Τι μας δίδαξε η επίσκεψη στη σκανδιναβική χώρα για τις τελευταίες εξελίξεις στα ερπυστριοφόρα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης (ΤΟΜΑ) και τα οχήματα παντοδαπού εδάφους
- Του Περικλή Ζορζοβίλη
Καθώς η υιοθέτηση ενός νέου παραγωγικού μοντέλου και η επιτακτική ανάγκη δημιουργίας εγχώριου αμυντικού οικοσυστήματος αποτελούν ζητήματα που συχνά – πυκνά αποτελούν αντικείμενο της δημόσιας συζήτησης στη χώρα μας, η πρόσκληση για συμμετοχή στη διεθνή ημέρα Τύπου που διοργάνωσε η σουηδική BAE Systems Hagglunds (BSH) με σκοπό την ενημέρωση στις τελευταίες εξελίξεις στα ερπυστριοφόρα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης (ΤΟΜΑ) και οχήματα παντοδαπού εδάφους αποδείχθηκε αποκαλυπτική, σε πολλαπλά επίπεδα.
Στο Νόρλαντ («Βόρεια Γη»), που αποτελεί το μεγαλύτερο εδαφικό διαμέρισμα της Σουηδίας, καταλαμβάνει το 60% της συνολικής έκτασης της σκανδιναβικής χώρας και είναι το πιο αραιοκατοικημένο, καθώς κατοικεί το 12% του συνολικού πληθυσμού, περίπου 300 χλμ. από τον Αρκτικό Κύκλο, στις ακτές του Βοθνιακού Κόλπου, βρίσκεται η μικρή πόλη τoυ Ερνσκελντσβίκ (Örnsköldsvik).
Σε αυτή τη λοφώδη, με υψηλή δασοκάλυψη περιοχή, με αργιλώδη εδάφη ρημαγμένα από τον παγετό, που η καλλιέργειά τους απέφερε πτωχά αποτελέσματα και με καιρικές συνθήκες αντίξοες και κυκλοθυμικές, τουλάχιστον κατά τη διάρκεια της περίπου 24ωρης παραμονής μας, οι κάτοικοι ασχολούνταν με τη γεωργία και μαστίζονταν από φτώχεια.
«Η Σουηδία βρίσκεται 100 χρόνια πίσω από τη Βρετανία (η βιομηχανική επανάσταση άρχισε στα μέσα του 18ου αιώνα). Στα μέσα του 19ου αιώνα η γεωργία συνέχισε να αποτελεί τον κύριο τομέα απασχόλησης του πληθυσμού» αναφέρεται χαρακτηριστικά στην επίσημη ιστορία της εταιρίας.
Το 1899 ο Γιόχαν Χέγκλουντ και η σύζυγός του, Χούλντα, ίδρυσαν στη φάρμα τους το οικογενειακό επιπλοποιείο, που σήμερα, διατηρώντας στην ονομασία το επώνυμο του ιδρυτή, έχει εξελιχθεί σε έναν από τους κορυφαίους παραγωγούς τεθωρακισμένων οχημάτων μάχης παγκοσμίως. Το 1922 ιδρύθηκε η εταιρία «Χέγκλουντ & Υιοί», στην οποία δραστηριοποιήθηκαν οι οκτώ από τους εννέα γιους της οικογένειας και η οποία στην πάροδο των ετών δραστηριοποιήθηκε στην παραγωγή επιπλών, φορτηγών, λεωφορείων (αρχικά με ξύλινο σασί και αμάξωμα, καθώς η πρώτη ύλη αφθονούσε στην περιοχή), αεροσκαφών, τραμ, βαγονιών μετρό, προαστιακών συρμών, κινητήρων (ηλεκτρικών, υδραυλικών και συμπαγών, δηλαδή μικρού μεγέθους και υψηλής απόδοσης), ασθενοφόρων, νεκροφόρων, μηχανήματων ορυχείων και σηράγγων, μεταλλευτικών ατμομηχανών, ηλεκτρικών συστημάτων μετάδοσης κίνησης, φορτωτών, γερανών, ερπυστριοφόρων τεθωρακισμένων οχημάτων, οχημάτων παντοδαπού εδάφους και πολλών άλλων προϊόντων.
Σήμερα, στα 6,7 τετραγωνικά χιλιόμετρα που αποτελούν την επικράτεια του Δήμου του Ερνσκελντσβίκ, που έχει πληθυσμό 56.000 κατοίκους, εδρεύουν 2.500 εταιρίες υψηλής τεχνολογίας και υπηρεσιών που δραστηριοποιούνται στους τομείς της βιομηχανίας χάρτου, των υδραυλικών συστημάτων μετάδοσης κίνησης, των γερανών καταστρώματος πλοίων, των ερπυστριοφόρων οχημάτων, των σακιδίων πλάτης και του εξοπλισμού υπαίθριων δραστηριοτήτων. Κάποιες από αυτές είναι άμεσοι απόγονοι της «Χέγκλουντ & Υιοί», καθώς αποτελούν κλάδους της που για διάφορους λόγους αποσχίστηκαν και μεταβιβάστηκαν σε νέα ιδιοκτησία. Συνολικά, οι 2.500 εταιρίες που εδρεύουν στον Δήμο του Ερνσκελντσβίκ εξάγουν το 75% της παραγωγής τους και αντιπροσωπεύουν το 4% των συνολικών καθαρών εξαγωγών της Σουηδίας.
Την τελευταία πενταετία στις εγκαταστάσεις της BSH, στο Ερνσκελντσβίκ, υλοποιούνται επενδύσεις συνολικού ύψους 257 εκατ. ευρώ, που αποσκοπούν στην αύξηση της παραγωγικής δυνατότητας κατά 400% (συμπεριλαμβανομένων των νέων εγκαταστάσεων που δημιουργούνται σε χώρες-μέλη της κοινότητας των χρηστών και του υπό κατασκευή νέου κέντρου logistics), των υποδομών και δυνατοτήτων δοκιμών, πιστοποίησης και επικύρωσης, των μηχανικών και παραγωγικών δυνατοτήτων του προσωπικού και της ανθεκτικότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Επιπρόσθετα, για την περίοδο 2026-2028 έχουν ήδη δεσμευτεί επιπλέον 129 εκατ. ευρώ για την κατασκευή του νέου κέντρου logistics, το οποίο θα αποδεσμεύσει παραγωγική δυναμικότητα στα υπάρχοντα παραγωγικά τμήματα, καθώς και μιας εγκατάστασης ολοκλήρωσης και επιθεώρησης εγγύς της πίστας δοκιμών.
Πλέον το απασχολούμενο προσωπικό αυξήθηκε σε 2.600 από 750 άτομα που ήταν το 2020 και για την εκπαίδευση των νεοπροσληφθέντων στα υψηλά πρότυπα που απαιτούνται έχει δημιουργηθεί και λειτουργεί η Ακαδημία Χέγκλουντ και σχολές συγκολλητών και συναρμολόγησης. Οπως ακριβώς έπραξε ο Γκέστα Χέγκλουντ, ο μεγαλύτερος υιός του ιδρυτή, ο οποίος τον Ιούνιο του 1942 με την ανάθεση παραγγελίας για 125 αεροσκάφη ενέπλεξε την εταιρία στον συγκεκριμένο τομέα όπου υπήρχε μηδενική εμπειρία. Με τη βοήθεια καθηγητών και εποπτών μίας εταιρίας μαθημάτων διά αλληλογραφίας, όπου ο ίδιος ο Γκέστα σπούδαζε, σχεδιάστηκε σειρά βραδινών μαθημάτων για τους περίπου 200 εργαζομένους -εθελοντές με το κίνητρο της εξαίρεσης από τη στράτευση- που ανταποκρίθηκαν στην πρόσκλησή του. Ενα χειρόγραφο σημείωμα στην πόρτα του γραφείου του που ζητούσε εθελοντές για να εκπαιδευτούν στην παραγωγή αεροσκαφών. Περίπου 10 μήνες αργότερα, τον Μάρτιο του 1943, άρχισε την παραγωγή σειράς, η οποία ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 1946.
«Από το 1899, όταν ο Γιόχαν Χέγκλουντ ίδρυσε το επιπλοποιείο στη φάρμα, ήταν οι άνθρωποι που έκαναν τη διαφορά. Η δυναμικότητα και η εφευρετικότητα των εργαζομένων μας είναι καθοριστικές για το μέλλον» σημειώνει στο εισαγωγικό του σημείωμα, στην επίσημη ιστορία της εταιρίας, ο Τόμι Γκούσταφσον-Ρασκ, που ασκεί τα καθήκοντα του διευθύνοντος συμβούλου της BAE Systems Hagglunds (BSH) από το 2012. Ο ίδιος κατά τη διάρκεια της παρουσίασης χαρακτήρισε την απόφαση να τεθεί σε διαθεσιμότητα το ένα τρίο του προσωπικού την τριετία 2018-2020, οπότε σημειώθηκε πτώση του κύκλου εργασιών στο επίπεδο των περίπου 170 εκατ. ευρώ κατ’ έτος, από τις πιο δύσκολες που έπρεπε να λάβει.
Ομως, σήμερα η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική. Ο ετήσιος κύκλος εργασιών της BSH το 2024 ανήλθε σε 942 εκατ. ευρώ και το βιβλίο παραγγελιών της συνεχώς αυξάνει. Στα 1.900 TOMA CV90 που έχουν ήδη κατασκευαστεί μέχρι το 2030 θα προστεθούν επιπλέον 600 οχήματα για τα οποία έχουν ληφθεί παραγγελίες, ενώ εκκρεμεί και η συμβασιοποίηση του πολυεθνικού προγράμματος NORDIC (Σουηδία, Φινλανδία, Νορβηγία, Ολλανδία και Λιθουανία) που αφορά την προμήθεια έως 800 ΤΟΜΑ CV90 Mk. IV, που αποτελεί την πιο πρόσφατη έκδοση, και τη δημιουργία κοινής εφοδιαστικής αλυσίδας και υποδομής εκπαίδευσης και υποστήριξης.
Η συμμετοχή της «δημοκρατίας» στη διεθνή ημέρα Τύπου έδωσε τροφή σε σκέψεις αλλά άφησε πικρή επίγευση. Ελλάδα και Σουηδία έχουν σχεδόν ίδιο πληθυσμό, αλλά η δεύτερη έχει υπερδιπλάσιο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν. Ομως, όσα είδαμε στο Ερνσκελντσβίκ αποτελούν επιτεύγματα του ανθρώπινου κεφαλαίου και, όπως έχει πέραν πάσης αμφιβολίας αποδειχθεί, τα τελευταία χρόνια, η χώρα μας δεν στερείται αυτού, ούτε της χαρισματικής επιχειρηματικότητας. Αρα, οπουδήποτε αλλού θα πρέπει να αναζητήσουμε τα αίτια της υστέρησής μας.
Με κύκλο εργασιών 32,59 δισ. ευρώ και 110.000 εργαζομένους
Από το 2004 η Hagglunds, που αποτελεί εταιρία του πολυεθνικού ομίλου της BAE Systems, που απασχολεί περισσότερους από 110.000 εργαζομένους και το 2025 είχε ετήσιο κύκλο εργασιών 32,59 δισ. ευρώ, έχει συσσωρευμένη τεχνογνωσία και εμπειρία περισσότερων από επτά δεκαετιών στη σχεδίαση, στην ανάπτυξη και την παραγωγή ερπυστριοφόρων οχημάτων. Στην πάροδο αυτών των δεκαετιών έχει κατασκευάσει για περισσότερες από 50 χώρες σε όλο τον κόσμο περισσότερα από 2.700 τεθωρακισμένα οχήματα και 12.000 οχήματα παντοδαπού εδάφους και 2.000 πύργους τεθωρακισμένων οχημάτων.
