Μπορεί τα μέτρα της κυβέρνησης να είναι θετικά, ωστόσο δεν είναι αρκετά για να ενισχύσουν ουσιαστικά το πραγματικό εισόδημα των Ελλήνων πολιτών
Με την ακρίβεια να εξαφανίζει κάθε μήνα το εισόδημα των νοικοκυριών, η κυβέρνηση προχωρά στην πλήρη αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος, με πάνω από 4 εκατ. φορολογουμένους, μισθωτούς και συνταξιούχους να βλέπουν από τις αρχές του 2026 έμμεση αύξηση στον μισθό τους. Πρόκειται για θετικά μέτρα, όχι όμως αρκετά για να ενισχύσουν ουσιαστικά το πραγματικό εισόδημα των πολιτών. Το σχέδιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις οικογένειες με παιδιά, ευνοώντας κυρίως τους πολυτέκνους. Μόνο οι αλλαγές στη φορολογική κλίμακα αποτιμώνται σε 1,2 δισ. ευρώ για το 2026 και αυξάνονται σε 1,6 δισ. ευρώ το 2027.
Σήμερα το πρωί η πολιτική ηγεσία του οικονομικού επιτελείου αναμένεται να προχωρήσει στην εξειδίκευση των μέτρων που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός από το βήμα της ΔΕΘ. Οι άμεσοι δικαιούχοι θα είναι μισθωτοί και συνταξιούχοι, οι οποίοι από τον Ιανουάριο του 2026 θα δουν χαμηλότερη παρακράτηση φόρου στους μισθούς και στις συντάξεις τους. Για τους ελεύθερους επαγγελματίες οι αλλαγές θα αποτυπωθούν κυρίως το 2027, μέσω της νέας μεθοδολογίας υπολογισμού του τεκμαρτού εισοδήματος. Παράλληλα η μεσοσταθμική μείωση κατά 30% στα τεκμήρια διαβίωσης για κατοικίες και οχήματα θα εφαρμοστεί για τα εισοδήματα του 2026, ενώ τα αποτελέσματα θα εμφανιστούν κι αυτά στις δηλώσεις που θα υποβληθούν εντός του 2027.
Φορολογική κλίμακα
Από το 2026 θα ισχύσει ένας νέος τρόπος υπολογισμού του φόρου εισοδήματος, καθώς σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της τελικής επιβάρυνσης για κάθε φορολογούμενο θα παίζει ο αριθμός των παιδιών κάθε οικογένειας. Μικρότερες ελαφρύνσεις αναμένεται να δουν τόσο οι άγαμοι όσο και τα ζευγάρια χωρίς τέκνα ή και εκείνα που πλέον τα παιδιά τους υποβάλλουν τη δική τους φορολογική δήλωση. Για τα πρώτα 10.000 ευρώ εισοδήματος διατηρείται ο εισαγωγικός συντελεστής 9%, όπως και το αφορολόγητο όριο που ισχύει έως σήμερα. Οι αλλαγές που ανακοινώθηκαν αφορούν εισοδήματα πάνω από τα 10.000 ευρώ ετησίως. Οι συντελεστές μειώνονται κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες για τα επόμενα κλιμάκια έως τα 40.000 ευρώ, ενώ εισάγεται νέος συντελεστής 39% για εισοδήματα από 40.000 έως 60.000 ευρώ. Ο ανώτατος συντελεστής 44% παραμένει αμετάβλητος, αλλά θα εφαρμόζεται μόνο για εισοδήματα άνω των 60.000 ευρώ (από 40.000 ευρώ σήμερα, βλέπε πίνακα 1).
Αναλυτικά, για εισόδημα από 10.000 έως 20.000 ευρώ ο φορολογικός συντελεστής διαμορφώνεται ως εξής:
■ 20% για τον άγαμο από το 22% που ισχύει σήμερα,
■ 20% για ζευγάρι χωρίς παιδιά,
■ 18% για οικογένειες με ένα παιδί,
■ 16% για οικογένεια με δύο παιδιά,
■ 9% για τις τρίτεκνες οικογένεις και
■ 0% για τους πολύτεκνους με πάνω από 4 παιδιά.
Το ετήσιο όφελος στα εισοδήματα των 20.000 ευρώ θα είναι:
■ 600 ευρώ τον χρόνο ή 50 ευρώ το μήνα για οικογένεια με 2 παιδιά,
■ 1.300 ευρώ τον χρόνο ή 108 ευρώ τον μήνα για οικογένεια με 3 παιδιά και
■ 1.680 ευρώ ή 140 ευρώ τον μήνα για πολυτέκνους με 4 παιδιά.
Για εισόδημα 30.000 ευρώ το όφελος θα είναι:
■ 400 ευρώ τον χρόνο ή 33,3 ευρώ τον μήνα χωρίς παιδιά,
■ 800 ευρώ τον χρόνο ή 66,7 ευρώ τον μήνα με 1 παιδί,
■ 1.200 ευρώ ή 100 ευρώ τον μήνα με 2 παιδιά,
■ 2.100 ευρώ ή 175 ευρώ τον μήνα με 3 παιδιά και
■ 4.100 ευρώ ή 342 ευρώ τον μήνα με 4 παιδιά.
Σύμφωνα με υπολογισμούς του οικονομικού επιτελείου, οι φοροελαφρύνσεις που εξαγγέλθηκαν από τον πρωθυπουργό οδηγούν μεσοσταθμικά σε κέρδος που ισοδυναμεί με το 60% ενός μισθού για οικογένειες με δύο παιδιά, ίσο με έναν καθαρό μηνιαίο μισθό για τους τριτέκνους και έως δύο καθαρούς μισθούς τον χρόνο για οικογένειες με τέσσερα παιδιά (βλέπε πίνακες 2, 3, 4, 5, 6).
Μηδενικός φόρος για τους νέους
Στο εξής οι νέοι ηλικίας έως 30 ετών θα φορολογούνται με διαφορετικό τρόπο σε σύγκριση με τον υπόλοιπο πληθυσμό. Οσοι δεν έχουν ξεπεράσει το 25ο έτος της ηλικίας τους και εργάζονται θα έχουν μηδενική φορολόγηση, υπό την προϋπόθεση πως τα εισοδήματά τους δεν ξεπερνούν τα 20.000 ευρώ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ, ελάχιστοι είναι οι νέοι που έχουν ετήσιο εισόδημα πάνω από τα 20.000 ευρώ τον χρόνο. Με βάση τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού, για ακόμα πέντε χρόνια, δηλαδή μέχρι τα 30 τους, θα φορολογούνται με τον βασικό συντελεστή 9% αντί του 22% που ισχύει σήμερα.
Ετσι, ένας εργαζόμενος 24 ετών με ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ θα εξοικονομεί 1.283 ευρώ ετησίως, δηλαδή περισσότερο από έναν μισθό. Εάν, πάλι, το εισόδημά του φτάνει τα 20.000 ευρώ, το όφελός του θα είναι 2.480 ευρώ. Δηλαδή, σχεδόν δύο μισθοί, μια κατηγορία στην οποία εντάσσονται μερικές δεκάδες μόνο νέοι.
Αναλυτικά:
■ Νέοι εργαζόμενοι μέχρι 25 ετών και ετήσιο εισόδημα έως 15.000 ευρώ θα έχουν όφελος 1.283 ευρώ τον χρόνο. Δηλαδή, στην πρώτη μισθοδοσία του 2026 θα δουν αύξηση μισθού περίπου 107 ευρώ, όπως και κάθε από τους επόμενους μήνες.
■ Μέχρι 25 ετών με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ, το όφελος θα αγγίζει τα 2.480 ευρώ ή τα 206 ευρώ τον μήνα.
■ Από 26 έως 30 ετών με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ, το όφελος θα φτάνει τα 1.300 ευρώ, δηλαδή περίπου τα 108 ευρώ μηνιαίως.
Κατάργηση προσωπικής διαφοράς σε… δόσεις
Με την κυβέρνηση να απορρίπτει κάθε ενδεχόμενο επαναφοράς της 13ης σύνταξης, παρά τις πιέσεις των συνταξιούχων και των κομμάτων της αντιπολίτευσης που έχουν καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις, αποφασίστηκε η σταδιακή κατάργηση της προσωπικής διαφοράς στις συντάξεις. Το πρώτο βήμα θα γίνει το 2026 όταν θα υπάρξει μείωση κατά 50%, με αποτέλεσμα μια μερίδα συνταξιούχων να δει πραγματική αύξηση. Υπενθυμίζεται πως 671.000 συνταξιούχοι έχουν λάβει αύξηση της σύνταξής τους μόνο στα… χαρτιά, λόγω της υψηλής προσωπικής διαφοράς. Η νέα αύξηση των συντάξεων που θα εφαρμοστεί από τις αρχές του νέου έτους (κοντά στο 2,5%) ενδέχεται να καλύψει το ποσό της προσωπικής διαφοράς που θα απομείνει μετά το «κούρεμα» του 50%. Ωστόσο, το 2027 θα υπάρξει πλήρης κατάργησή της, με αποτέλεσμα όλοι οι συνταξιούχοι να λαμβάνουν κανονικά την αύξηση της σύνταξής τους, με βάση τον νέο τρόπο υπολογισμού των αυξήσεων που θα ανακοινώσει τους επόμενους μήνες η κυβέρνηση.
Εισοδήματα από ενοίκια και «λίφτινγκ» στα τεκμήρια διαβίωσης
Μειώσεις για… λίγους ανακοίνωσε η κυβέρνηση και για τα εισοδήματα από ενοίκια. Πλέον, εισάγεται ένας νέος συντελεστής 25% για τα μισθώματα από 12.000-24.000 ευρώ τον χρόνο. Ωστόσο, το μέτρο δεν αφορά τους μικρούς ιδιοκτήτες της χώρας μας, δηλαδή εκείνους που ενοικιάζουν ένα σπίτι με χαμηλό τίμημα.
Αξίζει να σημειωθεί πως σήμερα τα καθαρά εισοδήματα από ακίνητα, δηλαδή τα ποσά που προκύπτουν από την αφαίρεση των δαπανών που εκπίπτουν από τα ακαθάριστα ποσά εισοδημάτων από ακίνητα, φορολογούνται αυτοτελώς, με κλίμακα στην οποία ισχύουν συντελεστές φόρου:
■ 15% μέχρι το επίπεδο ετήσιου εισοδήματος 12.000 ευρώ.
■ 35% στο τμήμα ετήσιου εισοδήματος από τα 12.001 έως τα 35.000 ευρώ.
■ 45% στο τμήμα ετήσιου εισοδήματος πάνω από τα 35.000 ευρώ.
Σύμφωνα με τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου, μέχρι σήμερα οι συντελεστές ήταν στο 15% μέχρι 12.000 ευρώ και εκτοξευόταν στο 35% για εισοδήματα από 12.000 έως 35.000 ευρώ. Αντί, όμως, η κυβέρνηση να παρέμβει στα εισοδήματα έως 12.000 ευρώ, προτίμησε να ευνοήσει τα υψηλότερα εισοδήματα. Ετσι, ακόμα κι αν ένας ιδιοκτήτης που έχει μόνο ένα μισθωμένο ακίνητο στην κατοχή του το ενοικιάζει προς 800 ευρώ τον μήνα, επικαλούμενος και την υψηλή φορολόγηση, όχι μόνο δεν θα εμφανίσει το «μαύρο» ενοίκιο που ενδέχεται να λαμβάνει, αλλά δεν πρόκειται να μειώσει και την τιμή του μισθώματος.
Χωρίς να δοθούν περαιτέρω πληροφορίες, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε τη μεσοσταθμική μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης κατά 30%. Πρόκειται για ένα αναχρονιστικό μέτρο, το οποίο επί δεκαετίες φορολογούσε πάνω από 500.000 μισθωτούς και συνταξιούχους με τα «θεωρητικά» εισοδήματα που τους καταλόγιζε η Εφορία.
Η μείωση των τεκμηρίων αφορά τα ακίνητα και τα οχήματα. Σήμερα, το τεκμήριο διαβίωσης για την κύρια κατοικία του φορολογουμένου υπολογίζεται με βάση την επιφάνειά της, με την ακόλουθη κλίμακα:
■ μέχρι και 80 τ.μ. κύριοι χώροι, 40 ευρώ ανά τ.μ.,
■ από 81 τ.μ. μέχρι και 120 τ.μ. κύριοι χώροι, 65 ευρώ ανά τ.μ.,
■ από 121 τ.μ. μέχρι και 200 τ.μ. κύριοι χώροι, 110 ευρώ ανά τ.μ.,
■ από 201 τ.μ. μέχρι και 300 τ.μ. κύριοι χώροι, 200 ευρώ ανά τ.μ.,
■ από 301 τ.μ. και άνω κύριοι χώροι, 400 ευρώ ανά τ.μ.
Επίσης, σήμερα τα τεκμήρια διαβίωσης για τα επιβατικά οχήματα είναι τα εξής:
■ Αυτοκίνητα μέχρι 1.200 κ. εκ έχουν τεκμήριο διαβίωσης 4.000 ευρώ.
■ Αυτοκίνητα 1.200 κ. εκ. έως και 2.000 κ. εκ. παίρνουν προσαύξηση 600 ευρώ ανά 100 κυβικά εκατοστά.
■ Αυτοκίνητα 2.001 κ. εκ. έως και 3.000 κ. εκ. παίρνουν προσαύξηση 900 ευρώ ανά 100 κυβικά εκατοστά.
■ Αυτοκίνητα πάνω από 3.000 κ. εκ. – προσαύξηση 1.200 ευρώ ανά 100 κυβικά εκατοστά.
Με βάση το ισχύον πλαίσιο, όσο πιο παλιό είναι ένα αυτοκίνητο, τόσο περισσότερο μειώνεται το τεκμήριο.
Μείωση ΕΝΦΙΑ στα χωριά
Κατά 50% αναμένεται να μειωθεί ο ΕΝΦΙΑ σε όλους τους οικισμούς της χώρας, υπό την προϋπόθεση πως ο πληθυσμός τους δεν υπερβαίνει τους 1.500 κατοίκους. Η συγκεκριμένη παρέμβαση αφορά μόνο τις πρώτες κατοικίες και όχι τα εξοχικά, καθώς στόχος είναι η ενίσχυση των μόνιμων κατοίκων τους. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της κυβέρνησης, από το 2027 σε αυτά τα χωριά και τους οικισμούς θα υπάρξει πλήρης κατάργηση του ΕΝΦΙΑ. Πάντως, ερωτηθείς ο πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου στη ΔΕΘ, απέρριψε κατηγορηματικά κάθε ενδεχόμενο γενικής κατάργησης του ΕΝΦΙΑ, δηλαδή για όλα τα ακίνητα της χώρας, αναφέροντας πως μια τέτοια κίνηση θα ήταν «και άδικη και λάθος».