Από τη (λιτή) παρουσία του Εθνάρχη, στο «λεφτά υπάρχουν» του Γ. Παπανδρέου και στο «Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης» του Τσίπρα, που έμεινε στα λόγια
H μεγαλύτερη εκδήλωση της Θεσσαλονίκης είναι αναμφίβολα η Διεθνής Εκθεση. Χρόνια τώρα οι Θεσσαλονικείς, από τη μία, λατρεύουν τη διοργάνωση για τα περίπτερα, τους εκθέτες, τα νέα προϊόντα, τις βόλτες με τα λουκάνικα και τη μαύρη μπίρα και, από την άλλη, τη… μισούν για την έλευση των πολιτικών αρχηγών και τα απίστευτα «θα» που κάποιοι έχουν ξεστομίσει.
Από το 1926, όταν άνοιξε τις πύλες της, έως σήμερα, πολλά έχουν αλλάξει στη Διεθνή Εκθεση, που άλλοι θεωρούν ότι είναι ο τόπος πολιτικών ανακοινώσεων και υποσχέσεων και άλλοι απλά μια… εμποροπανήγυρη.
Από τον Εθνάρχη Κωνσταντίνο Καραμανλή, που πάντα μιλούσε με φειδώ, μέχρι το «λεφτά υπάρχουν» του Γιώργου Παπανδρέου και το «Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης» του Αλέξη Τσίπρα έχει πέσει αρκετό νερό στον μύλο των υποσχέσεων της ΔΕΘ.
Το 1975 στην 40ή ΔΕΘ ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής ανακοίνωσε το Πρώτο Πενταετές Πρόγραμμα με στόχο την «προοδευτική διόρθωση της ανισοκατανομής του εθνικού εισοδήματος και του πλούτου, πρώτον, μεταξύ των διαφόρων περιφερειών και, δεύτερον, μεταξύ των διαφόρων τάξεων των εργαζομένων». Τρία χρόνια αργότερα, το 1978, ο Καραμανλής προφητικά επισήμανε αυτό που σήμερα είναι η κυριότερη αιτία της κρίσης μας. «Να παράγουμε περισσότερα και να δαπανούμε ολιγότερα» είπε χαρακτηριστικά, εγκαινιάζοντας την 43η ΔΕΘ στη σεισμόπληκτη τότε Θεσσαλονίκη.
Αξιοσημείωτο είναι ότι παλιά η Εκθεση ουσιαστικά άρχιζε από το μεσημέρι της Παρασκευής. Η υποδοχή του εκάστοτε πρωθυπουργού, των υπουργών και των συμβούλων γινόταν νωρίς το μεσημέρι της Παρασκευής στο αεροδρόμιο «Μακεδονία». Είναι χαρακτηριστικό ότι το βάθρο της υποδοχής στηνόταν στον διάδρομο προσγειαπογειώσεων, με τους τοπικούς παράγοντες να κάθονται στις πρώτες σειρές και τους δημοσιογράφους να στήνονται για να ακούσουν τις πρώτες πρωθυπουργικές κουβέντες στη Θεσσαλονίκη, αλλά και τα καλωσορίσματα των τοπικών αρχόντων και τα αιτήματα για «την ξεχασμένη Θεσσαλονίκη και τη βόρεια Ελλάδα». Η συνέχεια γραφόταν στο Βελλίδειο, όπου γινόταν η επίσημη έναρξη της Εκθεσης. Αρχικά η ομιλία του προέδρου και του διευθύνοντος συμβούλου και μετά η τοποθέτηση του πρωθυπουργού, που ήταν αφιερωμένη στα ζητήματα της βόρειας Ελλάδας και της Θεσσαλονίκης. Στον χώρο ήταν συγκεντρωμένοι πάντα όλοι οι εκπρόσωποι της πόλης. Από τον δήμαρχο και τον νομάρχη, τους δημάρχους των περιφερειακών δήμων και τους δεκάδες θεσμικούς παράγοντες της Θεσσαλονίκης, μέχρι τους εκατοντάδες πολίτες, που έβλεπαν στα εγκαίνια της Εκθεσης μια γιορτή της πόλης.
Η γιορτή, μάλιστα, συνήθως επεκτεινόταν και σε κάποιον χώρο το βράδυ της Παρασκευής, όπου ακολουθούσε ένα ανοιχτό γεύμα για όλους. «Δείπνο του λαού» το είχε χαρακτηρίσει κάποιος. Παλιά αυτό γινόταν στο Παλατάκι, αργότερα και για μερικά χρόνια διοργανωνόταν στο λιμάνι και στα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησης του Κώστα Καραμανλή το δείπνο στηνόταν στον χώρο μπροστά από το Γ΄ Σώμα Στρατού, μέχρι που ο πρώην πρωθυπουργός, που δεν του άρεσαν τα ανοιχτά δημόσια γεύματα, το κατάργησε διά παντός. Ο Κώστας Καραμανλής ήταν αυτός επίσης που από το 2004 έβαλε τέλος στις… επιδρομές υπουργών και παρατρεχάμενων από το βράδυ της Παρασκευής σε μπουζούκια και άλλα… πολιτιστικά κέντρα, με τη γνωστή πλέον φράση του «σεμνά και ταπεινά».
Οι ιστορίες από τα βράδια της Παρασκευής της ΔΕΘ είναι πολλές. Στο Παλατάκι στήνονταν δεκάδες τραπέζια, με πλουσιοπάροχο φαγητό και κρασί που έρρεε άφθονο, ενώ η αγαπημένη στιγμή των φωτορεπόρτερ της εποχής ήταν να απαθανατίζουν το αποτέλεσμα της… επιδρομής!
Οταν πια το «ανοικτό δείπνο για τα εγκαίνια της ΔΕΘ» (αυτός ήταν ο επίσημος τίτλος της βραδιάς) μεταφέρθηκε στον χώρο του λιμανιού, συνέβη το απίστευτο! Ενα πρωί ο Θερμαϊκός ήταν γεμάτος μεταλλικά κουτάκια που επέπλεαν στη θάλασσα, υποδηλώνοντας το μέγεθος της επιδρομής της προηγούμενης ημέρας.
Σε αυτά τα γεύματα μοιράζονταν έως και 6.000 προσκλήσεις σε διάφορους Θεσσαλονικείς για το δείπνο. Η εικόνα όμως αποτύπωσε και το μέγεθος της ανοργανωσιάς, αφού ναι μεν οι διοργανωτές φρόντισαν να προμηθευτούν εκατοντάδες κουτάκια μπίρες και αναψυκτικά, αλλά προφανώς είχαν ξεχάσει να έχουν καλαθάκια για τα σκουπίδια. Ετσι, τα χρησιμοποιημένα κουτάκια κατέληξαν στο μεγάλο καλάθι του Θερμαϊκού!
Οι ιστορίες της Παρασκευής είχαν και άλλα ενδιαφέροντα. Το 1997, για παράδειγμα, η αναγγελία ότι η Ελλάδα αναλαμβάνει τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 βρήκε την κυβέρνηση και τους υπουργούς του Κώστα Σημίτη στα σκαλιά του Βελλιδείου, όπου σε λίγη ώρα ο τότε πρωθυπουργός θα εγκαινίαζε την Εκθεση. Ετσι, οι συνεργάτες του κ. Σημίτη τού έδωσαν να διαβάσει τη δεύτερη εκδοχή της ομιλίας του, που περιείχε το σενάριο η Ελλάδα να έχει αναλάβει τη διοργάνωση των Ολυμπιακών του 2004.
Το μετρό (που ακόμη γίνεται) και τα «Πολιτιστικά Κέντρα»
Στο Βελλίδειο έχουν ειπωθεί επίσης αρκετές δεσμεύσεις και υποσχέσεις. Ο Σημίτης είχε αναφερθεί συχνά στα έργα του μετρό της Θεσσαλονίκης, που ακόμη και σήμερα (εν έτει 2017) δεν έχει τελειώσει. Το ίδιο έχει συμβεί και με την Εγνατία Οδό, με τους πρωθυπουργούς απλώς να αλλάζουν ημερομηνία παράδοσης (ευτυχώς ολοκληρώθηκε), με τη Ζώνη Καινοτομίας, την οποία ακόμα περιμένει η Θεσσαλονίκη, την υποθαλάσσια αρτηρία, που ποτέ δεν έγινε και πληρώσαμε και αποζημίωση στον εργολάβο, και πολλά άλλα.
Τα γλέντια της Παρασκευής στοίχιζαν αρκετά εκατομμύρια δραχμές και ευρώ! Η παραμονή στη Θεσσαλονίκη για δύο τρεις ημέρες επιβάρυνε, φυσικά, τον κρατικό κορβανά. Ξακουστά ήταν και τα νυχτοπερπατήματα αρκετών υπουργών, κυρίως του ΠΑΣΟΚ, που επεδείκνυαν αξιοζήλευτες χορευτικές ικανότητες στο ζεϊμπέκικο. Από εκείνα τα παλιά χρόνια προέρχεται και η περίφημη δήλωση του αείμνηστου Ευάγγελου Γιαννόπουλου για τα νυχτερινά μαγαζιά, που τα μετονόμασε σε… Πολιτιστικά Κέντρα.
Το «σεμνά και ταπεινά» του Κώστα Καραμανλή το 2004 έβαλε τέλος τόσο στις νυχτερινές ξεναγήσεις των υπουργών όσο και στην κρατική παρουσία στα περίπτερα της ΔΕΘ. Σταμάτησε το «δείπνο του λαού» το βράδυ της Παρασκευής, καθώς και την ομιλία. Ετσι, οι εκδηλώσεις άρχιζαν το Σάββατο το πρωί, η ομιλία γινόταν το βράδυ του Σαββάτου και την Κυριακή ήταν η καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου.
Οι αξέχαστες διαδηλώσεις
Ενα άλλο σημείο αναφοράς της ΔΕΘ ήταν και είναι οι πορείες και οι εκδηλώσεις διαμαρτυρίας, που γιγαντώθηκαν επί Κώστα Σημίτη και συνεχίστηκαν επί των διαδόχων του Κώστα Καραμανλή, Γιώργου Παπανδρέου και Αντώνη Σαμαρά. Ιδιαίτερα το Σάββατο αλλά και την Παρασκευή οι δρόμοι του κέντρου της Θεσσαλονίκης μετατρέπονταν συχνά σε πεδία μάχης, με τους διαδηλωτές να συγκρούονται συχνά σώμα με σώμα με τους αστυνομικούς, όπου ως διαδηλωτές εμφανίζονταν δίπλα στις διάφορες κοινωνικές ομάδες και άλλες πολλές κινήσεις. Μέχρι και οπαδοί ομάδων που διαμαρτύρονταν για τη στάση της Πολιτείας απέναντι στον ΠΑΟΚ, στον Αρη και τον Ηρακλή.
Το Βατοπαίδι, το «χαράτσι» Βενιζέλου και τα… αβγά!
Φυσικά, η ΔΕΘ και οι εδώ παρουσίες των πολιτικών τάραξαν ουκ ολίγες φορές την πολιτική επικαιρότητα. Εδώ το 2008 ο Κώστας Καραμανλής κάλυψε τον Θόδωρο Ρουσόπουλο και τον Γιώργο Βουλγαράκη για το θέμα του Βατοπαιδίου, και είδε έπειτα από αυτό τη δημοτικότητά του να πέφτει, εδώ ο Ευάγγελος Βενιζέλος ανακοίνωσε το μισητό χαράτσι της ΔΕΗ, προκαλώντας σοκ σε όλη την ελληνική κοινή γνώμη, εδώ ο Ανδρέας Παπανδρέου σχολίασε την άνοδο του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη στην ηγεσία της Ν.Δ. μιλώντας για τον «Εφιάλτη που επιστρέφει». Εδώ ήταν που ο αείμνηστος Μιλτιάδης Εβερτ δεν ήξερε να απαντήσει στο ερώτημα πόσο κοστίζει ένα αβγό και ο Κώστας Σημίτης αντέδρασε πολύ εκνευρισμένος στο ερώτημα τι θα κάνει για το πρόβλημα της ανεργίας στη βόρεια Ελλάδα.
Το 2012, επί πρωθυπουργίας Αντώνη Σαμαρά, ήταν ίσως η πιο σύντομη επίσκεψη πρωθυπουργού. Υπό το βάρος της τεράστιας οικονομικής κρίσης και με την κοινωνία σε απόλυτο αναβρασμό, ο Αντώνης Σαμαράς με απόφασή του ήρθε για λίγες ώρες στη Θεσσαλονίκη. Εκανε την ομιλία του το πρωί του Σαββάτου, μετά έκανε μια βόλτα σύντομη στα περίπτερα, μια σύσκεψη με τους τοπικούς φορείς στο ΥΜΑΘ και έφυγε.
Οι εξαγγελίες κατά τη μεταπολίτευση
■ 44η ΔΕΘ, 1979: Ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μετακίνησής του στην Προεδρία της Δημοκρατίας, ενώ, εξειδικεύοντας τις βασικές γραμμές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, χρησιμοποιεί πρώτη φορά τον όρο «πολυδιάστατη», η οποία περιλαμβάνει ανοίγματα και προς την Ανατολή, αλλά με σταθερή τοποθέτηση στη Δύση.
■ 49η ΔΕΘ, 1984: «Το τρίπτυχο της αναπτυξιακής μας πολιτικής είναι εκσυγχρονισμός, συμμετοχή και αποκέντρωση σε μια πορεία προς τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό» υπογραμμίζει ο πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου, εισάγοντας πρώτη φορά την έννοια του εκσυγχρονισμού στην πολιτική ζωή της χώρας. Παράλληλα, στη συνέντευξη που παραχωρεί στο γνωστό κέντρο Ρέμβη, αναρωτάται για τον νέο αρχηγό της Ν.Δ. Κωνσταντίνο Μητσοτάκη: «Αυτόν τον εφιάλτη βρήκαν να εκλέξουν;»
■ 55η ΔΕΘ, 1990: «Δεν έχουμε περιθώρια ούτε και δικαίωμα να συμβιβαστούμε. Γιατί, αν συμβιβαστούμε, θα έχουμε αποτύχει… Τα χρόνια που έρχονται πρέπει να αποτελέσουν σταθμό για την ελληνική οικονομία. Μία οικονομία που παραλάβαμε παράλυτη και με 15 τρισ. δραχμές χρέος… Θα εξυγιάνουμε την οικονομία, ακόμα κι αν πρέπει να έλθουμε σε σύγκρουση με τις συντεχνίες» δηλώνει ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης. Και όσον αφορά το Ασφαλιστικό, επισημαίνει ότι «όσοι προνομιούχοι των μονοπωλιακών κρατικών επιχειρήσεων αντιδρούν ζητούν στην ουσία από τους άλλους φορολογουμένους, εργάτες, υπαλλήλους, βιοτέχνες, μικροεπαγγελματίες, να πληρώνουν για τις δικές τους εισφορές».
■ 68η ΔΕΘ, 2003: «Πετυχαίνουμε τη σύγκλιση. Το κλείσιμο της ψαλίδας, το οποίο πετύχαμε με τη δουλειά μας, με την πολιτική μας, δεν έγινε σε βάρος της οικονομίας, όπως προσπαθούν να ισχυριστούν μερικοί» τονίζει χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης, ανακοινώνοντας το μεγαλύτερο κοινωνικό πακέτο παροχών στα μεταπολιτευτικά χρονικά. Το κοινωνικό πακέτο και η δέσμη μέτρων για την εισοδηματική πολιτική φτάνουν στο συνολικό ποσό των 2,6 δισ. ευρώ.
■ 69η ΔΕΘ, 2004: «Με θάρρος και όχι με δισταγμούς, με συνεννόηση και όχι με αιφνιδιασμούς, με διάλογο και όχι με σύγκρουση, με σύνθεση και όχι με αλαζονεία, με ηπιότητα και όχι με οξύτητα επιλέγουμε τον δρόμο των μεταρρυθμίσεων» είπε ο πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, εξαγγέλλοντας το δόγμα της «ήπιας προσαρμογής» για την οικονομία.
■ 74η ΔΕΘ, 2009: Εμεινε στην Ιστορία για την ατάκα του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης και προέδρου του ΠΑΣΟΚ Γιώργου Παπανδρέου, που ανακοίνωσε: «Λεφτά υπάρχουν, το θέμα είναι πού πάνε…»
■ 79η ΔΕΘ, 2014: Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ και αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αλέξης Τσίπρας παρουσιάζει το «Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης», με το οποίο το κόμμα του «θα αντικαταστήσει το Μνημόνιο από τις πρώτες κιόλας μέρες της νέας διακυβέρνησης», λέγοντας ότι είναι «συγκεκριμένο, ρεαλιστικό και κοστολογημένο». Περιλαμβάνει παρεμβάσεις για τα ευάλωτα κοινωνικά στρώματα (13ος μισθός), μέτρα για την επανεκκίνηση της οικονομίας (κατάργηση ΕΝΦΙΑ), άμεση επαναφορά της εργατικής νομοθεσίας (επαναφορά του κατώτατου μισθού, πρόγραμμα 300.000 νέων θέσεων εργασίας) και παρεμβάσεις για τη θεσμική και δημοκρατική ανασυγκρότηση του κράτους («Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης»).
