To πάλαι ποτέ σπίτι του κομμουνισμού αναζητά (πάση θυσία) δυτικά κεφάλαια για να υποστηρίξει τα (246) φιλόδοξα καπιταλιστικά πρότζεκτ του Ραούλ Κάστρο!
«Σοσιαλιστικός φορολογικός παράδεισος» made in Cuba. Πόσο πιθανό είναι να μεταμορφωθεί ο «παράδεισος της ισότητας», όπως κάποτε χαρακτήριζε τη νήσο της Kαραϊβικής ο συγγραφέας Πέδρο Χουάν Γκουτιέρες, σε έναν νέο εξωτικό φορολογικό παράδεισο;
«Ποιος θέλει να αγοράσει την Κούβα;» αναρωτιέται το ιταλικό περιοδικό «Panorama», για να δώσει εν συνεχεία την απάντηση ότι «είναι πιθανό στο μέλλον η Κούβα να γίνει ένας σοσιαλιστικός φορολογικός παράδεισος», όπως άλλα νησιά της Καραϊβικής, που εξειδικεύονται στις offshore εταιρίες.
Κούβα, αναδυόμενη αγορά, λοιπόν, όπως διατείνονται οι ειδικοί αναλυτές, αφού πρώτα χύθηκε άφθονο μελάνι για την Cuba Libre, δηλαδή την Ελεύθερη Κούβα. Εξάλλου, πάει καιρός που ο χρόνος στην Κούβα δεν έχει πια την ίδια αβάσταχτη ελαφρότητα. Οι νωχελικοί ρυθμοί της Καραϊβικής αλλάζουν μέρα με τη μέρα και η «εξυπηρέτηση» αποκτά έναν ασυνήθιστο ανταγωνισμό.
«Τι επαναστατικό έχουν πια οι παράδεισοι της Καραϊβικής;» Το ερώτημα θέτει το ιταλικό δημοσίευμα, αναφερόμενο μεταξύ άλλων στην Αγία Λουκία, στον Αγιο Βικέντιο και στις Γρεναδίνες, για να καταλήξει στο ότι η Κούβα, ύστερα από μισό αιώνα εμπάργκο, μπορεί να μετεξελιχθεί σε φορολογικό παράδεισο, αφού τα ξένα κεφάλαια βρίσκονται ήδη καθ’ οδόν! Κυρίως τα αμερικανικά…
Πώς μπορεί όμως να συνδυαστεί ο κομμουνισμός με τον καπιταλισμό; Εχει περάσει κάμποσος καιρός από τότε που ο Ραούλ Κάστρο ενέκρινε το πρώτο καπιταλιστικό μέτρο, το οποίο καταργούσε τη μισθολογική ισότητα: πριμ παραγωγικότητας σε υπαλλήλους και στελέχη κρατικών υπηρεσιών, μέσα σε ένα σύστημα που δεν παρείχε κίνητρα στους εργαζομένους, αφού όλοι αμείβονταν το ίδιο, ανεξάρτητα από το έργο που παρήγαγαν.
Ο ηγέτης της Κούβας κάνει πλέον τα πάντα για να προσελκύσει 8,7 δισ. δολάρια από το εξωτερικό με σκοπό να τα επενδύσει σε 246 νέα, φιλόδοξα πρότζεκτ σε διάφορους τομείς, από τη βιοτεχνολογία έως την εκμετάλλευση νίκελ και πετρελαίου και, φυσικά, τον πανταχού παρόντα πλέον τουρισμό.
Ανάμεσα στα άμεσα σχέδια του Ραούλ είναι η δημιουργία δύο γηπέδων γκολφ και πέντε ολοκαίνουργιων ξενοδοχείων… Κι ενώ ο Ραούλ προετοιμάζει τη χώρα του για να «υποδεχτεί 20.000.000 Αμερικανούς τουρίστες», οι πολύχρωμες τέντες και οι πρωτότυπες ταμπέλες δεν έχουν πάψει να αναδύονται μέσα από τα ερειπωμένα σοκάκια της Αβάνας, αφού αρκετές κατοικίες έχουν μετεξελιχθεί σε οικογενειακές επιχειρήσεις, χάρη στον νόμο που ευνοεί την ιδιωτική πρωτοβουλία. Από εργαστήρια και σαλόνια ομορφιάς έως εστιατόρια και αναψυκτήρια.
Η Αβάνα δεν είναι πια μια πόλη χαμένη στον χρόνο, που πάλλεται ρυθμικά στους ρυθμούς του παρελθόντος κάθε φορά που τρίζουν οι πόρτες των αυτοκινήτων της δεκαετίας του ’40 και του ’50.
Τα σύγχρονα αυτοκίνητα -ολοένα και περισσότερα- μπερδεύονται με πολύχρωμες κινητές αντίκες, που ταξιδεύουν αργά με τις ρωσικές μηχανές τους, εκπέμποντας ρύπους οι οποίοι ανακατεύονται με το άρωμα των πούρων και την τροπική υγρασία.
Το όνειρο της απόδρασης
Τι ονειρεύεται άραγε ένας λαός που έχει μεγαλώσει κάτω από ένα καθεστώς εμπάργκο; Μπορεί να ζει με το όνειρο της απόδρασης στη Δύση, αλλά είναι σχεδόν βέβαιο ότι δεν φαντασιώνεται να μετεξελιχθεί σε «φορολογικό παράδεισο» για τους «αχόρταγους» του δυτικού κόσμου.
Ούτε να γίνει ξανά κάτι ανάμεσα σε καζίνο και πορνείο των ΗΠΑ, όπως κάποτε.
Οι Κουβανοί δεν ξεχνούν ότι η Αβάνα «ξεχάστηκε» από τους Αμερικανούς και «χάθηκε στον χρόνο», καθώς ο περισσότερος από μισός αιώνας εμπάργκο της στοίχισε την «καπιταλιστική γήρανση».
Ωσπου οι δύο -σε ψυχρό πόλεμο- χώρες, οι οποίες είχαν διακόψει διπλωματικές επαφές από το 1961, αποφάσισαν να ξαναγράψουν την Ιστορία τους, η οποία αποτυπώθηκε στα διεθνή πρωτοσέλιδα. Οσο για τις απαρχές της συμφιλίωσης; Ολα ξεκίνησαν τον περασμένο Οκτώβριο με αφορμή την κρίση του Εμπολα και τη διεθνή συνεργασία για την αντιμετώπιση της επιδημίας. Τότε οι δύο χώρες άρχισαν τις «φιλικές ανταλλαγές» τους. Αργότερα, οι μυστικές συνομιλίες ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κούβα, με στόχο την εξομάλυνση των διμερών σχέσεών τους, «φιλοξενήθηκαν» στον Καναδά. Με αποκορύφωμα την πρόσφατη απόφαση να λειτουργήσει εκ νέου αμερικανική πρεσβεία στην Αβάνα, όπως και κουβανική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον.
Με τον εκσυγχρονισμό έρχεται και το τέλος της «σοσιαλιστικής εμπειρίας»
Η Κούβα αλλάζει. Μας το είχε πει τον περασμένο χειμώνα ο Αλεχάνδρο Κάστρο -γιος του Ραούλ και ανιψιός του Φιντέλ-, επιμένοντας ότι «οι αλλαγές δεν αλλοιώνουν τον χαρακτήρα της κουβανικής επανάστασης και πως η Κούβα δεν θα πάει προς τα πίσω, γιατί οι μνήμες του καταστρεπτικού καπιταλισμού που γνώρισαν οι Κουβανοί είναι νωπές». Γι’ αυτό και η Κούβα επιμένει σοσιαλιστικά και συστήνεται πάντα ως Cuba Socialista… Κι όχι μόνο Libre.
Από την άλλη, λένε πως η παράδοση της ιστορικής οδού Obispo στην «ελεύθερη αγορά» -μέσα από τη λειτουργία υπερσύγχρονων καταστημάτων- προσυπογράφει αργά πλην σταθερά το τέλος της «κουβανικής σοσιαλιστικής εμπειρίας». Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Κούβα μεταβαίνει στον κόσμο του ανταγωνισμού, της ταχύτητας και του κεφαλαίου. Πώς θα διαχειριστεί ο λαός της Κούβας τον απ’ αλλού φερμένο εκσυγχρονισμό της κουβανικής οικονομίας; Οπως υποστηρίζουν οι ειδικοί αναλυτές, οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις ενδέχεται να έχουν σημαντικές συνέπειες τόσο στην αστικοποίηση των πόλεων όσο και στη διαμόρφωση των κοινωνικών τάξεων. Το φλέγον ερώτημα είναι πώς θα διαχειριστεί η Δύση το άνοιγμα της Κούβας και με ποιον τρόπο θα επιλέξει να επενδύσει στη νήσο της Καραϊβικής. Οπως επισημαίνει το «Panorama», «σήμερα πλέον είναι πιο συμφέρον να επενδύσει κανείς στη σοσιαλιστική Κούβα παρά στην καπιταλιστική Ιταλία». Οπως προφανώς και στα υπόλοιπα ευρωπαϊκά καπιταλιστικά κράτη.
Δημήτρα Αθανασοπούλου
