Τη στιγμή που η κυβέρνηση διαλαλεί πως δεν μπορεί να βρει πάνω από 1 δισ. ευρώ για μέτρα στήριξης ετησίως, ξεφυτρώνει και νέο μέτωπο
Με τη χείρα βοηθείας των Βρυξελλών, που θέλουν το «τέκνο» τους και πρότυπο για τον νέο προϋπολογισμό 7ετίας να στεφθεί με επιτυχία, το Ταμείο Ανάκαμψης οδεύει προς ακόμα μία τροποποίηση ώστε να μη χαθούν κοινοτικά κονδύλια. Η έλευση όμως των 36 δισ. ευρώ, ακόμα και αν επιτευχθεί μέσα από σειρά «αλχημειών» και διευκολύνσεων, δεν σημαίνει πως όλα τα έργα θα ολοκληρωθούν. Αντιθέτως, μεγαλώνουν η λίστα και το εύρος των επενδύσεων που θα γίνουν εν μέρει (ή καθόλου) καθώς αλλάζουν τα σχετικά «ορόσημα» που θα συνδεθούν με το τελευταίο (9ο) αίτημα για τις δόσεις.
Ετσι, όσο περνά ο χρόνος, το Ταμείο Ανάκαμψης όχι μόνο χάνει την ανταγωνιστική και αναπτυξιακή του δυναμική, αλλά και μεταμορφώνεται σε μια μεγάλη «παγίδα» για τα κρατικά ταμεία αλλά και για το ΕΣΠΑ και τις υπόλοιπες κοινοτικές δράσεις που θα μείνουν «εδώ» μετά τον Αύγουστο για να στηρίζουν το ΑΕΠ. Τα έργα που θα μείνουν στη μέση και δεν θα βρουν «σωσίβιο» στα άλλα κοινοτικά προγράμματα (αφού ήδη «ξεχειλώνουν» για να δεχθούν τις αποτυχίες του «Ελλάδα 2.0») θα πρέπει είτε να μη γίνουν ποτέ είτε να καλυφθούν από κρατικό χρήμα.
Διαβάστε ακόμα: Morgan Stanley: Ξεκινά κάλυψη της ΔΕΗ με «overweight» και τιμή-στόχο τα 27 ευρώ
Αυτό έχει γίνει ήδη με τις προηγούμενες τέσσερις αναθεωρήσεις, με πιο τρανταχτό παράδειγμα τον ΒΟΑΚ και τις συνεχείς περικοπές αντικειμένου που θα γίνει από το Ταμείο Ανάκαμψης (τα υπόλοιπα θα γίνουν είτε με ΣΔΙΤ είτε με κρατικό χρήμα για να μην μπουν διόδια). Τώρα όμως η λίστα κινδυνεύει να αυξηθεί σημαντικά, απαιτώντας κρατικό χρήμα που δεν υπάρχει.
Δηλαδή, τη στιγμή που η κυβέρνηση διαλαλεί πως δεν μπορεί να βρει (λόγω των αυστηρών δημοσιονομικών κανόνων) πάνω από 1 δισ. ευρώ για μέτρα στήριξης ετησίως, αλλά και τρέμει νέες δημοσιονομικές βόμβες, με κορυφαία αυτή του ΟΠΕΚΕΠΕ, ξεφυτρώνει και νέο μέτωπο. Να σημειωθεί πως στο σενάριο «ύφεσης» της κρίσης στη Μέση Ανατολή απομακρύνεται και η πιθανότητα ενεργοποίησης ρήτρας διαφυγής αλλά και νέου αναπτυξιακού ταμείου από την Ε.Ε. Δηλαδή, δύσκολα θα αυξηθούν τα δημοσιονομικά περιθώρια…
ΠΕΡΙΚΟΠΗ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ
Αρμόδιες πηγές εξηγούν πως κάποια έργα ειδικά περιφερειακά ή χαμηλής σύνδεσης με το εκλογικό κοινό μπορεί να μείνουν στο ράφι μέχρι νεωτέρας. Αλλά θα γίνουν με περικοπή προϋπολογισμού, που θα αποδοθεί σε χαμηλό ενδιαφέρον (όπως έγινε και με τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης). Το ζήτημα είναι τι θα γίνει με κρίσιμες υποδομές και άλλες δράσεις που ήδη τρέχουν, έχουν γίνει δαπάνες και δεν μπορούν να μείνουν στη μέση.
Επίσης τίθεται το ερώτημα γιατί αυτή η αδυναμία των φορέων του Ελληνικού Δημοσίου να παραδώσουν ένα τόσο μεγάλο όγκο εργασιών στην… ώρα του δεν διαγνώστηκε πιο νωρίς για να βρεθούν λύσεις που να προσφέρουν υπεραξία στην οικονομία και να ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, αλλά και να καλύπτουν ανάγκες που θα έδιναν πιο πολύ «χώρο» στο ΕΣΠΑ και σε άλλα προγράμματα για να υποδεχθούν τις μη εφικτές δράσεις.
Το Ταμείο Ανάκαμψης συνδέει την έλευση των δόσεων με ορόσημα και στόχους. Πρέπει να γίνουν μέχρι κεραίας έως το τέλος Αυγούστου. Κάποια είναι μεταρρυθμίσεις κάποια άλλα επενδύσεις. Στο 9ο αίτημα έχουν σωρευθεί 166 ορόσημα, τα πιο πολλά εκ των οποίων είναι πλέον η ολοκλήρωση έργων. Μπορεί, ωστόσο, και το τι ορίζεται ως «ολοκλήρωση» να αλλάξει (δηλαδή, αντί για παραλαβή να αλλάξει ο όρος σε συμβασιοποίηση ενός έργου) κι έτσι να «διευκολυνθεί» η επίτευξη του στόχου.
Ωστόσο, αυτό σημαίνει πως το Ταμείο Ανάκαμψης θα καλύψει ένα μικρό μέρος της δαπάνης του έργου και η «ευθύνη» για τη χρηματοδότηση του έργου θα μεταφερθεί εκτός Ταμείου. Στο ερώτημα πού θα πάνε τα λεφτά των Βρυξελλών που πρέπει να δαπανηθούν/απορροφηθούν έως το τέλος του έτους, η απάντηση είναι απλή: ευελιξίες υπάρχουν, με το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τη μεταφορά ενεργειακών πόρων από άλλα έργα που είχαν αρρυθμίες στην κάλυψη της ΑΜΚ του ΑΔΜΗΕ…
Φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα για να μη μείνουν στο… ράφι 10 δισ. ευρώ
Από τα 36 δισ. ευρώ δανείων και επιδοτήσεων η Ελλάδα έχει λάβει συνολικά 24,6 δισ. ευρώ, το 68% των συνολικά διαθέσιμων πόρων. Από το ποσό αυτό, 12,9 δισ. ευρώ είναι επιχορηγήσεις και 11,7 δισ. ευρώ δάνεια.
Εχει ολοκληρωθεί από το 2021 μέχρι σήμερα το 53% των συμφωνημένων οροσήμων και στόχων και εκκρεμεί προς έγκριση το διπλό για επιχορηγήσεις και δάνεια (8ο και 7ο αντίστοιχα), συνολικού ύψους 1,63 δισ. ευρώ (συνδεδεμένα με 34 ορόσημα και στόχους).
«Η πλήρης αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση, καθώς απαιτείται επιτάχυνση στην υλοποίηση έργων και στην ολοκλήρωση των εναπομεινάντων οροσήμων εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών» αναφέρει στην τελευταία της έκθεση η ΤτΕ, με την Κομισιόν να υπολογίζει τα εναπομείναντα ορόσημα σε 166…
Είναι άλλο πράγμα η έλευση των δόσεων (που τροφοδοτούν τα κρατικά διαθέσιμα) και άλλο οι πληρωμές προς τους δικαιούχους, δηλαδή η απορρόφηση. Στο σκέλος των επιχορηγήσεων, οι εκταμιεύσεις προς τους τελικούς δικαιούχους από το 2021 και έως το τέλος του 2025 έφτασαν στα 8,9 δισ. ευρώ (69% των εισπραχθεισών επιχορηγήσεων), ενώ μέχρι τον Μάιο επιπλέον 6,3 δισ. ευρώ είχαν μεταβιβαστεί από τον Κρατικό Προϋπολογισμό προς φορείς εντός και εκτός της γενικής κυβέρνησης προ διανομή.
Με άλλα λόγια, απομένει η απορρόφηση 10 δισ. ευρώ έως το τέλος του Δεκεμβρίου 2026, που είναι η καταληκτική ημερομηνία, εξηγεί η ΤτΕ. Αυτό με τη σειρά του προϋποθέτει την ολοκλήρωση των σχετικών οροσήμων και στόχων έως τις 31 Αυγούστου, «εγχείρημα που κρίνεται εξαιρετικά φιλόδοξο».
Η επίπτωση
«Η μη είσπραξη των σχετικών ευρωπαϊκών πόρων για την ολοκλήρωση των συμβασιοποιημένων έργων στο σκέλος των επιχορηγήσεων ενδέχεται να οδηγήσει στην ένταξή τους στο εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) και στην ανάγκη χρηματοδότησής τους από εθνικούς πόρους, γεγονός που θα έχει αρνητική συνέπεια στα δημοσιονομικά μεγέθη, επηρεάζοντας τον ρυθμό αύξησης των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών» επισημαίνεται. Για να μη συμβεί αυτό προωθείται η 5η αναθεώρηση του Ταμείου, με αναμόρφωση οροσήμων και με αντικατάσταση έργων. Δηλαδή, επιχειρείται το «γέμισμα» με τα εφικτά (και όχι τα βέλτιστα) για να μη χαθούν κονδύλια…
Αυτά που θα περισσέψουν θα επιχειρηθεί να πάνε στο επόμενο πακέτο της Ε.Ε. (Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034) και στο υφιστάμενο ΕΣΠΑ, στο Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, στο Ταμείο Εκσυγχρονισμού ή στο Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων.
Ποιες υποδομές σε όλη τη χώρα «ψαλιδίζουν» οι αναθεωρήσεις
Παραδείγματα απεντάξεων ολόκληρων επενδύσεων είναι τα έργα ύδρευσης, τα περιφερειακά κέντρα επιχειρήσεων πολιτικής προστασίας, η ανάπτυξη δικτύων 5G, τα υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών, οι μονάδες παιδικής μέριμνας εντός μεγάλων επιχειρήσεων, το σιδηροδρομικό δίκτυο αλλά και τα ηλεκτρονικά διόδια. Περιλαμβάνονται σε αναλυτικό απολογισμό του… πριν (2021) και του… τώρα. Δηλαδή, της δομής των έργων όπως ήταν το 2021 και όπως έγιναν μετά την 4η αναθεώρηση του προηγούμενου Δεκεμβρίου.
Τα στοιχεία περιέχονται στη «Συγκριτική Μελέτη Μέτρων ΤΑΑ – Πριν και μετά», την οποία εκπόνησε το ΠΑΣΟΚ, με συντονιστή τον υπεύθυνο Οικονομικών – Ταμείου Ανάκαμψης Παύλο Γερουλάνο. Στην ίδια μελέτη, παραδείγματα μέτρων με πολύ σοβαρές μειώσεις στόχων και έργων είναι πολύ περισσότερα. Εκεί είναι και το πιο μεγάλο ζήτημα, αφού αναζητείται η… συνέχεια. Περιλαμβάνουν από τον ΔΟΑΚ, το εθνικό αρδευτικό δίκτυο, τα εναέρια μέσα για τη διαχείριση κρίσεων και τον ψηφιακό μετασχηματισμό φορολογικών και τελωνειακών Αρχών, έως της παρεμβάσεις του χρηματοπιστωτικού συστήματος, αλλά και την αποκατάσταση της προσβασιμότητας μετά τις κακοκαιρίες «Daniel» και «Elias» και την οργανωτική μεταρρύθμιση του ΟΣΕ.
Ο ΒΟΑΚ
Το Μέτρο 16630 για τον ΒΟΑΚ προέβλεπε πως «η επένδυση αποτελείται από τρία υποέργα με ολοκλήρωση εργασιών. Πλέον στο υποέργο 2 (Χερσόνησος – Νεάπολη), αντί για ολοκλήρωση και θέση σε λειτουργία που προβλέπονταν αρχικά, ορίζεται η εκτέλεση εργασιών όλων των σχεδίων και των ερευνών του υποέργου, φάση Α’ και Β’ των εργασιών εκσκαφής και προσωρινής υποστήριξης των σηράγγων Τ1 και Τ2 και μία γέφυρα». Επίσης για το υποέργο 3 (Νεάπολη – Αγιος Νικόλαος), αντί για ολοκλήρωση και θέση σε λειτουργία (που προβλέπονταν αρχικά στο ορόσημο 262), τώρα προβλέπεται η «κατασκευή του τμήματος από το τέρμα της περιφερειακής οδού Νεάπολης έως την αρχή της περιφερειακής οδού Αγίου Νικολάου». Για το υποέργο 1 (Χανιά – Ηράκλειο), αντί για ολοκλήρωση εργασιών που αντιστοιχούν στο 15% του κόστους του έργου, ορίζεται επίσης απλώς η εκτέλεση κάποιων εργασιών…
Στο Μέτρο 16999 για την αποκατάσταση της προσβασιμότητας μετά τις καταστροφικές επιπτώσεις από τις κακοκαιρίες «Daniel» και «Elias», αντί για ολοκλήρωση έργων αποκατάστασης σε 200 σημεία σε μήκος 2.100 χλμ. του περιφερειακού οδικού δικτύου, προβλεπόταν μέχρι τα τέλη 2025 «εκτέλεση εργασιών αποκατάστασης σε 129 τοποθεσίες του οδικού δικτύου στις περιοχές που επλήγησαν από τις κακοκαιρίες “Daniel” και “Elias”». Επίσης, αντί για ολοκλήρωση της αποκατάστασης του σιδηροδρομικού δικτύου στα τμήματα Δομοκού – Ραψάνης και στους τρεις κάθετους άξονες (Λάρισα – Βόλος, Παλαιοφάρσαλος – Καλαμπάκα και γραμμή Πηλίου), προβλεπόταν μέχρι τα τέλη 2025 «εργασίες αποκατάστασης σε τμήματα του οδικού και σιδηροδρομικού δικτύου και συγκεκριμένα: στα τμήματα από τον Δομοκό έως την Κραννώνα του κύριου άξονα Αθήνας Θεσσαλονίκης, στα τμήματα από το τέρμα του σταθμού Λάρισας έως την αρχή του σταθμού Λατομείο (εκτός από δευτερεύουσες γραμμές σε ενδιάμεσους σταθμούς, παράπλευρες οδούς και συστήματα διαμήκους αποστράγγισης) του άξονα Λάρισας – Βόλου, στο τμήμα Παλαιοφάρσαλος – Καλαμπάκα και στη γραμμή Πηλίου». Το Μέτρο 16954, Παρεμβάσεις για την αναβάθμιση και αναδιάταξη του συστήματος και των υποδομών του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου, έχει διαγραφεί…
Η επιχειρηματικότητα
Το Μέτρο 16599 για την Ψηφιοποίηση δικτύου οικονομικής διπλωματίας έχει αφαιρεθεί. Το ίδιο ισχύει και για το μέτρο 16592, για τη Διευκόλυνση εμπορίου. Το Μέτρο 16874, Ενέργεια και επιχειρηματικότητα, προέβλεπε «ολοκλήρωση παρεμβάσεων για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης σε 9.700 οντότητες του ιδιωτικού τομέα». Πλέον προβλέπεται η εκτέλεση παρεμβάσεων ενεργειακής απόδοσης για 2.600 οντότητες…
Το Μέτρο 16834, Διάδρομοι 5G / Ανάπτυξη δικτύων 5G που παρέχουν κάλυψη όλων των ελληνικών αυτοκινητοδρόμων που αποτελούν μέρος των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών, προέβλεπε την «εγκατάσταση υποδομών 5G μήκους 1.918 km σε όλους τους ελληνικούς αυτοκινητόδρομους». Το μέτρο δεν υπάρχει πια…
Εχουν επίσης διαγραφεί από το Μέτρο 16962, για τα Υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών, και το ορόσημο 89, που προέβλεπε μέχρι τα τέλη του 2025 την «εγκατάσταση υποθαλάσσιων καλωδίων οπτικών ινών μήκους 1.370 km για τη διασύνδεση της Ελλάδας με την Κύπρο και τη σύνδεση μεγάλων νησιών, όπως Λέσβου, Σύρου, Κρήτης, καθώς και νησιών μεσαίου μεγέθους (όπως Καρπάθου, Καλύμνου, Ικαρίας και Πάτμου)».
Εχει διαγραφεί επίσης το Μέτρο 16785, για το Μητρώο Τουριστικών Επιχειρήσεων e-ΜΗΤΕ. Αφορούσε την ανάπτυξη και ολοκλήρωση «μιας ψηφιακής πλατφόρμας μητρώου για τις τουριστικές επιχειρήσεις (e-MHTE), η οποία έχει στόχο τη διασύνδεση με άλλα δημόσια μητρώα και πληροφοριακά συστήματα».
Το Μέτρο 16706, Ψηφιακός μετασχηματισμός των ΜμΕ, προέβλεπε μεταξύ άλλων την αναβάθμιση ή αντικατάσταση 500.000 ταμειακών μηχανών, με λύσεις που βασίζονται σε υπολογιστή (μειώθηκαν σε 190.000), και την αντικατάσταση 100.000 παλαιών συστημάτων POS (μειώθηκαν σε 45.000).
ΔΕΔΔΗΕ
Η επένδυση Αναβαθμίσεις του δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ δεν υπάρχει πια. Αλλά και το Μέτρο 16900 για Αναβάθμιση του δικτύου εναέριων γραμμών του ΔΕΔΔΗΕ σε δασικές περιοχές άλλαξε δραστικά: προέβλεπε «ολοκλήρωση και θέση σε λειτουργία των παρεμβάσεων που αφορούν αναβαθμίσεις του δικτύου εναέριων γραμμών σε δασικές περιοχές» και «παροχή, από τον ΔΕΔΔΗΕ στοιχείων που αποδεικνύουν την ολοκλήρωση του έργου για όλες τις παρεμβάσεις που αφορούν αναβαθμίσεις του δικτύου εναέριων γραμμών σε δασικές περιοχές, καθώς και των πιστοποιητικών θέσης σε λειτουργία». Πλέον προβλέπει (μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2025) απλώς την «ολοκλήρωση παρεμβάσεων σχετικών με την αντικατάσταση γυμνών αγωγών στο εναέριο δίκτυο, την εγκατάσταση μονωτικών περιβλημάτων και την υπογειοποίηση ή την αναδρομολόγηση γραμμών ηλεκτρικής ενέργειας σε δασικές περιοχές και αστικά κέντρα», χωρίς παροχή στοιχείων από τον ΔΕΔΔΗΕ και πιστοποιητικά θέσης σε λειτουργία.
Επίσης το Μέτρο 16899, για Αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος σε υποσταθμούς υψηλής τάσης / μέσης τάσης του ΔΕΔΔΗΕ για σύνδεση νέων ΑΠΕ, προέβλεπε «ολοκλήρωση και θέση σε λειτουργία των παρεμβάσεων που αφορούν την αύξηση της δυναμικότητας των υποσταθμών ΥΤ/ΜΤ» και «παροχή, από τον ΔΕΔΔΗΕ, στοιχείων που αποδεικνύουν την ολοκλήρωση του έργου για όλες τις παρεμβάσεις που αφορούν την αύξηση της δυναμικότητας των υποσταθμών ΥΤ/ΜΤ, καθώς και των πιστοποιητικών θέσης σε λειτουργία». Πλέον προβλέπει απλώς «παρεμβάσεις που αφορούν την αύξηση της δυναμικότητας των υποσταθμών ΥΤ/ΜΤ», χωρίς αναφορά πως θα τεθούν σε λειτουργία.
ΠΗΓΗ: dealnews.gr
