Η διεθνής ενεργειακή αναταραχή και η άνοδος των τιμών του πετρελαίου αρχίζουν να προκαλούν έντονους τριγμούς στον κλάδο των μεταφορών, με την αγορά να προειδοποιεί ότι οι αυξήσεις σε αεροπορικά και ακτοπλοϊκά εισιτήρια στην Ελλάδα ενδέχεται να είναι πλέον θέμα χρόνου.
Αν και μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί αυξήσεις στις τιμές των εισιτηρίων, παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι οι αντοχές των εταιρειών εξαντλούνται, καθώς η διεθνής τιμή του πετρελαίου δείχνει να σταθεροποιείται γύρω στα 90-100 δολάρια το βαρέλι, εκτοξεύοντας το κόστος των ναυτιλιακών και αεροπορικών καυσίμων.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί εύλογη ανησυχία σε όσους προγραμματίζουν αποδράσεις ενόψει του Πάσχα, το οποίο απέχει περίπου έναν μήνα. Τα μηνύματα που εκπέμπουν πολλές αεροπορικές εταιρείες, μεταξύ των οποίων και ευρωπαϊκές, δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, καθώς αρκετές έχουν ήδη προχωρήσει σε αυξήσεις εισιτηρίων προκειμένου να αντισταθμίσουν το αυξημένο κόστος καυσίμων. Την ίδια στιγμή, η συζήτηση για πιθανές αυξήσεις έχει ανοίξει και στον κλάδο της ακτοπλοΐας.
Ενδεικτικό της πίεσης που ασκείται στον κλάδο είναι το γεγονός ότι οι τιμές του ναυτιλιακού καυσίμου (MGO) κινούνται σε υψηλά και ασταθή επίπεδα, ξεπερνώντας ιστορικά όρια σε πολλές περιοχές του κόσμου. Στη Νότια Αφρική το κόστος έφτασε τα 3.200 δολάρια ανά τόνο, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες ξεπέρασε τα 2.000 δολάρια ανά τόνο.
Στα ελληνικά λιμάνια, η αύξηση είναι επίσης εντυπωσιακή. Από τα 747 δολάρια ανά τόνο στις αρχές του μήνα, η τιμή ξεπέρασε τα 1.250 δολάρια ανά μετρικό τόνο τη Δευτέρα, ενώ την Τρίτη διαμορφώθηκε γύρω στα 1.100 δολάρια (1.098,5 δολάρια ανά τόνο). Με αυτά τα δεδομένα, οι ανησυχίες για ανατιμήσεις στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια θεωρούνται εύλογες.
Υπενθυμίζεται ότι το αυξημένο κόστος καυσίμων είχε απασχολήσει την ακτοπλοϊκή αγορά και την προηγούμενη χρονιά. Τελικά όμως οι τιμές των εισιτηρίων διατηρήθηκαν σταθερές, έπειτα από συνεννόηση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τις ακτοπλοϊκές εταιρείες και την απόφαση για μείωση των λιμενικών τελών κατά 50% στην ακτοπλοΐα, με εξαίρεση την κρουαζιέρα.
Έρχονται αυξήσεις στα εισιτήρια;
Σε κάθε περίπτωση, οι ακτοπλοϊκές εταιρείες παρακολουθούν στενά την πορεία του κόστους καυσίμων. Εάν η κρίση δεν εκτονωθεί και η τιμή του πετρελαίου παραμείνει κοντά στα επίπεδα των 90-100 δολαρίων για αρκετές εβδομάδες, τότε οι αυξήσεις στα εισιτήρια θεωρούνται πιθανές.
Τα πρώτα σημάδια, ωστόσο, έχουν ήδη εμφανιστεί στον κλάδο της αεροπορίας. Η εκτίναξη της τιμής των καυσίμων αεροσκαφών έχει οδηγήσει πολλές αεροπορικές εταιρείες σε μπαράζ αυξήσεων εισιτηρίων. Από τα 85 με 90 δολάρια το βαρέλι πριν από την επίθεση στο Ιράν, οι τιμές των καυσίμων εκτινάχθηκαν πλέον μεταξύ 150 και 200 δολαρίων.
Αρκετές ασιατικές και ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες, μεταξύ των οποίων η ελληνική Aegean αλλά και οι Lufthansa και Ryanair, έχουν εφαρμόσει πρακτικές αντιστάθμισης κινδύνου πετρελαίου (hedging), εξασφαλίζοντας μέρος των προμηθειών καυσίμων τους σε σταθερές τιμές. Ωστόσο, η αβεβαιότητα παραμένει έντονη, ιδιαίτερα όσο διατηρούνται οι ανησυχίες για περαιτέρω κλιμάκωση της κρίσης.
Τα καύσιμα αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη δαπάνη για τις αεροπορικές εταιρείες μετά τη μισθοδοσία, γεγονός που σημαίνει ότι η εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία τους. Το επιπλέον κόστος έχει ήδη σημάνει συναγερμό στον κλάδο, οδηγώντας σταδιακά πολλές εταιρείες σε αναπροσαρμογές τιμών.
Την ίδια στιγμή, η αεροπορική βιομηχανία αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις και λόγω των περιορισμών στον εναέριο χώρο. Οι πιλότοι αναγκάζονται να τροποποιούν τα δρομολόγιά τους προκειμένου να αποφύγουν τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, ακολουθώντας πρακτική αντίστοιχη με εκείνη που εφαρμόζεται στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας. Ως αποτέλεσμα, πολλές πτήσεις πραγματοποιούν μεγαλύτερες διαδρομές, γεγονός που αυξάνει το κόστος και περιορίζει τις διαθέσιμες χωρητικότητες σε δημοφιλείς προορισμούς.
Σημαντική αύξηση των τιμών στα δρομολόγια μεταξύ Ασίας και Ευρώπης
Οι εξελίξεις αυτές έχουν ήδη οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των τιμών στα δρομολόγια μεταξύ Ασίας και Ευρώπης. Η Cathay Pacific Airways του Χονγκ Κονγκ ανακοίνωσε ότι θα προσθέσει επιπλέον πτήσεις προς Λονδίνο και Ζυρίχη μέσα στον Μάρτιο, προκειμένου να καλύψει τη ζήτηση.
Παράλληλα, εταιρείες όπως οι Qantas Airways, SAS, Air New Zealand και Hong Kong Airlines ανακοίνωσαν αυξήσεις στα αεροπορικά εισιτήρια, ενώ είχαν ήδη καθηλωθεί πτήσεις των Emirates, Qatar Airways και Etihad, οι οποίες διαχειρίζονται περίπου το ένα τρίτο της επιβατικής κίνησης μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.
Υπάρχουν πάντως και εταιρείες που προς το παρόν δεν θεωρούν αναγκαία την άμεση αύξηση των τιμών. Μεταξύ αυτών βρίσκεται και η IAG, μητρική εταιρεία της British Airways, η οποία τοποθετήθηκε για το ζήτημα αλλά δηλώνει ότι θα επανεξετάσει τη στάση της εφόσον οι συνθήκες στην αγορά το απαιτήσουν το επόμενο διάστημα.
Η πορεία των τιμών του πετρελαίου και η διάρκεια της διεθνούς κρίσης θα καθορίσουν τελικά εάν οι πιέσεις θα μεταφερθούν στους επιβάτες, με τον κλάδο των μεταφορών να βρίσκεται ήδη σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής.
