Η ξέφρενη πορεία του ηλεκτρονικού νομίσματος, το οποίο άγγιξε τα $17.940, έχει προκαλέσει προβληματισμό αλλά και φόβους πως μπορεί να μετατραπεί σε μια βραδυφλεγή βόμβα για την παγκόσμια οικονομία με ανεξέλεγκτες συνέπειεςΑπό τη
Θεανώ Καρούτα
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη καινοτομία του χρηματοοικονομικού συστήματος. Ενα νόμισμα, η αξία του οποίου σημειώνει φρενήρη άνοδο (στα μέσα της εβδομάδας άγγιζε τα 15.290 ευρώ και 17.940 δολάρια), που δεν ελέγχεται από κράτη ή τράπεζες και ως εκ τούτου είναι ο ορισμός της οικονομικής ανεξαρτησίας, έχει γίνει αντικείμενο ληστειών και έχει διχάσει την παγκόσμια επενδυτική -και όχι μόνο- κοινότητα.
Ο λόγος για το bitcoin, το νόμισμα με την πιο μικρή και συνάμα πιο εντυπωσιακή πορεία, καθώς μέσα στη σύντομη ζωή του έχει πετύχει, εκτός από την ξέφρενη άνοδό του, να κάνει τραπεζίτες και οικονομικούς αναλυτές παγκόσμιου βεληνεκούς να ανησυχούν πως η επόμενη «φούσκα» που θα σκάσει -και θα παρασύρει την οικονομία σαν τουβλάκι του ντόμινο- θα είναι αυτή!
Το bitcoin είναι ένα νόμισμα για ηλεκτρονική χρήση – τουλάχιστον προς το παρόν. Παράγεται, διακινείται, αποτελεί είδος συναλλαγής και αποθηκεύεται στη σφαίρα του διαδικτύου. Επειδή για να τα κάνει όλα αυτά χρησιμοποιεί μεθόδους κρυπτογραφίας, συγκαταλέγεται στην κατηγορία των κρυπτονομισμάτων.
Η ιδέα ενός ανυπόστατου -φυσικά- νομίσματος δεν είναι καινούργια. Είχε γεννηθεί ήδη στα τέλη της δεκαετίας του 1990, όμως χρειάστηκαν κοντά δέκα χρόνια μέχρι να περάσει από τη θεωρία στην πράξη.
Μεγάλη ειρωνεία της ύπαρξης του bitcoin (και του φόβου που έχει γεννήσει σχετικά με την επόμενη μεγάλη οικονομική κρίση) είναι το γεγονός πως σημαντικότατο ρόλο στην υλοποίηση του εγχειρήματος έπαιξαν η κατάρρευση της Lehman Brothers και η παγκόσμιας κλίμακας οικονομική κρίση του 2008, γεγονότα που έδρασαν σαν καταλύτες στην εφαρμογή της ιδέας.
Η παρθενική εμφάνισή του έγινε το 2009 και μέχρι τις αρχές του 2010 δεν είχε καμία αξία. Οι πρώτες συναλλαγές στις διεθνείς χρηματαγορές ξεκίνησαν με φειδώ την άνοιξη του 2010, όταν η αξία του νομίσματος δεν ξεπερνούσε το 0,14 δολάριο. Τότε έγινε και η πρώτη εμπορική συναλλαγή με το bitcoin. Ηταν μία φαεινή ιδέα ενός προγραμματιστή από τη Φλόριντα των ΗΠΑ, ο οποίος μέσω ενός φόρουμ ενημέρωσε την μπλογκόσφαιρα πως θα πρόσφερε 10.000 bitcoins σε όποιον του παράγγελνε δύο πίτσες. Στην προσφορά του ανταποκρίθηκε ένας αγρότης από τη Μασαχουσέτη, ο οποίος έλαβε τις δύο πίτσες, έλαβε και τα 10.000 bitcoins και χωρίς καμιά αμφιβολία δεν περνούσε τότε από το μυαλό του πως την άνοιξη του επόμενου έτους τα bitcoins του θα άξιζαν 272.329 δολάρια!
Η εκτόξευση της αξίας του κρυπτονομίσματος ήρθε μετά την ανακάλυψή του από το «Forbes» και το «Gawker» και τα άρθρα που γράφτηκαν γι’ αυτό, κάνοντάς το ευρέως γνωστό και εκτινάσσοντας το ενδιαφέρον για την αγορά του.
Το bitcoin ωστόσο είχε πολλά σκαμπανεβάσματα από τότε μέχρι σήμερα και η αξία του, αν και σταθερά σημαντική, δεν είχε καμία σχέση με τη σημερινή, που λογαριάζεται ως φαινόμενο. Το γεγονός πάντως πως σήμερα αποτελεί αντικείμενο τζογαρίσματος και επενδύσεων πολλών χιλιάδων ευρώ κάνει πολλούς αναλυτές να ανησυχούν ιδιαίτερα πως το bitcoin είναι η επόμενη «φούσκα» που θα σκάσει όταν δεν θα υπάρχει άλλο «φρέσκο» χρήμα να το τροφοδοτεί. Προσωπικότητες και υψηλόβαθμα στελέχη του τραπεζικού συστήματος των οικονομικών κρούουν από τώρα καμπανάκια κινδύνου, συμβουλεύοντας τους δυνητικούς επενδυτές να απέχουν από το εν λόγω προϊόν.
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν πως η «φούσκα» που λέγεται bitcoin θα σκάσει όταν η τιμή του αυξηθεί πάνω από 1.800% από τις αρχές του έτους. Η ανησυχία τους έγκειται στο ότι δεν πρόκειται για μία ρυθμισμένη αγορά, το bitcoin δεν αποτελεί ευθύνη των Αρχών, δεν ελέγχεται από τις τράπεζες και ως εκ τούτου δεν είναι δυνατόν να ελεγχθεί και η ζημιά που μπορεί να προκαλέσει.
Και αν όλη αυτή η ανεξαρτησία προκαλεί ρίγη συγκίνησης σε κάποιους, πανθομολογούμενο είναι πως μπορεί να έχει και αρνητικές συνέπειες. «Βλέπω το bitcoin σαν τη μανία με τις τουλίπες που έσκασε τον 17ο αιώνα στην Ολλανδία» είπε σχετικά ο Λαρς Ρόντε, κεντρικός τραπεζίτης της Δανίας.
Ενστάσεις έχει εκφράσει και ένας εκ των επιφανέστερων οικονομολόγων του πανεπιστημίου του Yale και πρώην επικεφαλής οικονομικός αναλυτής της Morgan Stanley, ο οποίος δεν δίστασε να κάνει λόγο για μια επικίνδυνη επένδυση με μηδενική εσωτερική οικονομική αξία. «Οπως όλες οι ‟“φούσκες”», έτσι κι αυτή θα σκάσει» προέβλεψε ο Στίβεν Ρόουτς.
