«Αγκάθια» παραμένουν ο Λίβανος και τα πυρηνικά
Σε μια σημαντική αλλά εύθραυστη διπλωματική εξέλιξη προχώρησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, υπογράφοντας προκαταρκτική συμφωνία για την παράταση της εκεχειρίας και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, χωρίς ωστόσο να έχουν επιλυθεί τα βασικά ζητήματα που εξακολουθούν να χωρίζουν τις δύο πλευρές.
Την ανακοίνωση έκανε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αμέσως μετά την άφιξή του στη Γαλλία για τη σύνοδο της G7, δηλώνοντας ότι «η συμφωνία έχει υπογραφεί». Όπως γνωστοποίησε, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς θα εκπροσωπήσει την Ουάσινγκτον στην επίσημη τελετή υπογραφής που έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή στη Γενεύη.
Το μνημόνιο προβλέπει την παράταση για ακόμη 60 ημέρες της εκεχειρίας που είχε ανακοινωθεί τον περασμένο Απρίλιο, δίνοντας στις δύο πλευρές επιπλέον χρόνο προκειμένου να καταλήξουν σε μια συνολική και μόνιμη συμφωνία. Ωστόσο, το περιεχόμενο του κειμένου παραμένει γενικό και χωρίς αναλυτικές δεσμεύσεις. Ο Τζέι Ντι Βανς το περιέγραψε ως ένα έγγραφο περίπου μιάμισης σελίδας, με περισσότερες λεπτομέρειες να αναμένονται τις επόμενες ημέρες.
Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν χαρακτήρισε τη συμφωνία «σημαντικό βήμα» προς τον τερματισμό των συγκρούσεων, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι η μόνιμη εκεχειρία δεν έχει ακόμη επιτευχθεί.
Παρά τη θετική εξέλιξη, η επιστροφή στην πλήρη κανονικότητα δεν θεωρείται δεδομένη. Μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες επισημαίνουν ότι θα επανέλθουν στις συγκεκριμένες θαλάσσιες διαδρομές μόνο όταν υπάρξουν σαφείς και αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας.
Η ανακοίνωση της συμφωνίας επηρέασε άμεσα τις διεθνείς αγορές, οδηγώντας τις τιμές του πετρελαίου στα χαμηλότερα επίπεδα από τις 10 Μαρτίου. Υπενθυμίζεται ότι ο αποκλεισμός του Ορμούζ είχε επηρεάσει περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, προκαλώντας έντονη ανησυχία στις αγορές ενέργειας.
Οικονομικά ανταλλάγματα και όροι της Ουάσινγκτον
Σύμφωνα με Αμερικανούς και Ιρανούς αξιωματούχους, η τελική συμφωνία θα μπορούσε να συνοδευτεί από σημαντικά οικονομικά οφέλη για την Τεχεράνη. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η άρση κυρώσεων, η αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων και η δημιουργία ταμείου ανοικοδόμησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο αναμένεται να χρηματοδοτηθεί από κράτη του Κόλπου.
Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά συνδέει τις παραχωρήσεις αυτές με συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Η Ουάσινγκτον ζητεί από το Ιράν να εγγυηθεί ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο και να διακόψει τη στήριξη οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ.
Παραμένουν ανοιχτά τα ζητήματα των πυρηνικών και του Λιβάνου
Παρά τη συμφωνία, οι σημαντικότερες διαφωνίες παραμένουν άλυτες. Το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν μεταφέρεται στον επόμενο γύρο των διαπραγματεύσεων, καθώς δεν έχει υπάρξει συμφωνία για τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει η χώρα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ζητήσει είτε την καταστροφή είτε την απομάκρυνση των αποθεμάτων από το ιρανικό έδαφος. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, επιμένει ότι δεν επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικού όπλου και υποστηρίζει ότι δεν έχει προχωρήσει σε ουσιαστικές παραχωρήσεις, αλλά απλώς συμφώνησε στην επανεκκίνηση των συνομιλιών που είχαν διακοπεί τον Φεβρουάριο.
Ανοιχτό παραμένει και το μέτωπο του Λιβάνου. Η ιρανική πλευρά υποστηρίζει ότι η συμφωνία προϋποθέτει πλήρη παύση των εχθροπραξιών, ωστόσο ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ξεκαθάρισε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στον νότιο Λίβανο και ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει να διατηρεί το δικαίωμα στρατιωτικής απάντησης σε επιθέσεις της Χεζμπολάχ.
Αμερικανός αξιωματούχος διευκρίνισε ότι η αποχώρηση του Ισραήλ από τον Λίβανο δεν αποτελεί όρο της συμφωνίας. Παρότι οι συγκρούσεις περιορίστηκαν μετά την ανακοίνωσή της, δεν έχουν σταματήσει πλήρως.
Χαρακτηριστικό είναι ότι λιβανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν πως ισραηλινό drone έπληξε αυτοκίνητο στην πόλη Κφαρ Τεμπνίτ, σκοτώνοντας τον οδηγό του. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις εξουδετέρωσαν τέσσερις «μαχητές», ενώ ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί κάλεσε το Ισραήλ να σταματήσει άμεσα τις επιθέσεις.
Στο Ισραήλ, πάντως, οι πρώτες αντιδράσεις απέναντι στη συμφωνία είναι ιδιαίτερα αρνητικές. Ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος χαρακτήρισε τη συμφωνία «καταστροφική για το Ισραήλ», υποστηρίζοντας ότι η ίδια εκτίμηση επικρατεί συνολικά στους κόλπους της κυβέρνησης.
