Από το ΝΑΤΟ του Ψυχρού Πολέμου μέχρι την εποχή της «Παγκόσμιας Αντιτρομοκρατικής Εκστρατείας» έπειτα από την πτώση του ανατολικού μπλοκ, και από εκεί στη σημερινή μετάβαση προς το ΝΑΤΟ 3.0, η Συμμαχία έχει διανύσει μια μακρά και πολυκύμαντη πορεία. Η αρχική της μορφή, βασισμένη στην αρχή της συλλογικής άμυνας απέναντι στον σοβιετικό κίνδυνο, εξελίχθηκε σε έναν μηχανισμό διαχείρισης ασύμμετρων απειλών, για να φτάσει τελικά σήμερα σε μια νέα, πιο ρεαλιστική, τουλάχιστον με βάση και με την αμερικανική οπτική, ισορροπία, όπου οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι καλούνται να αναλάβουν το μεγαλύτερο βάρος της συμβατικής άμυνας της ηπείρου.
Μέσα σε αυτό το μεταβατικό περιβάλλον, τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ επανεπιβεβαίωσαν χθες την «ακλόνητη δέσμευσή» τους στη συλλογική άμυνα, βάσει του Αρθρου 5 της Συνθήκης της Συμμαχίας, στην κοινή διακήρυξη που εκδόθηκε μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου Κορυφής στην Αγκυρα. Οι σύμμαχοι ανακοίνωσαν συγχρόνως νέες αγορές εξοπλισμών ύψους άνω των 50 δισ. δολαρίων, ενώ αύξησαν τις αμυντικές δαπάνες κατά περισσότερα από 139 δισ. δολάρια για το 2025, δεσμευόμενοι να διατηρήσουν τουλάχιστον αντίστοιχα επίπεδα έως το 2027.
Παράλληλα, απηύθυναν σαφές μήνυμα προς το Ιράν, καλώντας το να σεβαστεί την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και τονίζοντας ότι η Τεχεράνη δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Στη διακήρυξη, η Ρωσία χαρακτηρίζεται μακροπρόθεσμη πρόκληση για την ευρωατλαντική ασφάλεια, ενώ η τρομοκρατία παραμένει διαρκής απειλή. Στο επίκεντρο των αποφάσεων βρέθηκε βέβαια και η Ουκρανία, καθώς ο πόλεμος με τη Ρωσία συνεχίζει να αποτελεί «αγκάθι» για την παγκόσμια ειρήνη και τη σταθερότητα. Τα κράτη-μέλη δεσμεύτηκαν να παράσχουν στρατιωτική βοήθεια ύψους 70 δισ. ευρώ για το 2026, καθώς και υποστήριξη τουλάχιστον αντίστοιχου ύψους για το 2027, ενισχύοντας έτσι την ικανότητα του Κιέβου να αντιμετωπίσει τη ρωσική εισβολή.
Στον τομέα των εξοπλιστικών συμφωνιών, περίπου 10 χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Ολλανδία, η Γαλλία και ο Καναδάς, συμφώνησαν στην αγορά 10 αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης GlobalEye της σουηδικής Saab, με συνολική επένδυση 4,3 δισ. ευρώ. Επιπλέον, επτά χώρες με επικεφαλής τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Πολωνία ενέκριναν την προμήθεια 10 στρατηγικών μεταγωγικών αεροσκαφών A400M της Airbus.
Η Γερμανία αναδείχθηκε ωστόσο ο μεγαλύτερος αγοραστής της Συνόδου. Σε συνεργασία με τις σκανδιναβικές χώρες, το Βερολίνο θα προμηθευτεί πέντε μη επανδρωμένα αεροσκάφη Triton μεγάλης αυτονομίας από την αμερικανική Northrop Grumman, με κόστος άνω των 2 δισ. ευρώ. Ταυτόχρονα, Γερμανία, Ολλανδία και Πολωνία συμφώνησαν στη δημιουργία κοινού κέντρου συντήρησης για τα αντιαεροπορικά συστήματα Patriot, ενώ οι Rheinmetall και Lockheed Martin υπέγραψαν συμφωνία για κοινή παραγωγή πυραύλων ATACMS στην Κάτω Σαξονία.
Ο Καναδάς, από την πλευρά του, υπέγραψε σύμβαση με τη γερμανική TKMS για την κατασκευή 12 υποβρυχίων. Οι αποφάσεις της Αγκυρας θα μπορούσε να πει κανείς πως αποτυπώνουν την ουσιαστική μετάβαση προς το ΝΑΤΟ 3.0, καθώς εντός της Συμμαχίας προβλέπονται μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτονομία στη συμβατική άμυνα, ενισχυμένες συλλογικές δαπάνες και σαφής στρατηγική αποτροπής απέναντι στις υβριδικές και συμβατικές απειλές του 21ου αιώνα. Και την ίδια στιγμή, η Συμμαχία, παρά τις γεωπολιτικές μεταβολές, επιμένει στην αρχή της συλλογικής ασφάλειας ως θεμέλιου σταθερότητας στην ευρωατλαντική περιοχή.
