Δανειζόμενη τη διάσημη ρήση του Καρόλου Ντίκενς «ήταν οι καλύτερες εποχές, ήταν οι χειρότερες», η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέβηκε στο βήμα του Στρασβούργου για την ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης. Μόνο που για την Ευρώπη του σήμερα, η ζυγαριά γέρνει επικίνδυνα προς το «χειρότερες». Μέσα από έναν καταιγισμό εξαγγελιών και γραφειοκρατικών ευχολογίων, η πρόεδρος της Κομισιόν αναγκάστηκε να παραδεχτεί το προφανές, η Ευρώπη είναι γεωπολιτικά γυμνή και χρειάζεται επειγόντως τον δικό της στρατιωτικό βραχίονα.
Το καθυστερημένο ξύπνημα: Ένα «Ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ» προ των πυλών
Η μεγάλη είδηση που επισκίασε όλη την υπόλοιπη ατζέντα είναι η πρόταση για τη δημιουργία μιας νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Ουσιαστικά, η Φον ντερ Λάιεν έριξε στο τραπέζι την ιδέα ενός «Ευρωπαϊκού ΝΑΤΟ», μέσω της ίδρυσης ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας. Μια ιδέα που σερνόταν στα συρτάρια των Βρυξελλών από τη δεκαετία του ’80, αλλά χρειάστηκε ένας πόλεμος στην αυλή της Ευρώπης, αλλεπάλληλες κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές και ρωσικά drones για να ξυπνήσουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες από τον λήθαργό τους.
Η πρόταση περιλαμβάνει ένα «Πρωτόκολλο Έκτακτης Ασφάλειας», στα πρότυπα του Άρθρου 4 του ΝΑΤΟ, ώστε η Γηραιά Ήπειρος να μπορεί επιτέλους να αντιδρά συντονισμένα και όχι σπασμωδικά. Στο σχήμα αυτό ρίχνουν δίχτυα και σε χώρες εκτός ΕΕ (Βρετανία, Νορβηγία, Ουκρανία), ενώ η πρόεδρος της Κομισιόν έκανε το πρωτοφανές βήμα να προσκαλέσει τον Καναδά ο πρωθυπουργός του οποίου βρισκόταν στην αίθουσα ως το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της ΕΕ. Μια κίνηση που μαρτυρά την απεγνωσμένη ανάγκη των Βρυξελλών για ισχυρούς γεωπολιτικούς συμμάχους, την ώρα που η ομπρέλα προστασίας των ΗΠΑ φαντάζει όλο και πιο αβέβαιη.
Η σκληρή πραγματικότητα, αποκαλύφθηκε όταν αναφέρθηκε στην Κίνα. Η Ευρώπη καταγράφει εμπορικό έλλειμμα 1 δισεκατομμυρίου ευρώ την ημέρα με το Πεκίνο. Η απάντηση της Κομισιόν σε αυτή την πρωτοφανή οικονομική αιμορραγία ήταν μια χλιαρή προειδοποίηση ότι «καλά είναι τα λόγια, αλλά καλύτερες οι πράξεις». Την ώρα που Κίνα και ΗΠΑ μοιράζουν την τράπουλα στην παγκόσμια αγορά και την Τεχνητή Νοημοσύνη, η Ευρώπη απαντά οργανώνοντας… συσκέψεις με εταιρείες και θεσπίζοντας ρυθμιστικούς κανόνες, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της ως του κορυφαίου γραφειοκράτη-ρυθμιστή, αλλά ουραγού στην καινοτομία.
Καμένα δάση, social media και άδειες καρέκλες
Ο παραλογισμός της ευρωπαϊκής πολιτικής αποτυπώθηκε πλήρως στις αναφορές για το κλίμα. Αφού 7 εκατομμύρια στρέμματα έγιναν στάχτη το καλοκαίρι, η Κομισιόν θυμήθηκε να εξαγγείλει έναν «μελλοντικό Ευρωπαϊκό Στόλο Πυροσβεστικής» και μια «Συμμαχία Ασφάλισης» για να καλύψει τη χασούρα των καταστροφών. Κατόπιν εορτής ευχολόγια, για μια Ήπειρο που καίγεται και πνίγεται.
Στο ίδιο μήκος κύματος και η κοινωνική ατζέντα, με την ΕΕ να ετοιμάζεται να απαγορεύσει τα social media σε παιδιά κάτω των 13 ετών, ρίχνοντας το βάρος στις εταιρείες.
Η πιο ενδεικτική εικόνα, όμως, δεν προήλθε από τα λόγια της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αλλά από την ίδια την αίθουσα του Ευρωκοινοβουλίου. Ενώ η πρόεδρος ξεδίπλωνε το όραμά της για το 2027 και καλούσε να «κερδίσουμε ξανά τις καρδιές των Ευρωπαίων», πολλά έδρανα ειδικά της δεξιάς πτέρυγας παρέμεναν επιδεικτικά άδεια. Μια εικόνα που τα λέει όλα για το χάσμα ανάμεσα στα ιλουστρασιόν οράματα των Βρυξελλών και τη σκληρή ευρωπαϊκή πραγματικότητα.
