Η «δημοκρατία» αναλύει τα όρια που θέτει ο νόμος και τις πολύ αυστηρές προϋποθέσειςΑπό τον
Βασίλη Παπακωνσταντόπουλο
Στον «αέρα» βρίσκεται η προστασία της πρώτης κατοικίας δεκάδων χιλιάδων δανειοληπτών. Η ρύθμιση που κατέθεσε χθες στη Βουλή η κυβέρνηση και αναμένεται να προωθηθεί σήμερα στην Ολομέλεια προς ψήφιση περιλαμβάνει πολλούς «κόφτες», που στενεύουν τον κύκλο προστασίας, αφήνοντας στο έλεος των πλειστηριασμών δεκάδες χιλιάδες ακίνητα.
Με δεδομένες, μάλιστα, τις ενστάσεις των θεσμών για κάποιες διατάξεις, δεν αποκλείεται τα όρια προστασίας που θα τεθούν σε ισχύ από τις 30 Απριλίου (και μόνο για 8 μήνες) να είναι ακόμα πιο αυστηρά. Ενδεικτικό της πολυπλοκότητας και της ασάφειας της τροπολογίας είναι και ότι προβλέπει την έκδοση σειράς υπουργικών αποφάσεων για την εφαρμογή του νέου πλαισίου.
Το βέβαιο είναι ότι η κυβέρνηση υποχώρησε ακόμα περισσότερο σε σχέση με την αρχική της πρόταση, θέτοντας πολύ αυστηρές προϋποθέσεις υπαγωγής. Ακόμα και οι τράπεζες εκτιμούν ότι στο νέο πλαίσιο μπορούν να υπαχθούν περίπου 150.000 δανειολήπτες (από τις 200.000 που μπορούσαν να υπαχθούν σήμερα), αφήνοντας εκτός προστασίας το 30%-40% των «κόκκινων» στεγαστικών δανείων.
Στα 130.000 ευρώ
Και πώς να μην τα αφήνει, όταν ορίζει ως ανώτατο ληξιπρόθεσμο ποσό του δανείου (στο οποίο συνυπολογίζονται λογιστικοποιημένοι τόκοι και, αν υπάρχουν, έξοδα εκτέλεσης) τα 130.000 ευρώ, τη στιγμή που πάρα πολλοί δανειολήπτες έχουν μεγαλύτερα υπόλοιπα.
Το «αγκάθι» αυτό ανέδειξαν χθες στη Βουλή αρκετοί φορείς, με τον νομικό σύμβουλο της Ενωσης Καταναλωτών και Δανειοληπτών Μιχαήλ Κούβαρη να το χαρακτηρίζει αρκετά χαμηλό και τον πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου Ελλάδος Δημήτρη Βερβεσό να εξηγεί πως η οφειλή των 130.000 ανά πιστωτή δημιουργεί αδικίες και ανισότητες.
Σημαντικό πρόβλημα δημιουργούν και τα πλαφόν στις καταθέσεις και τα λοιπά περιουσιακά στοιχεία. Οι 15.000 ευρώ ως όριο καταθέσεων θεωρείται πολύ χαμηλό, ενώ θα πρέπει να συνυπολογίσει κάποιος και το ότι συχνά πρόσωπα μεγάλης ηλικίας βάζουν συνδικαιούχους άλλα πρόσωπα, κάτι που μπορεί να αφήσει πολλά άτομα εκτός ρύθμισης.
Επιπλέον, η συνολική αξία για τα υπόλοιπα ακίνητα, πλην πρώτης κατοικίας, και για τα μεταφορικά μέσα δεν πρέπει να ξεπερνά τα 80.000 ευρώ για οφειλές άνω των 20.000 ευρώ, ποσό πολύ μικρό, που θα δημιουργήσει πρόβλημα σε πολλούς δανειολήπτες.
Ο νέος νόμος θέτει ως ανώτατο όριο αντικειμενικής αξίας της κύριας κατοικίας τα 250.000 ευρώ, όταν ο νόμος Κατσέλη – Σταθάκη ξεκινούσε από τα 180.000 για άγαμο και έφτανε τα 280.000 ευρώ για οικογένεια με τρία τέκνα.
Τα κριτήρια
Μειωμένα είναι και τα εισοδηματικά κριτήρια, ξεκινώντας από τα 12.500 ευρώ για ένα άτομο και φτάνοντας τα 36.000 ευρώ για τριτέκνους.
Αντίστοιχα, στον νόμο Κατσέλη το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα του οφειλέτη δεν έπρεπε να υπερβαίνει τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης προσαυξημένες κατά 70%, δηλαδή κυμαινόταν μεταξύ 13.906 ευρώ και 40.800 ευρώ ευρώ ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση.
Σημειώνεται, τέλος, ότι στο υπό ψήφιση σχέδιο νόμου υπάρχει πρόβλεψη για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, καθώς αναφέρεται ότι το υπόλοιπο των 130.000 ευρώ θα υπολογίζεται βάσει της ισοτιμίας με το ευρώ που ισχύει την ημέρα κατάθεσης της αίτησης.
Στα χέρια της Κομισιόν η επιδότηση της δόσης
Υπό την αίρεση ότι η επιδότηση της μηνιαίας δόσης από το Δημόσιο πρέπει να κριθεί από τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Κομισιόν πως συμμορφώνεται με την ευρωπαϊκή νομοθεσία περί «κρατικών ενισχύσεων» τελεί η τελική εφαρμογή του νέου πλαισίου προστασίας της πρώτης κατοικίας, όπως επισημαίνεται και στα άρθρα που κατέθεσε χθες στη Βουλή η κυβέρνηση.
Η συνεισφορά του Δημοσίου διαρκεί για όσο χρόνο διαρκεί η ρύθμιση. Οι προϋποθέσεις και το ποσό της συνεισφοράς του επανεξετάζονται αυτεπαγγέλτως κάθε έτος. Ο δικαιούχος μπορεί μετά την παρέλευση ενός έτους από τον αρχικό προσδιορισμό ή την τελευταία αναπροσαρμογή της συνεισφοράς να ζητήσει μεταρρύθμιση του ποσοστού συνεισφοράς, αν εξαιτίας μεταβολής των εισοδημάτων του, των εύλογων δαπανών διαβίωσης ή του επιτοκίου αναφοράς προκύπτει αδυναμία του να καταβάλει τη δική του συνεισφορά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το ύψος της επιδότησης από την πλευρά του Δημοσίου θα είναι κλιμακωτό και όσο χαμηλότερα εισοδήματα και μικρότερη περιουσία έχει ο δανειολήπτης τόσο θα αυξάνεται και το ποσό που θα δίνει το Δημόσιο σε μηνιαία βάση.
Τέλος, σε περίπτωση που το Δημόσιο καθυστερήσει να καταβάλει την εγκριθείσα συνεισφορά, μπορεί να οδηγήσει σε έκπτωση του αιτούντος, μόνον εφόσον το συνολικό ύψος του ποσού σε καθυστέρηση υπερβαίνει αθροιστικά την αξία εννέα μηνιαίων δόσεων συνεισφοράς και ο πιστωτής έχει ενημερώσει τον οφειλέτη ως προς την υπερημερία του Δημοσίου το αργότερο έως τον έκτο μήνα υπερημερίας.
Δαιδαλώδης διαδικασία για ένταξη στη ρύθμιση
Αυτόματα θα ειδοποιείται ο οφειλέτης εάν πληροί τα κριτήρια υπαγωγής στο νέο καθεστώς προστασίας της πρώτης κατοικίας, εφόσον καταφέρει να ολοκληρώσει τη δαιδαλώδη διαδικασία υποβολής αίτησης – θα περιλαμβάνει διαδικασία προελέγχου, σύμφωνα με τα τυπικά κριτήρια επιλεξιμότητας που θα ορίζει ο νόμος. Πριν από την οριστική υποβολή της αίτησης η πλατφόρμα, με ειδική ένδειξη, θα ενημερώνει τον αιτούντα για την επιλεξιμότητα. Η προθεσμία κατάθεσης αίτησης για προστασία είναι η 31η Δεκεμβρίου 2019. Αν υπάρχουν ελλείψεις ή σφάλματα της αίτησης τα οποία δεν μπορούν να διορθωθούν με εισαγωγή των στοιχείων στην ηλεκτρονική πλατφόρμα, μπορεί η αίτηση να διαγραφεί και ταυτόχρονα να υποβληθεί ξανά.
Τα στοιχεία
Η ηλεκτρονική αίτηση θα πρέπει να περιλαμβάνει πλήρη στοιχεία του αιτούντος, του συζύγου και των εξαρτώμενων μελών του. Επίσης, θα πρέπει να δηλώνονται:
• Εισοδήματα του αιτούντος, του συζύγου του και των εξαρτώμενων μελών του.
• Κατάλογο των τραπεζών, με ληξιπρόθεσμες ή μη απαιτήσεις, για τις οποίες έχει εγγραφεί υποθήκη ή προσημείωση υποθήκης στην κύρια κατοικία. Θα αναφέρεται το οφειλόμενο ποσό ανά πιστωτή, η ημερομηνία αναφορικά με την οποία προσδιορίζεται το ύψος της κάθε οφειλής και οι συνοφειλέτες που ευθύνονται έναντι κάθε πιστωτή.
• Κατάλογο των περιουσιακών στοιχείων στην Ελλάδα και στην αλλοδαπή.
Επίσης, θα πρέπει να υποβληθεί πιστοποιητικό βαρών της κύριας κατοικίας από το αρμόδιο υποθηκοφυλακείο ή αντίγραφο του κτηματολογικού φύλλου.
ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ
Ανάγκη επιβράβευσης των συνεπών
Τα «κόκκινα» δάνεια δεν είναι αριστερή παντιέρα για να τη σέρνουν κάποιοι εδώ και εκεί, προκειμένου να δείξουν την παρουσία τους. Τα «κόκκινα» δάνεια είναι αφορμή για πολιτική. Οχι μόνο οικονομική, αλλά και κοινωνική. Και αν η κυβέρνηση θέλει να δείξει κοινωνική ευαισθησία, θα πρέπει να το κάνει με ίση μεταχείριση εκείνων που με συνέπεια συμπεριφέρθηκαν στην πληρωμή των τραπεζικών δανείων, και όχι με «περιθωριοποίησή» τους και στροφή της προσοχής μόνο στους δύσκολους ή και «επαγγελματίες» δανειολήπτες.
Σωστή, λοιπόν, η επιδότηση του «κόκκινου» δανείου από το Δημόσιο, σωστή όμως και η επιβράβευση των πολιτών που με τον έναν ή τον άλλο βαθμό δυσκολίας κατάφεραν να είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους. Ολοι χρειάζονται να πάρουν μια ανάσα, γιατί η κρίση και τα Μνημόνια δεν έχουν ακόμα φύγει από την Ελλάδα!
Στέλιος Κράλογλου
