Εφορία. Αυτό σημαίνει ότι θεωρεί απαραίτητη προϋπόθεση, ανάλογα με το ύψος της οφειλής, είτε την καταγραφή της τραπεζικής κατάστασής τους είτε την κατάθεση βεβαίωσης από ανεξάρτητο εκτιμητή, είτε ακόμη και την υποβολή εγγύησης, που θα περιλαμβάνει την έγγραφη υποθήκη ακινήτου. Προφανώς όλα αυτά και καθιστούν εξαιρετικά επισφαλή την επιτυχία της ρύθμισης, καθώς είναι δύσκολο να πειστούν οι οφειλέτες να βάλουν υποθήκη το σπίτι τους για να υπαχθούν σε αυτή.
Πάντως, η μνημονιακή υποχρέωση παραμένει και θέλει την 1η Ιουλίου το ΙΚΑ να μετατρέπεται στον μοναδικό φορέα είσπραξης ληξιπρόθεσμων οφειλών από τα τέσσερα μεγαλύτερα ασφαλιστικά ταμεία (ΙΚΑ, ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ, ΟΓΑ). Στόχος είναι, σύμφωνα με το πρόγραμμα που εκπόνησαν η τρόικα και η «Task Force» του Χορστ Ράιχενμπαχ, τρία χρόνια μετά, δηλαδή τον Ιούλιο του 2016, να υπάρξει ενοποίηση της είσπραξης των ληξιπρόθεσμων οφειλών των Ταμείων με εκείνα που χρωστούν στην Εφορία.
Το ζήτημα της εμπλοκής των τεσσάρων ταμείων και της εκχώρησης του δικαιώματος είσπραξης των ληξιπρόθεσμων οφειλών στο ΙΚΑ έχει και τη διάσταση του προσδιορισμού των υποθέσεων εκείνων, για τις οποίες υπάρχει περιθώριο να εισπραχθούν τα οφειλόμενα. Εως τώρα δεν έχει υπάρξει ακόμη τέτοιος προσδιορισμός υποθέσεων από τα ταμεία. Συνεπώς το ΙΚΑ αναμένεται να βρει τεράστιες δυσκολίες στον εντοπισμό των περιπτώσεων εκείνων που θα επιδιώξει να πιέσει για άμεση είσπραξη ή έστω για υπαγωγή στη νέα ρύθμιση. Επίσης, δεν έχει ξεκαθαριστεί με ποιον τρόπο οι υπηρεσίες του ΙΚΑ θα μπορούν να διαχειριστούν πολύπλοκα θέματα βεβαίωσης οφειλών ή αν τα θέματα αυτά θα τα αναλάβει το αρχικό ταμείο. Κανείς επίσης δεν μπορεί να διαβεβαιώσει ότι το ΙΚΑ θα αναλάβει την είσπραξη εσόδων χωρίς να δώσει προτεραιότητα στις εισπράξεις ληξιπρόθεσμων οφειλών για το ίδιο, ειδικά αν βλέπει ότι τα έσοδά του μήνα με τον μήνα υποχωρούν.
Το χρονοδιάγραμμα των αλλαγών ως το 2017
– Εως την 1η Ιουλίου 2013 πρέπει το ΙΚΑ να αναλάβει την είσπραξη όλων των ληξιπρόθεσμων οφειλών τόσο του ίδιου του όσο και του ΟΑΕΕ, του ΟΓΑ και του ΕΤΑΑ.
– Εως την 1η Απριλίου 2014 η εισπρακτική ικανότητα του ΙΚΑ πρέπει να βελτιωθεί, δηλαδή να αυξηθεί το προσωπικό που θα χρησιμοποιείται για τον σκοπό αυτό.
– Εως την 1η Ιουλίου 2016 πρέπει να υπάρξει πλήρης ενοποίηση της διαδικασίας είσπραξης του ΙΚΑ με αυτή της φορολογικής διοίκησης.
Εως τα μέσα του 2017 η διαδικασία είσπραξης τόσο των ασφαλιστικών εισφορών όσο και των φόρων θα ανατεθεί στις φορολογικές αρχές. Τα Ταμεία θα πρέπει επίσης να παραδώσουν οριστικά την αρμοδιότητα της είσπραξης εισφορών και να επικεντρωθούν αποκλειστικά στην καλύτερη διαχείριση των εσόδων τους και την επαρκέστερη χορήγηση παροχών για τους ασφαλισμένους τους.
Ο αριθμός των δόσεων και η κλιμάκωση των προϋποθέσεων ανάλογα με τις οφειλές
Με την κωδική ονομασία «Νέα Αρχή», η ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τα ασφαλιστικά ταμεία διαχωρίζεται σε κατηγορίες, ανάλογα με το ύψος της οφειλής. Η βάση της ρύθμισης είναι οι 48 δόσεις αποπληρωμής, που όμως για την περίπτωση που το χρέος είναι μικρό, έως 5.000 ευρώ, μπορεί να αυξηθούν μέχρι 100, με ελάχιστη καταβολή τα 50 ευρώ τον μήνα. Βασική προϋπόθεση για να γίνει δεκτή η υποβολή αίτησης για υπαγωγή στη ρύθμιση είναι ο οφειλέτης να καταβάλλει κανονικά τις τρέχουσες εισφορές. Εκτός ρύθμισης βγαίνουν όσοι δεν καταβάλλουν εμπρόθεσμα μία δόση, πέραν της πρώτης φοράς. Το χειρότερο είναι ότι όσοι χάσουν τη ρύθμιση, χάνουν ταυτόχρονα και το δικαίωμα να υπαχθούν εκ νέου σε κάποια μελλοντική ρύθμιση, καθώς αποκλείονται διά παντός. Ομως σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο ενεργοποιούνται όλες οι διαδικασίες κατασχέσεων και πλειστηριασμών που «παγώνουν» για όσο χρονικό διάστημα βρίσκεται κάποιος εντός ρύθμισης. Παράλληλα, σταματάει να χορηγείται ασφαλιστική ενημερότητα, άρα όποιος βγει εκτός ρύθμισης κινδυνεύει άμεσα να βάλει λουκέτο στην επιχείρησή του.
Για χρέη από 5.000 ευρώ έως 75.000 ευρώ οι οφειλέτες υποχρεώνονται να υποβάλουν αναλυτική καταγραφή της τραπεζικής κατάστασής τους. Μάλιστα, τονίζεται ρητά ότι πρέπει να δηλώσουν μέχρι και τυχόν αυτοκίνητα που έχουν στο όνομά τους. Επίσης, θα πρέπει να καταθέσουν το τελευταίο εκκαθαριστικό σημείωμα ενιαίου τέλους ακινήτων, το τελευταίο υποβληθέν έντυπο Ε3, δηλαδή το μηχανογραφικό δελτίο οικονομικών στοιχείων επιχειρήσεων και επιτηδευματιών. Ειδικά για νομικά πρόσωπα που τηρούν βιβλία Γ’ κατηγορίας θα πρέπει να κατατεθεί και ο τελευταίος ισολογισμός.
Για ποσά οφειλής μεγαλύτερα των 75.000 ευρώ και έως 300.000 ευρώ, εκτός από όλα τα παραπάνω, για να υπαχθούν οι οφειλέτες στη ρύθμιση των 48 δόσεων θα πρέπει να προσκομίσουν βεβαίωση από ανεξάρτητο εκτιμητή, που θα αποδεικνύει την ορθότητα των οικονομικών στοιχείων καθώς και τη βιωσιμότητα του διακανονισμού.
Στην περίπτωση οφειλετών που χρωστούν ποσά μεγαλύτερα των 300.000 ευρώ, απαιτείται σύσταση εγγύησης για να υπαχθούν στη ρύθμιση. Πιο συγκεκριμένα, χρειάζεται να προσκομίσουν είτε εγγυητική επιστολή τράπεζας για όλο το διάστημα της ρύθμισης για το σύνολο της ρυθμιζόμενης οφειλής, με εγγραφή υποθήκης επί ακινήτου αντικειμενικής αξίας ίσης με το ύψος της οφειλής. Επίσης γίνεται δεκτή εγγύηση τρίτου αξιόχρεου προσώπου.
Ταυτόχρονα, υπάρχει και η πάγια ρύθμιση των 12 δόσεων, που ισχύει παράλληλα και σε μόνιμη βάση με την πιο… προνομιακή των 48 δόσεων. Στην περίπτωση αυτή, η βεβαίωση από ανεξάρτητο εκτιμητή απαιτείται για ποσά οφειλής άνω των 50.000 ευρώ, ενώ υποθήκη ακινήτου ισχύει για ποσά από 150.000 ευρώ και άνω.
Βασίλης Αγγελόπουλος
