Τη μνήμη του Αγίου Στρατονίκου του Μάρτυρα τιμά η Ορθόδοξη Εκκλησία, φέρνοντας στο προσκήνιο μία από τις λιγότερο γνωστές μορφές της χριστιανικής παράδοσης, η οποία έμεινε πιστή στον Χριστό μέχρι το τέλος της ζωής της και οδηγήθηκε στο μαρτύριο.
Σε αντίθεση με άλλους Αγίους, για τους οποίους έχουν διασωθεί εκτενείς αφηγήσεις σχετικά με τη ζωή και τη δράση τους, τα στοιχεία που έχουν φτάσει έως τις ημέρες μας για τον Άγιο Στρατόνικο είναι ελάχιστα. Η εκκλησιαστική παράδοση, ωστόσο, διατήρησε το όνομά του και κυρίως τη μνήμη της θυσίας του.
Η ζωή του Αγίου Στρατονίκου
Δεν έχουν διασωθεί συγκεκριμένες πληροφορίες για τον τόπο και τον χρόνο γέννησης του Αγίου Στρατονίκου, ούτε λεπτομέρειες για την οικογένεια ή τα πρώτα χρόνια της ζωής του. Εκείνο που καταγράφεται στη συναξαριστική παράδοση είναι η προσήλωσή του στη χριστιανική πίστη και το μαρτυρικό τέλος που είχε εξαιτίας αυτής.
Ο Άγιος συγκαταλέγεται στους μάρτυρες που αρνήθηκαν να αποκηρύξουν την πίστη τους, ακόμη και όταν βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον θάνατο. Η στάση του αυτή είναι και το σημαντικότερο στοιχείο που διασώθηκε για τον βίο του.
Το μαρτυρικό τέλος
Σύμφωνα με το Συναξάρι, ο Άγιος Στρατόνικος παρέδωσε τη ζωή του «διά ξίφους», δηλαδή θανατώθηκε με αποκεφαλισμό.
Το μαρτύριό του αποτέλεσε την ύστατη έκφραση της αφοσίωσής του στη χριστιανική πίστη. Παρά το γεγονός ότι δεν έχουν διασωθεί περισσότερες λεπτομέρειες για τις συνθήκες της σύλληψης και της καταδίκης του, η Εκκλησία διατήρησε τη μνήμη του ανάμεσα σε εκείνους που υπέμειναν τον διωγμό και τον θάνατο χωρίς να απαρνηθούν τον Χριστό.
Χαρακτηριστικό είναι το δίστιχο που συνοδεύει τη μνήμη του Αγίου στη συναξαριστική παράδοση: «Ὁ Στρατόνικος τῷ διὰ ξίφους τέλει, Ἅπαν στράτευμα δαιμόνων νικᾷ μόνος».
Το έργο και η παρακαταθήκη του
Για τον Άγιο Στρατόνικο δεν υπάρχουν μαρτυρίες για συγγραφικό ή οργανωμένο εκκλησιαστικό έργο. Στην περίπτωση των μαρτύρων, όμως, η Εκκλησία αντιμετωπίζει ως σημαντικότερη παρακαταθήκη την ίδια τη στάση ζωής και την ομολογία της πίστης τους.
Έτσι, η μνήμη του Αγίου Στρατονίκου συνδέθηκε με την πίστη, την καρτερικότητα και την πνευματική αντοχή απέναντι στις δοκιμασίες. Παρότι οι πληροφορίες γύρω από τη ζωή του χάθηκαν στο πέρασμα των αιώνων, το όνομά του εξακολουθεί να περιλαμβάνεται στην ορθόδοξη παράδοση, υπενθυμίζοντας τη θυσία των ανθρώπων που πλήρωσαν με τη ζωή τους την άρνησή τους να εγκαταλείψουν την πίστη τους.
