Την ώρα που η τελευταία χρειάστηκε έναν χρόνο για να ολοκληρωθεί, η κυβέρνηση σχεδιάζει να κλείσει άλλες τέσσερις έως τον Αύγουστο του 2018, για να μη χρειαστεί την προληπτική πιστωτική γραμμή στήριξης
Από τον
Ομηρο Εμμανουηλίδη
Ενώ ο ρυθμός της χώρας είναι να ολοκληρώνει μία αξιολόγηση ανά έτος αντί για τρίμηνο, δεχόμενη και τα σκωπτικά σχόλια του επικεφαλής του Euro Working Group, ξαφνικά η κυβέρνηση προγραμματίζει να… επιταχύνει και να προχωρήσει σε αξιολογήσεις χωρίς ανάσα, επιδιώκοντας να τελειώσει τέσσερις απανωτά έως τη λήξη του προγράμματος, τον Αύγουστο του 2018.
Το σχέδιο που επεξεργάζονται το Μέγαρο Μαξίμου και το οικονομικό επιτελείο είναι να δημιουργηθεί ένα «μαξιλάρι» 8,6 δισ. ευρώ, που θα μπορούν να αποτελέσουν το αποθεματικό κεφάλαιο (capital buffer) για τη στήριξη στην έξοδο στις αγορές, και να αποφευχθεί η προληπτική γραμμή πίστωσης (ECCL), που στην ουσία θα πρόκειται για ένα νέο Μνημόνιο και θα συνοδεύεται από πακέτο πρόσθετων μέτρων και τη δυνατότητα συμμετοχής του ΔΝΤ στην εποπτεία της χώρας.
Κάτι που δεν συνάδει με τις εξαγγελίες περί οριστικής απαλλαγής από τα Μνημόνια το επόμενο έτος. Πόσο μάλλον εάν στις σκέψεις του Μεγάρου Μαξίμου είναι και ο εκλογικός αιφνιδιασμός στο τέλος του 2018, προτού αρχίσουν να υλοποιούνται οι περικοπές στις συντάξεις και, ενδεχομένως, η νέα συρρίκνωση του αφορολογήτου.
Για το σχέδιο αυτό προϊδέασε εμμέσως πλην σαφώς ο πρωθυπουργός από το βήμα του πρόσφατου συνεδρίου του Economist, χωρίς ωστόσο να αναφερθεί σε λεπτομέρειες. Σύμφωνα, πάντως, με τον σχεδιασμό:
■ Τον Οκτώβριο θα αρχίσει η τρίτη αξιολόγηση, η οποία θα ολοκληρωθεί πριν από τα Χριστούγεννα και μέσω της οποίας η Ελλάδα θα έχει τη δυνατότητα να λάβει 5 δισ. ευρώ από τον ESM.
■ Στις αρχές του Ιανουαρίου 2018 θα αρχίσει η τέταρτη αξιολόγηση, από την οποία θα εκταμιευθούν επιπλέον 5 δισ. ευρώ.
■ Τον Μάιο θα υπάρξει η πέμπτη αξιολόγηση για 5 δισ. ευρώ.
■ Τέλος, τον Ιούλιο θα κλείσουν οι αξιολογήσεις με την επισκόπηση του προγράμματος, με τη δυνατότητα εκταμίευσης ακόμη 3,4 δισ. ευρώ.
Βάζοντας χαρτί και μολύβι, οι επικεφαλής του οικονομικού επιτελείου διαπίστωσαν ότι από τις αξιολογήσεις αυτές μπορούν να εισρεύσουν από τον ESM συνολικά 18,4 δισ. ευρώ. Δεδομένου δε ότι οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας έως τον Αύγουστο του 2018 είναι 9,8 δισ. ευρώ, τα υπόλοιπα 8,6 δισ. ευρώ μπορούν να αποτελέσουν το αποθεματικό κεφάλαιο (capital buffer) για τη στήριξη στην έξοδο στις αγορές.
Ετσι, θεωρούν ότι η χώρα θα γλιτώσει από τα δόντια των δανειστών και η κυβέρνηση θα αποφύγει τα νέα σκληρά μέτρα που προσφέρουν πακέτο οι πιστωτές με την προληπτική γραμμή πίστωσης (ECCL) και τα 27,5 δισ. ευρώ που θα περισσέψουν από το τρίτο Μνημόνιο.
Η σύμβαση
Και μόνο να διαβάσει κάποιος τη σύμβαση του ECCL, ο πλήρης τίτλος του οποίου είναι «ενισχυμένη και υπό όρους πιστωτική γραμμή», καταλαβαίνει γιατί η κυβέρνηση θα επιθυμούσε να το αποφύγει.
Σύμφωνα με τη σύμβαση, προβλέπεται η υπογραφή μνημονίου (MoU) μεταξύ της χώρας που αιτείται το πρόγραμμα και του ESM, η πιστωτική γραμμή θα είναι διάρκειας ενός έτους με δυνατότητα δύο εξάμηνων ανανεώσεων και θα δύναται να υπάρχει η συμμετοχή του ΔΝΤ στην εποπτεία της χώρας. Στον σχεδιασμό του οικονομικού επιτελείου περιλαμβάνεται και η υπόθεση να είναι οι ανάγκες μεγαλύτερες από 10 δισ. ευρώ.
Στην περίπτωση αυτή θα χρησιμοποιηθούν άλλα χρηματοοικονομικά εργαλεία, όπως ο ενδοκυβερνητικός δανεισμός μέσω repos, που έχει ήδη εκτοξευτεί σε 13,6 δισ. ευρώ, και τα έντοκα γραμμάτια, από το ρολάρισμα των οποίων το Δημόσιο μπορεί να αντλήσει 14,9 δισ. ευρώ ετησίως.
Ο μεγάλος κίνδυνος του waiver και το ενδεχόμενο νέας κρίσης με την τρόικα
Φυσικά όλα αυτά αποτελούν ασκήσεις επί χάρτου και το ιδανικό σενάριο, το οποίο προϋποθέτει πιστή τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων για να υλοποιηθούν εγκαίρως τα 113 προαπαιτούμενα στους 14 μήνες που απομένουν έως και τον Ιούλιο 2018, καθώς και ισχυρή πολιτική βούληση για να περάσουν από τη Βουλή νέα μέτρα (Δημόσιο, αποκρατικοποιήσεις, κάλυψη δημοσιονομικών κενών, περιορισμός των απασχολουμένων στους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης κ.ά.).
Κάτι το οποίο οι δανειστές αντιμετωπίζουν με αρκετό σκεπτικισμό, με πλέον χαρακτηριστική τη δήλωση του επικεφαλής του Euro Working Group Τόμας Βίζερ, όταν είχε ερωτηθεί πριν από το τελευταίο Eurogroup γιατί είναι τόσο δύσκολη η συμφωνία. Το πρόγραμμα με την Ελλάδα «τρέχει εδώ και δύο χρόνια και τελειώνει το καλοκαίρι του 2018» είπε, προσθέτοντας δηκτικά ότι «είμαστε στη δεύτερη αξιολόγηση. Βασικά θα έπρεπε να είμαστε στην όγδοη…».
Το μεγάλο ρίσκο, πάντως, που θα αναλάβει η κυβέρνηση εάν προχωρήσει στην υλοποίηση του σχεδίου της ακούει στο όνομα waiver. Πρόκειται για τη δυνατότητα να γίνονται αποδεκτά από το ευρωσύστημα ελληνικά ομόλογα ως ενέχυρα, η οποία σταμάτησε από την ΕΚΤ τον Φεβρουάριο 2015 (επί υπουργίας Γιάνη Βαρουφάκη) και επανήλθε -κατ’ εξαίρεση- στις 29 Ιουνίου 2016. Οπως εξηγούν υψηλόβαθμες κοινοτικές πηγές στην «κυριακάτικη δημοκρατία», έξοδος στις αγορές χωρίς την ομπρέλα του ECCL ή κάποιου άλλου προγράμματος και την εικόνα των ελληνικών ομολόγων φέρνει αυτόματα την εκ νέου άρση του waiver και τη δυνατότητα της οικονομίας να δανείζεται απευθείας από την ΕΚΤ με επιτόκιο μόλις 0,05%, αντί του 1,55%, από τον Μηχανισμό Εκτακτης Ρευστότητας (ELA).
Χωρίς να συνυπολογιστεί ο μεγάλος κίνδυνος μιας νέας μεγάλης κρίσης στις σχέσεις με τους δανειστές, που θα ανατρέψει όσα θα έχουν επιτευχθεί έως τότε…
