Υστερα από επτά χρόνια αδυσώπητης μνημονιακής λιτότητας, το δημόσιο χρέος όχι μόνο δεν έχει μειωθεί, αλλά, αντιθέτως, εξακολουθεί να διογκώνεται, κρατώντας δέσμιες την οικονομία και τη χώρα.
Τα νεότερα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών αποκαλύπτουν ότι το τέρας του χρέους θα παραμείνει αδάμαστο και φέτος, αφού στο πρώτο τρίμηνο ξεπέρασε τα 310 δισ. ευρώ!
Συγκεκριμένα, το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης στο τέλος του α΄ τριμήνου του 2017 έφτασε στα 310,622 δισ. ευρώ, όταν το αντίστοιχο τρίμηνο του 2016 το χρέος ήταν στα 309,093 δισ. ευρώ.
Η χώρα μας οδηγήθηκε στο πρώτο Μνημόνιο τον Μάιο του 2010, επί κυβερνήσεως Γιώργου Παπανδρέου, έχοντας στην πλάτη της χρέος ύψους 301,062 δισ. ευρώ στα τέλη του 2009. Από την άνοιξη του 2010 μέχρι σήμερα εισέπραξε δανειακές δόσεις συνολικού ύψους 255,7 δισ. ευρώ από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της ευρωζώνης, τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM) και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), προκειμένου να αποπληρώσει ομόλογα που έληγαν και άλλες υποχρεώσεις, καθώς και να χρηματοδοτήσει μέρος του ελλείμματος του Προϋπολογισμού της. Παράλληλα, τμήματα των δανείων του δεύτερου και του τρίτου Μνημονίου χρησιμοποιήθηκαν για να εξοφληθεί σταδιακά το δάνειο που χορήγησε το ΔΝΤ στην Ελλάδα στο πλαίσιο του πρώτου Μνημονίου (20,1 δισ. ευρώ, συν τόκοι).
Υστερα από έναν τέτοιου μεγέθους δανεισμό, επόμενο ήταν ότι το χρέος θα έχει διευρυνθεί. Το προσχέδιο του Προϋπολογισμού του 2017 εκτιμά ότι η φετινή χρονιά θα κλείσει με χρέος 315,170 δισ. ευρώ. Δηλαδή, σε απόλυτους αριθμούς, το τέρας μεγάλωσε κατά 14,108 δισ. ευρώ ή 4,7% σε σχέση με το τέλος του 2009, παρά τις αλλεπάλληλες φοροκαταιγίδες και τις περικοπές δαπανών που επιβλήθηκαν στη διάρκεια των τριών Μνημονίων. Ετσι, αποδεικνύεται ότι οι αιματηρές θυσίες των Ελλήνων πολιτών δεν είχαν αντίκρισμα στο πεδίο του χρέους. Πολύ πιο δραματική είναι φυσικά η εικόνα, αν εστιάσει κανείς στον λόγο χρέους/ΑΕΠ. Η σωρευτική ύφεση, που έφτασε το 26% και μόνο σε εποχές πολέμων έχει προηγούμενο, εκτόξευσε το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ από το 126,7% το 2009 στο 178,9% φέτος. Πρόκειται για αύξηση της τάξεως του 41,2%.
Για τα επόμενα χρόνια και με βάση τα σημερινά δεδομένα, το χρέος δεν αναμένεται να εμφανίσει σημαντική αποκλιμάκωση ως απόλυτο μέγεθος, αλλά η προσδοκώμενη επιστροφή της Ελλάδας σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης προβλέπεται να το περιορίσει ως ποσοστό του ΑΕΠ.
ΔΝΤ: Καρότο και… μαστίγιο για έξοδο στις αγορές
Αντίστροφα φαίνεται ότι κυλά ο χρόνος για τη δοκιμαστική έξοδο της Ελλάδας στις αγορές, μετά και τη συνεδρίαση του Εκτελεστικού Συμβουλίου του ΔΝΤ για την «καταρχήν» συμμετοχή του Ταμείου στο τρίτο Μνημόνιο. Η συμμετοχή θα είναι για 12 μήνες και θα χορηγηθεί δάνειο έως 1,6 δισ. ευρώ, αφού πρώτα οι Ευρωπαίοι συγκεκριμενοποιήσουν τα μεσοπρόθεσμα μέτρα για το ελληνικό χρέος, το οποίο κρίνεται από το ΔΝΤ ως «μη βιώσιμο», ενώ θα συνοδεύεται και από συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις που πρέπει να εφαρμόσει η Ελλάδα.
Παράλληλα, το ΔΝΤ έθεσε και ζήτημα «ταβανιού» στο χρέος, καθώς προσέθεσε στο τεχνικό μνημόνιο τον πολύ αυστηρό όρο ότι οι εκδόσεις ομολόγων από την Αθήνα δεν μπορούν να αυξάνουν ένα συγκεκριμένο ονομαστικό ύψος χρέους.
Το σκεπτικό είναι ότι μια χώρα δεν μπορεί να αυξάνει το χρέος της όταν γνωρίζει ότι κάποια στιγμή αυτό θα ελαφρυνθεί.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη ρήτρα δεν αφορά τη δοκιμαστική έξοδο, στην οποία θα γίνει «ανακύκλωση» του 5ετούς ομολόγου του 2014 και οι κάτοχοί του θα κληθούν να ανταλλάξουν τους τίτλους που κατέχουν με νέους που θα λήγουν το 2022. Για την έκδοση αυτή, το Δημόσιο θα πληρώσει 3.000.000 ευρώ (0,1% του ποσού της έκδοσης) στην επενδυτική τράπεζα Rothschild που λειτουργεί ως χρηματοοικονομικός σύμβουλος και επιπλέον 0,1% στους έξι αναδόχους.
