Δεν άρεσε στους Ούγγρους που έβλεπαν ότι η κυβέρνησή τους δεν έφερνε αποτελέσματα στο κόστος ζωής τους, αλλά εστίαζε στη σχέση με τις Βρυξέλλες, τη Μόσχα ή την Αμερική
Κατέκτησε το ρεκόρ του μακροβιότερου ηγέτη στην Ε.Ε., αλλά την Κυριακή ο Βίκτορ Ορμπαν έχασε τις εκλογές, ύστερα από 16 συνεχόμενα έτη στην πρωθυπουργία. Αυτό που και πάλι αποδείχθηκε, όμως, είναι ότι η πλειοψηφία του κόσμου στην Ουγγαρία παραμένει κατά βάση συντηρητική.
- Από τον Βασίλη Γαλούπη
Πρακτικά δεν ψήφισαν για μία εκ βάθρων αλλαγή ιδεών. Θεώρησαν ότι το «σύστημα Ορμπαν», μονοπώλιο επί σχεδόν δύο δεκαετίες στην εξουσία, δεν ήταν πια λειτουργικό. Κι όχι μόνο είχε κουράσει, αλλά έπαψε να αποδίδει στην οικονομία και υποχώρησε η εμπιστοσύνη από υποθέσεις διαφθοράς.
Επίσης, ο Ορμπαν θεωρείται ότι «ξεκεντράρισε» όσον αφορά τις προτεραιότητες. Τα περισσότερα χρόνια της πρωθυπουργίας του ήταν ένας ηγέτης κυρίως εθνικά προσηλωμένος. Δηλαδή, η έμφαση δινόταν πρώτα στα συμφέροντα της χώρας και των πολιτών της κι έπειτα στις διάφορες ατζέντες άλλων, είτε των Βρυξελλών είτε οποιουδήποτε τρίτου.
Αλλά τώρα ο Ορμπαν έκανε το λάθος να βάλει την εξωτερική πολιτική στο επίκεντρο της καμπάνιας του. Μέχρι και οι επιθέσεις κατά του Μαγιάρ, του αντίπαλου υποψηφίου, που τελικά κέρδισε, γίνονταν κυρίως στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής, π.χ. τον κατηγορούσε ότι είναι προϊόν σχεδιασμού της Ουκρανίας να τον «φυτέψουν» ως μαριονέτα. Ολα αυτά δεν άρεσαν στους Ούγγρους, που έβλεπαν ότι η κυβέρνηση Ορμπαν δεν έφερνε αποτελέσματα στο κόστος ζωής τους, αλλά εστίαζε στη σχέση με τις Βρυξέλλες, τη Μόσχα ή την Αμερική.
Ο διάδοχός του, λοιπόν, παραδόξως τον κέρδισε στο δικό του «γήπεδο». Αντί για τα διεθνή ζητήματα, έκανε μια καμπάνια που εστίαζε στα εγχώρια προβλήματα και την ομαλοποίηση των σχέσεων με την Ε.Ε. ως τρόπο βελτίωσης της οικονομίας. «Θα ξαναχτίσουμε μαζί την Ουγγαρία τούβλο τούβλο». Μπορεί οι Βρυξέλλες να θεωρούσαν τον Ορμπαν το «μόνιμο αγκάθι» στην Ε.Ε., αλλά στο εσωτερικό κέρδιζε όσο τα οικονομικά βελτιώνονταν. Τώρα οι μισθοί καθηλώθηκαν στον πάτο της Ευρώπης, μαζί με σοβαρό πρόβλημα πληθωρισμού. Ο νικητής υπόσχεται να «νερώσει» τις συγκρουσιακές πολιτικές που ακολουθούσε ο Ορμπαν, με αντάλλαγμα να αποδεσμεύσουν οι Βρυξέλλες χρήματα για την Ουγγαρία.
Εκτός αυτού, η χοντροκομμένη στήριξη στον Ορμπαν από τον Λευκό Οίκο μάλλον περισσότερο κακό τού έκανε. Οι Ούγγροι, ειδικά μετά τον πόλεμο κατά του Ιράν, δεν έχουν σε ιδιαίτερη υπόληψη την κυβέρνηση Τραμπ, που βλέπουν ότι δεν σέβεται την εθνική κυριαρχία των άλλων κρατών. Ο Μαγιάρ, που προέρχεται από το ίδιο το κυβερνών κόμμα, το Φιντές, και υπήρξε για χρόνια από τους «πιστούς» του Ορμπαν, θεωρείται ένας εθνικιστής μιας πιο soft εκδοχής. Δεν εκθρόνισε τον Ορμπαν «βγαίνοντάς του» από δεξιά, αλλά υποσχόμενος στους ψηφοφόρους ότι θα ξηλώσει το σύστημα που ρίζωσε τα τελευταία 16 χρόνια.
Ζητάει να παραιτηθούν ο πρόεδρος, οι δικαστές, ο γενικός εισαγγελέας, θέλει να αλλάξει το Σύνταγμα και να θέσει όριο δύο θητειών για τον πρωθυπουργό. Ηταν το 1998 όταν έγινε πρώτη φορά πρωθυπουργός ο Ορμπαν. Είχε τότε εξασφαλίσει την ένταξη της Ουγγαρίας στο ΝΑΤΟ και είχε δρομολογήσει την ένταξη στην Ε.Ε., αλλά έχασε τέσσερα χρόνια αργότερα. Το 2010, όμως, αφότου έσκασε η οικονομική κρίση, επέστρεψε με σαρωτική νίκη.
Στο απόγειο της μεταναστευτικής κρίσης το 2015-2016 ο Ορμπαν έχτισε φράχτη στα σύνορα και ανέπτυξε δυνάμεις ασφαλείας για να εμποδίσει τους μετανάστες να εισέλθουν παράνομα στη χώρα. Εμεινε στην πρωθυπουργία 16 χρόνια, εν μέρει κι επειδή κάθε φορά κατάφερνε να αναγνωρίζει το τι απασχολούσε την πλειοψηφία. Του άρεσε να αποκαλεί τη συνταγή του «πολιτικό ρεαλισμό». Πολιτικές βασισμένες στην εμπειρία και στις ανησυχίες της κοινωνίας, όχι σε «ουτοπίες» ή σε μια παγκοσμιοποιημένη ατζέντα.
Για πολλές από τις αποφάσεις του επικαλούνταν την ουγγρική κοινωνία. «Ενεργώ σύμφωνα με τις απαιτήσεις της κοινωνίας» ήταν το μότο του Ορμπαν. Το 2022, για παράδειγμα, είχε διοργανώσει δημοψήφισμα, έτσι ώστε να συμπέσει και με τις εθνικές εκλογές, με θέμα την προστασία των παιδιών. Συμπεριλαμβάνονταν και ερωτήσεις, όπως αν οι πολίτες «συμφωνούν με την προώθηση της αλλαγής φύλου για ανηλίκους;» ή αν επιθυμούν «να συμμετέχουν τα παιδιά στα δημόσια σχολεία σε μαθήματα σεξουαλικού προσανατολισμού χωρίς τη συγκατάθεση των γονέων;». Η πλειοψηφία είχε απαντήσει «Οχι» κι έκτοτε η κυβέρνησή του επικαλούνταν τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος για την πολιτική της σε ζητήματα ΛΟΑΤΚΙ ατζέντας.
Κοινωνικά αποδεκτό ήταν και το φιλτράρισμα-απαγόρευση που έκανε σε πολλές ΜΚΟ όχι τυχαία ο υιός Αλέξαντερ Σόρος, ο οποίος έκανε ανάρτηση στο X μετά την εκλογική ήττα Ορμπαν ότι ο ουγγρικός λαός «ανέκτησε τη χώρα του», όπως και ο πρωταρχικός ρόλος σε ζητήματα εθνικής κυριαρχίας. Αλλά στο σύστημα Ορμπαν άρχισαν τα τελευταία χρόνια να εμφανίζονται και σοβαρές ρωγμές. Κυριάρχησε στα media αφότου φρόντισε η πλειοψηφία να περάσει στα χέρια φιλικών επιχειρηματιών. Διόρισε «δικούς του» δικαστές. Αρχισαν να σκάνε υποθέσεις κυβερνητικής διαφοράς.
Από μια τέτοια ξεπήδησε το 2024 και ο νικητής των τωρινών εκλογών Μαγιάρ, καταγγέλλοντας τότε το κυβερνών κόμμα. Εκτοτε έσκασαν κι άλλα σκάνδαλα και για τον ίδιο, όπως κατηγορίες για ενδοοικογενειακή βία από την πρώην γυναίκα του. Πάντως, ο νικητής ακολουθεί προσεκτική ρητορική ώστε να μην αποξενώσει το συντηρητικό ακροατήριο, που ψήφιζε μέχρι πρότινος τον Ορμπαν. Υποσχέθηκε ότι ακόμα και η ευθυγράμμιση με τις Βρυξέλλες θα γίνει για το εθνικό συμφέρον «ώστε να ξεπαγώσουν χρηματοδότηση για την Ουγγαρία».
ΒΙΚΤΟΡ ΟΡΜΠΑΝ
Απερχόμενος πρωθυπουργός Ουγγαρίας
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Γεννήθηκε το 1963 από οικογένεια μεσαίας τάξης. Ο πατέρας του ήταν αγρονόμος και η μητέρα του παιδαγωγός. Σπούδασε Νομικά στη Βουδαπέστη, με μεταπτυχιακό για το πολωνικό κίνημα αλληλεγγύης, και το 1989 έλαβε υποτροφία από το ίδρυμα Σόρος. Εργάστηκε ως κοινωνιολόγος στο υπουργείο Ανάπτυξης. Στα 15 του έγινε γραμματέας στον κομουνιστικό οργανισμό νεολαίας KISZ και το 1988 ήταν ένα από τα ιδρυτικά μέλη της Συμμαχίας Νέων Δημοκρατών. Το 1990 εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής και το 1993 πρόεδρος του κόμματος, με ταυτόχρονη συντηρητική στροφή. Το 1994 το κόμμα έλαβε 5%. Η πρώτη του πρωθυπουργία άρχισε το 1998 και διήρκεσε έως το 2002. Το 2010 νίκησε ξανά στις εκλογές κι έκτοτε είναι πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, «σκληραίνοντας» ακόμα περισσότερο τις θέσεις του. Στις προχθεσινές εκλογές αποδέχτηκε την ήττα του από τον Πέτερ Μαγιάρ.
