Ἀπό τίς μονάδες ἀφαλάτωσης στόν Κόλπο μέχρι τόν ναυτικό ἀποκλεισμό τῶν Χούθι, ἡ πολεμική κλιμάκωση ΗΠΑ – Ἰράν πλήττει τίς πιό εὐάλωτες ἀρτηρίες τῆς περιοχῆς
Καθώς οἱ Ἡνωμένες Πολιτεῖες καί τό Ἰράν ἐξακολουθοῦν νά κλιμακώνουν τόσο τήν στρατιωτική ὅσο καί τήν λεκτική ἀντιπαράθεσή τους, οἱ ἐπιθέσεις ἑκατέρωθεν ἔπληξαν στά μέσα Ἰουλίου ἐγκαταστάσεις ὑδροδότησης ζωτικῆς σημασίας.
Πρόκειται γιά τίς πρῶτες ἐπιθέσεις αὐτοῦ τοῦ εἴδους μετά τόν περασμένο Μάρτιο, ὅταν μονάδες ἀφαλάτωσης εἶχαν ἤδη γίνει στόχος. Στό ἰρανικό ἔδαφος, τά ἀμερικανικά πλήγματα φέρεται νά προκάλεσαν διακοπές ὑδροδότησης σέ περίπου εἴκοσι χωριά, ὕστερα ἀπό ζημιές σέ μονάδα ἀφαλάτωσης κοντά στίς ἀκτές τοῦ Περσικοῦ Κόλπου. Παρ᾿ ὅτι τό Ἰράν ἀνακοίνωσε ἀργότερα ὅτι ἡ ἐγκατάσταση ἐπισκευάστηκε, περίπου 10.000 κάτοικοι στερήθηκαν προσωρινά τό πόσιμο νερό.
- Τῆς ΜΑΡΙΑΣ ΔΕΝΑΞΑ
Ἡ ἰρανική ἀπάντηση ἦταν ἄμεση. Στό Κουβέιτ, χώρα πού φιλοξενεῖ ἀμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, δύο μονάδες ἀφαλάτωσης φέρεται νά ἔγιναν στόχος, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μία σχεδόν καταστράφηκε ὁλοσχερῶς ἀπό πυρκαϊά. Ὁ ὑπουργός Ἐνέργειας καί Ὑδάτων τοῦ Κουβέιτ, Σουμπάιχ Ἀμπντουλαζίζ Ἀλ-Μουχαϊζίμ, κάλεσε τόν πληθυσμό νά περιορίσει τήν κατανάλωση νεροῦ κατά τίς ὧρες αἰχμῆς.
Ἡ περιοχή τοῦ Κόλπου ἐξαρτᾶται ὅσο καμμία ἄλλη ἀπό τίς μονάδες ἀφαλάτωσης. Σύμφωνα μέ τά ἐπίσημα στοιχεῖα τοῦ ΟΗΕ:
■ Τό Κουβέιτ καλύπτει περισσότερο ἀπό τό 90% τῶν ἀναγκῶν του σέ πόσιμο νερό ἀπό ἀφαλάτωση θαλασσινοῦ νεροῦ.
■ Τό Σουλτανᾶτο τοῦ Ὀμάν ἐξαρτᾶται κατά 86%.
■ Στά Ἡνωμένα Ἀραβικά Ἐμιρᾶτα τό ποσοστό φθάνει τό 42%.
Ἡ Σαουδική Ἀραβία καί, σέ μικρότερο βαθμό, τό Ἰσραήλ ἐξαρτῶνται ἐπίσης σέ μεγάλο βαθμό ἀπό τήν ἀφαλάτωση.
Ἡ «ἀχίλλειος πτέρνα» τοῦ Κόλπου
«Οἱ ἐγκαταστάσεις ἀφαλάτωσης ἀποτελοῦν τήν “ἀχίλλειο πτέρνα” αὐτῶν τῶν χωρῶν», συνοψίζει ὁ Καμίλ Ἀμούν, συγγραφέας καί πολιτικός ἐπιστήμονας, πού ἐργάστηκε ἐπί περίπου δέκα χρόνια στόν πολεοδομικό σχεδιασμό τοῦ Ντουμπάι. Ὅπως ὑπενθυμίζει, τά κράτη αὐτά διαθέτουν ἐλάχιστα ἐπιφανειακά ὕδατα καί περιορισμένους ὑπόγειους ὑδροφόρους ὁρίζοντες, γεγονός πού καθιστᾶ ἀναγκαία τήν ἀφαλάτωση. Οἱ ἀνάγκες εἶναι τεράστιες, καθώς τό νερό εἶναι ἀπαραίτητο ὄχι μόνο γιά τήν κατανάλωση τῶν ντόπιων ἀλλά καί γιά τόν τουρισμό, τίς βιομηχανικές δραστηριότητες, ὅπως γιά παράδειγμα εἶναι ἡ παραγωγή πλαστικῶν, καθώς καί γιά τήν λειτουργία ἐκτεταμένων συστημάτων κλιματισμοῦ. Ὑπολογίζεται ὅτι κάθε κάτοικος τῶν χωρῶν αὐτῶν καταναλώνει κατά μέσον ὅρο διπλάσια ποσότητα νεροῦ ἀπό ὅ,τι ἕνας Εὐρωπαῖος. Ἀπό πολλές ἀπόψεις, ἡ περιοχή τοῦ Κόλπου ἔχει ἐξελιχθεῖ σέ παγκόσμιο ἐργαστήριο τεχνολογιῶν ἀφαλάτωσης.
Ἐν μέσῳ αὐτῆς τῆς κατάστασης, τίς τελευταῖες ἑβδομάδες, ἡ πολεμική κλιμάκωση μεταξύ Ἡνωμένων Πολιτειῶν καί Ἰράν φαίνεται νά ἔχει ἀποκτήσει μιά δυναμική πού κανείς δέν φαίνεται νά μπορεῖ νά τήν ἀνακόψει. Μετά καί τήν ἐγκατάλειψη τοῦ «πρωτοκόλλου συμφωνίας», πού εἶχε ὑπογραφεῖ στίς 17 Ἰουνίου, τίθεται τό ἐρώτημα: Θά ἐξελιχθεῖ τό νερό σέ βασικό διακύβευμα τοῦ πολέμου; «Δέν μπορεῖ νά ἀποκλειστεῖ τίποτε, ἀλλά διατηρῶ σοβαρές ἐπιφυλάξεις», δηλώνει ὁ Καμίλ Ἀμούν, ὁ ὁποῖος ζεῖ στήν Βηρυττό καί εἰδικεύεται σέ ζητήματα ἐνέργειας.
«Τό Ἰράν δέν ἐπιδιώκει νά “γονατίσει” τίς χῶρες τοῦ Κόλπου. Προτιμᾶ σαφῶς νά πλήττει τήν ναυσιπλοΐα στά Στενά τοῦ Ὁρμούζ, ἐπειδή ἔτσι διεθνοποιεῖ τήν κρίση, χωρίς νά χτυπᾶ τόσο δραματικά τούς γείτονές του». Καί συνοψίζει: «Στόχος τοῦ Ἰράν εἶναι νά ἀπομακρύνει τά κράτη τοῦ Κόλπου ἀπό τίς Ἡνωμένες Πολιτεῖες καί τό Ἰσραήλ, ὄχι νά τούς κηρύξει ὁλοκληρωτικό πόλεμο». Τό ἴδιο τό Ἰράν, παρ᾿ ὅτι διαθέτει περισσότερους ὑδάτινους πόρους, ἀντιμετωπίζει ὁλοένα καί ἐντονώτερο πρόβλημα λειψυδρίας καί στρέφεται ἐπίσης ὅλο καί περισσότερο στήν ἀφαλάτωση. Αὐτό πιθανώτατα ἐξηγεῖ καί τήν ἀμερικανική «προειδοποίηση», μέσῳ τῶν βομβαρδισμῶν ἐναντίον τῶν ἐγκαταστάσεων ἀφαλάτωσης τόν περασμένο Μάρτιο καί ξανά πρίν ἀπό λίγες ἡμέρες.
Κίνδυνος ὁλοκληρωτικοῦ πολέμου
Ὁ Ἀμερικανός Πρόεδρος δικαιολογεῖ τίς νέες ἀμερικανικές ἐπιχειρήσεις «πρός τιμήν» τῶν Ἀμερικανῶν στρατιωτῶν πού σκοτώθηκαν στό Ἰράκ ἀπό τήν ἐλεγχόμενη ἔκρηξη ἰρανικοῦ μή ἐπανδρωμένου ἀεροσκάφους. Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἰράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε ὅτι ἡ χώρα του βρίσκεται πλέον ἀντιμέτωπη μέ ἕναν «ὁλοκληρωτικό πόλεμο», πού κήρυξαν οἱ Ἡνωμένες Πολιτεῖες. «Τό κύριο πεδίο τῆς μάχης εἶναι ἡ οἰκονομία καί τά μέσα διαβίωσης τοῦ ἰρανικοῦ λαοῦ», ἀνέφερε, ἀφήνοντας νά ἐννοηθεῖ ποιά θά μποροῦσε νά εἶναι ἡ ἑπόμενη ἰρανική ἀπάντηση. Οἱ Ἡνωμένες Πολιτεῖες, πάντως, ἐπαναλαμβάνουν ὅτι οἱ ἐπιχειρήσεις τους ἀποσκοποῦν στήν μείωση τῆς ἱκανότητας τῆς Τεχεράνης νά πλήττει ἐμπορικά πλοῖα πού βρίσκονται ἀποκλεισμένα στά Στενά τοῦ Ὁρμούζ.
Γιά τίς ΗΠΑ καί τούς συμμάχους τους, τό ζήτημα τῆς ἀσφάλειας καί τῆς ὁμαλῆς διέλευσης τῶν πλοίων ἔγινε ξαφνικά πολύ πιό σοβαρό. Ἔπειτα ἀπό ἀρκετές ἡμέρες ἔντασης, τό κίνημα τῶν Χούθι, τό ὁποῖο ἐλέγχει μεγάλο μέρος τῆς Ὑεμένης, ἀνακοίνωσε ὅτι εἰσέρχεται καί αὐτό στήν σύγκρουση καί προετοιμάζεται νά ἐπιβάλει ναυτικό ἀποκλεισμό στήν Σαουδική Ἀραβία. Μιά κίνηση πού ἀπειλεῖ νά ἀνοίξει «ἕνα νέο μέτωπο στήν σύγκρουση στήν Μέση Ἀνατολή» καί νά ἐπηρεάσει τόν παγκόσμιο ἐνεργειακό ἐφοδιασμό, παρατηρεῖ ὁ διεθνής Τύπος.
Πρόκειται γιά «μιά νέα φάση στόν πόλεμο πού διεξάγεται ἐδῶ καί χρόνια μεταξύ τῶν Χούθι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν εὐθυγραμμιστεῖ μέ τήν Τεχεράνη, καί τοῦ Ριάντ», παρατηρεῖ τό Al Jazeera. Ὁ ἔλεγχος τοῦ Ἰράν στά Στενά τοῦ Ὁρμούζ ἔχει περιορίσει τόν παγκόσμιο ἐφοδιασμό σέ καύσιμα, προκαλῶντας ἄνοδο στίς τιμές τοῦ πετρελαίου. Ὡστόσο, ἡ Σαουδική Ἀραβία, σύμμαχος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, κατάφερε νά ἀνακατευθύνει μέρος τῶν ἐξαγωγῶν της μέσῳ τῆς Ἐρυθρᾶς Θάλασσας. «Ἐάν ὅμως οἱ Χούθι ὑλοποιήσουν τήν ἀπειλή τους καί δέν ἐπιτρέψουν τήν διέλευση σαουδαραβικῶν πλοίων ἀπό τά Στενά τοῦ Μπάμπ ἐλ Μαντέμπ, τήν νότια εἴσοδο τῆς Ἐρυθρᾶς Θάλασσας, ἡ παγκόσμια ἐνεργειακή κρίση θά ἐπιδεινωθεῖ», προειδοποιοῦν διεθνεῖς ἀναλυτές. Ὡστόσο, ἡ πολιτοφυλακή τῆς Ὑεμένης δέν ἔδωσε καμμία λεπτομέρεια γιά τόν τρόπο μέ τόν ὁποῖο θά ἐφαρμοστεῖ ὁ ἀποκλεισμός. Ὁ στρατιωτικός ἐκπρόσωπός της, Γιαχία Σαρί, περιορίστηκε νά δηλώσει ὅτι ἡ ὀργάνωση στοχοποιεῖ «τόν σαουδαραβικό ἐχθρό (…) στό πλαίσιο τῆς λογικῆς “ὀφθαλμόν ἀντί ὀφθαλμοῦ”, μέ ἄμεση ἰσχύ».
Ἀπό τήν πλευρά του, τό Ὑπουργεῖο Ἐξωτερικῶν τῆς Σαουδικῆς Ἀραβίας ἐξέφρασε «τήν ἔντονη καταδίκη του ἀπέναντι στίς δηλώσεις τοῦ αὐτοαποκαλούμενου στρατιωτικοῦ ἐκπροσώπου τῆς τρομοκρατικῆς πολιτοφυλακῆς τῶν Χούθι (…) σχετικά μέ τήν ἐπιβολή ναυτικοῦ ἀποκλεισμοῦ κατά τοῦ Βασιλείου». Παράλληλα, διευκρίνισε ὅτι τό Ριάντ «συνεχίζει νά στηρίζει τόν ἀδελφό λαό τῆς Ὑεμένης καί τήν νόμιμη κυβέρνησή του». Ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Γενικοῦ Γραμματέα τοῦ ΟΗΕ, Στεφάν Ντουζαρίκ, κάλεσε ἀπό τήν πλευρά του σέ «ἄμεση ἀποκλιμάκωση», ἐκτιμῶντας ὅτι οἱ ἀπειλές αὐτές «κατά τῆς ἐλευθερίας τῆς ναυσιπλοΐας (…) ἐνδέχεται νά ὁδηγήσουν σέ ἀκόμη μεγαλύτερη περιφερειακή κλιμάκωση».
Αὐξανόμενη ἔνταση μεταξύ Σαουδικῆς Ἀραβίας καί Χούθι
Ἡ ἀνακοίνωση τῶν Χούθι ἔρχεται σέ μιά περίοδο ἔντονων ἐντάσεων μέ τήν Σαουδική Ἀραβία, ὑπενθυμίζει τό «Foreign Policy». Τήν περασμένη ἑβδομάδα, ἡ προσκείμενη στήν Τεχεράνη ὀργάνωση κατηγόρησε τήν Σαουδική Ἀραβία ὅτι βομβάρδισε τό διεθνές ἀεροδρόμιο τῆς Σανάα, στήν Ὑεμένη, προκειμένου νά ἐμποδίσει τήν προσγείωση ἰρανικοῦ ἀεροσκάφους. Σύμφωνα μέ πληροφορίες, τό ἀεροπλάνο μετέφερε μέλη τῆς ἡγεσίας τῶν Χούθι, τά ὁποῖα εἶχαν παραστεῖ στήν κηδεία τοῦ πρώην ἀνώτατου ἡγέτη τοῦ Ἰράν, ἀγιατολάχ Ἀλί Χαμενεΐ. Παρ᾿ ὅτι τό ἀεροσκάφος τελικά προσγειώθηκε σέ ἄλλο ἀεροδρόμιο τῆς Ὑεμένης, οἱ Χούθι ἀντέδρασαν γρήγορα μέ ἐπιθέσεις πυραύλων καί μή ἐπανδρωμένων ἀεροσκαφῶν ἐναντίον τοῦ διεθνοῦς ἀεροδρομίου τῆς Ἄμπχα, στήν Σαουδική Ἀραβία. Δέν ἀπομένει τώρα παρά νά διευρύνουν τά ἀντίποινά τους, μέ τόν ἀποκλεισμό τῆς σαουδαραβικῆς ναυσιπλοΐας μεταξύ τῆς Ἐρυθρᾶς Θάλασσας καί τοῦ Κόλπου τοῦ Ἄντεν.
Ὁρισμένοι εἰδικοί στήν Ὑεμένη ἐκτιμοῦν, ὡστόσο, ὅτι οἱ Χούθι «δέν εἶναι πιθανό νά ἐπαναλάβουν τίς ἐπιθέσεις τους ἐναντίον πλοίων στήν Ἐρυθρά Θάλασσα, ἐπειδή δέν ἐπιθυμοῦν νά ὁδηγήσουν τήν κυβέρνηση Τράμπ σέ μιά νέα φάση τῆς σύγκρουσης», ἐπισημαίνει τό «Middle East Eye». Σύμφωνα μέ τόν Μοχάμεντ ἀλ-Μπάσα, εἰδικό στήν στρατηγική ἐπικοινωνία πού ζεῖ στίς Ἡνωμένες Πολιτεῖες, ἡ πολιτοφυλακή τῆς Ὑεμένης ἐπιδιώκει πρωτίστως μιά «συμφωνία» μέ τό Ριάντ, ἰδίως σχετικά μέ τήν ἀπελευθέρωση κρατουμένων ἤ τήν ἄρση τοῦ σαουδαραβικοῦ ἀποκλεισμοῦ στά λιμάνια πού ἐλέγχονται ἀπό τούς Χούθι, ὅπως ἐκεῖνο τῆς Χοντέιντα. «Ὡστόσο, ἀκόμη καί ἡ ἁπλῆ ἀνακοίνωση ἑνός ἐμπάργκο θά ἦταν ἱκανή νά ἀποθαρρύνει τίς ναυτιλιακές ἑταιρεῖες ἀπό τό νά χρησιμοποιοῦν τήν Ἐρυθρά Θάλασσα καί τίς ἀσφαλιστικές ἑταιρεῖες ἀπό τό νά ἀσφαλίζουν τά πλοῖα», ἀκόμη καί ἄν δέν πραγματοποιηθοῦν ἐπιθέσεις, σημειώνει τό «Middle East Eye».
Γιατί ἡ Τεχεράνη χτυπᾶ καί τήν Ἰορδανία
Μιά ἀπό τίς χῶρες πού βρίσκονται πλέον στήν πρώτη γραμμή τῆς κλιμακούμενης ἀντιπαράθεσης μεταξύ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καί τοῦ Ἰράν εἶναι καί ἡ Ἰορδανία, καθώς ἰρανικές ἐπιθέσεις ἔχουν πλήξει ἀμερικανικές στρατιωτικές ἐγκαταστάσεις στό ἔδαφος τοῦ χασεμιτικοῦ βασιλείου. Ἡ χώρα, ἕνας ἀπό τούς πιό σταθερούς ἀλλά διακριτικούς συμμάχους τῆς Οὐάσιγκτων στήν Μέση Ἀνατολή, μετατρέπεται καί αὐτή, μέ τήν σειρά της, σέ σημαντικό πεδίο ἀντιπαράθεσης, λόγῳ τῆς στρατηγικῆς της θέσης καί τῆς αὐξανόμενης ἀμερικανικῆς στρατιωτικῆς παρουσίας στήν περιοχή. Ἡ στρατηγική σημασία τῆς Ἰορδανίας γιά τίς Ἡνωμένες Πολιτεῖες εἶναι ἰδιαίτερα σημαντική. Ὅπως ὁρισμένοι περιφερειακοί σύμμαχοι τῆς Οὐάσιγκτων περιορίζουν τήν στρατιωτική συνεργασία ἤ τήν πρόσβαση τῶν ἀμερικανικῶν δυνάμεων στό ἔδαφός τους, ἡ Ἰορδανία ἔχει ἀποκτήσει μεγαλύτερο ρόλο ὡς ἀσφαλές ἐπιχειρησιακό σημεῖο.
Ἡ χώρα διατηρεῖ ἐδῶ καί δεκαετίες στενούς ἀμυντικούς δεσμούς μέ τίς ΗΠΑ καί ἀποτελεῖ ἕναν ἀπό τούς σημαντικώτερους ἀποδέκτες ἀμερικανικῆς στρατιωτικῆς καί οἰκονομικῆς βοήθειας. Ἡ συνεργασία αὐτή, πού παραδοσιακά γινόταν χωρίς μεγάλη δημοσιότητα ἀπό τήν πλευρά τοῦ Ἀμμάν, βρίσκεται πλέον στό ἐπίκεντρο τῆς περιφερειακῆς κρίσης. Σέ ἀντίθεση μέ τό Ἰσραήλ, ἡ Ἰορδανία διαθέτει περιορισμένες στρατιωτικές δυνατότητες καί μικρότερη ἱκανότητα ἄμεσης στρατιωτικῆς ἀπάντησης, γεγονός πού τήν καθιστᾶ εὐάλωτο στόχο γιά τήν ἄσκηση πίεσης ἀπό τήν Τεχεράνη.
