«Θησαυροί» στην πρώτη υποβρύχια αποστολή στον θαλάσσιο χώρο του νησιού, που υπήρξε σταυροδρόμι πολιτισμώνΣημαντικά αρχαιολογικά τεκμήρια περιλαμβάνονται στα ευρήματα της πρώτης υποβρύχιας ερευνητικής αποστολής στον θαλάσσιο χώρο της Κάσου. Συνολικά εντοπίστηκαν πέντε ναυάγια, καθώς και μία πιθανή αρχαία λιμενική εγκατάσταση.
Ιδιαιτέρως αξιόλογο εύρημα αποτελεί ένα ναυάγιο της ύστερης κλασικής περιόδου, το οποίο έφερε πέντε λίθινες πυραμιδοειδείς άγκυρες, ενώ το φορτίο του περιλαμβάνει, εκτός από αμφορείς τουλάχιστον τεσσάρων διαφορετικών τύπων, λεπτή κεραμική, καθώς και τμήματα αποθηκευτικών πίθων.
Με βάση την κεραμική που περισυνελέγη και ανελκύστηκε, το ναυάγιο μπορεί να χρονολογηθεί στα τέλη του 4ου ή στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ. Το είδος του φορτίου και οι λίθινες άγκυρες που εντοπίστηκαν παρουσιάζουν ομοιότητες με το ναυάγιο της Αντιδραγονέρας Κυθήρων, το οποίο χρονολογείται στον ύστερο 4ο αιώνα π.Χ.
Επίσης βρέθηκαν:
• ένα ναυάγιο με φορτίο ροδιακών αμφορέων του 1ου αιώνα π.Χ.,
• ένα ναυάγιο με αμφορείς και επιτραπέζια κεραμική της βυζαντινής περιόδου, χρονολογούμενο μεταξύ του 8ου και του 10ου αιώνα μ.Χ.,
• ένα ξύλινο σκαρί πλοίου χρονολογούμενο στη μετεπαναστατική περίοδο και
• ένα ναυάγιο νεότερων χρόνων που μετέφερε οικοδομικό υλικό.
Εκτός από τα προαναφερθέντα ναυάγια εντοπίστηκε μεγάλος αριθμός μεμονωμένων ευρημάτων, μεταξύ των οποίων σιδερένια κανόνια, βυζαντινές και νεότερες άγκυρες, καθώς και απορρίψεις κεραμικής, που μαρτυρούν τη συνεχή και αδιάλειπτη χρήση του θαλάσσιου χώρου από την αρχαιότητα ως τους νεότερους χρόνους.
Στην απομακρυσμένη ακριτική Κάσο διεξήχθη πρώτη φορά συστηματική ενάλια αρχαιολογική έρευνα στο πλαίσιο ενός τριετούς ερευνητικού προγράμματος (2019-2021), το οποίο έχει βασικό στόχο τον εντοπισμό, την τεκμηρίωση και τη μελέτη των ενάλιων αρχαιοτήτων μιας περιοχής η οποία αποτέλεσε σταυροδρόμι πολιτισμών, αλλά και σημαντικό κέντρο ναυσιπλοΐας. Κατά την ερευνητική περίοδο του 2019 πραγματοποιήθηκαν συνολικά 67 ομαδικές καταδύσεις, με περισσότερες από 100 ώρες ατομικού χρόνου βυθού, ενώ καλύφθηκε περίπου το 1/3 της συνολικής έκτασης της προγραμματισμένης για έρευνα περιοχής.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την Εφορεία Ενάλιων Αρχαιοτήτων του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών από τις 24 Σεπτεμβρίου έως τις 10 Οκτωβρίου 2019, υπό τη διεύθυνση των αρχαιολόγων δρος Γεωργίου Κουτσουφλάκη και Ξανθής Αργύρη.
Η ερευνητική αποστολή υλοποιήθηκε με χρηματοδότηση από την Κασιακή Αδελφότητα Νέας Υόρκης, τον Carlton Hoye και υποστηρίχθηκε υλικοτεχνικά από τον Δήμο Κάσου, τις επιχειρήσεις Apnea, Aquatec, Asso.subsea, BlueStarFerries, Eurobrokers και Map4u.
