Σε κλίμα έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης εξελίσσεται η προ ημερησίας διατάξεως συζήτηση στη Βουλή για την κατάσταση του Κράτους Δικαίου, των Θεσμών και της λειτουργίας του Κοινοβουλίου, με την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση να κινούνται σε εντελώς διαφορετικές γραμμές -και τον Κυριάκο Μητσοτάκη να επιχειρεί να μετατοπίσει τη συζήτηση μακριά από τα επίμαχα ζητήματα.
Ξεκινώντας την ομιλία του, ο πρωθυπουργός απέφυγε επιδεικτικά την ουσία της συζήτησης, επαναπροσδιορίζοντας το ίδιο το περιεχόμενο του Κράτους Δικαίου. Ο ίδιος έδωσε έναν «δικό του» ορισμό, σε μία προσπάθεια να μετατοπίσει τη συζήτηση μακριά από τα «καυτά» ζητήματα που έχουν τεθεί. Αντί για απαντήσεις σχετικά με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ ή την υπόθεση του πτυχίου του Μακάριου Λαζαρίδη, επέλεξε γενικόλογες αναφορές, επιβεβαιώνοντας μια πάγια τακτική αποφυγής των δύσκολων ερωτημάτων.
Από τα πρώτα λεπτά, μάλιστα, επιχείρησε να αλλάξει πλήρως το πλαίσιο της συζήτησης, υποστηρίζοντας ότι «σήμερα δεν θα έπρεπε να μιλάμε για τα θέματα του Κράτους Δικαίου», αλλά για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, την οικονομία και την ακρίβεια, φτάνοντας στο σημείο να υποστηρίξει ότι η Βουλή συζητά ζητήματα που –κατά τον ίδιο– δεν απασχολούν την κοινωνία. Με αυτόν τον τρόπο, επιχείρησε να υποβαθμίσει ευθέως την ίδια τη θεματολογία της συζήτησης.
«Σήμερα δεν θα έπρεπε να μιλάμε για τα θέματα του Κρατους Δικαίου χωρίς να υποτιμώ καθόλου τη σημασία της σημερινής συζήτησης. Θα έπρεπε να συζητούμε για τα όσα συμβαίνουν στην Ιράν, στη Μέση Ανατολή, στο Λίβανο. Θα έπρεπε να συζητούμε για την αμυντική παρουσία της Ελλάδος στην Κύπρο. Θα έπρεπε πρωτίστως να συζητούμε για τις σημαντικές, αναπόδραστες οικονομικές συνέπειες της κρίσης στην ελληνική οικονομία και το πώς μπορούν αυτές να αντιμετωπιστούν, ή τουλάχιστον… να μετριαστούν», ανέφερε και συνέχισε:
«Αντί να λοιπόν να συζητούμε αυτά σήμερα, τα οποία σας διαβεβαιώνω είναι τα θέματα τα οποία απασχολούν πρώτα και πάνω από όλα την ελληνική κοινωνία, τα ζητήματα της ακρίβειας, των ανατιμήσεων, της κατάστασης που διαμορφώνεται στην αγορά των καυσίμων, είμαστε εδώ πέρα ακόμα μια φορά για να δώσουμε απαντήσεις σε ερωτήματα τα οποία έχουν τεθεί. Αντικρούντας ξανά και ξανά παλιές και αιώνες κατηγορίες οι οποίες έχουν και διαψευτεί αλλά έχουν και κριθεί. Και επιμένω σε αυτήν την αντίφαση, τη μεγάλη αντίφαση του τι συζητούμε σήμερα εμείς στο κοινοβούλιο, τι συζητάει η ελληνική κοινωνία έξω από την αίθουσα αυτή, ποια είναι η πραγματική συγκυρία γιατί μερικές φορές έχω την εντύπωση ότι αδυνατούμε συνολικά».
«Κανείς δε θα ισχυριστεί ότι είμαστε στο σημείο που θα θέλαμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, επιχειρώντας να υιοθετήσει έναν τόνο αυτοκριτικής, ο οποίος ωστόσο συνοδεύτηκε από μια προσπάθεια ιεράρχησης των ζητημάτων.
Η μετατόπιση αυτή έγινε ακόμη πιο εμφανής όταν επιχείρησε να μεταφέρει το βάρος της συζήτησης εκτός Βουλής, λέγοντας ότι «το θέμα είναι τι συζητά η κοινωνία έξω από αυτή την αίθουσα», επαναλαμβάνοντας ότι «αδυνατούμε να διακρίνουμε τα μεγάλα και σοβαρά από τα μικρότερα», επιχειρώντας να παρουσιάσει ως δευτερεύουσες τις υποθέσεις που βρίσκονται στο επίκεντρο.
Επίκληση διεθνών οργανισμών
Στον κεντρικό άξονα της ομιλίας του Κυριάκου Μητσοτάκη βρέθηκε η επίκληση διεθνών οργανισμών, όπως ο ΟΟΣΑ και ο Economist, καθώς και εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. «Ο αντικειμενικός κριτής είναι οργανισμοί που βρίσκονται έξω από τη χώρα μας», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα… συμμορφώνεται με τις ευρωπαϊκές επιταγές.
Στο ίδιο πλαίσιο, επιχείρησε να επιβάλει έναν δικό του «λειτουργικό» ορισμό του Κράτους Δικαίου, περιγράφοντάς το ως ένα σύστημα που περιλαμβάνει «μια εκλεγμένη κυβέρνηση που λειτουργεί δημοκρατικά, ένα Κοινοβούλιο που νομοθετεί, μια Δικαιοσύνη ανεξάρτητη και ένα κράτος που εξυπηρετεί τον πολίτη με διαφάνεια». Παράλληλα, επικαλέστηκε εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και διεθνείς δείκτες, όπως τον Democracy Index του Economist, για να υποστηρίξει ότι η χώρα παρουσιάζει πρόοδο.
Ωστόσο, η επιχειρηματολογία αυτή συνοδεύτηκε από μια εκτενή απαρίθμηση κυβερνητικών παρεμβάσεων, επιχειρώντας να ταυτίσει το Κράτος Δικαίου με επιμέρους διοικητικές και ψηφιακές λειτουργίες: από την επιτάχυνση στην απονομή της Δικαιοσύνης μέχρι τις ψηφιακές υπηρεσίες, τις συντάξεις, την κάρτα εργασίας και κοινωνικές πολιτικές. Μια προσέγγιση που, αντί να απαντά στις αιχμές για θεσμικές εκτροπές, μεταφέρει τη συζήτηση σε ένα γενικό αφήγημα «κρατικής αποτελεσματικότητας».
«Έρχομαι τώρα στο περιεχόμενο της πρότασης την οποία καταθέσατε κύριε Ανδουλάκη, μια συζήτηση για την κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ελλάδα. Και νομίζω ότι θα πρέπει να ξεκινήσουμε αυτήν την συζήτηση συμφωνώντας τουλάχιστον σε κάποιους κοινούς ορισμούς για το τι εννοούμε όταν μιλάμε για κράτος δικαίου. Μια εκλεγμένη κυβέρνηση η οποία λειτουργεί δημοκρατικά και αποτελεσματικά, ένα Κοινοβούλιο, το οποίο νομοθετεί κανόνες με ισότιμη εφαρμογή, μια δικαιοσύνη η οποία δρά ανεξάρτητα, μια δικαιοσύνη η οποία απονέμεται στην ώρα της και τέλος ένα δημόσιο, ένα κράτος το οποίο εξυπηρετεί τον πολίτη με διαφάνεια, με ταχύτητα και με αποτελεσματικότητα. Κανείς σε αυτή την αίθουσα και πρώτος εγώ δεν θα ισχυριστεί ότι στα θέματα αυτά η χώρα μας βρίσκεται στο επίπεδο το οποίο θα θέλαμε», επεσήμανε ο πρωθυπουργός και συνέχισε:
«Το ερώτημα όμως κύριε Ανδρουλάκη, είναι αν η χώρα τα τελευταία χρόνια, τα τελευταία 7 χρόνια θα μιλήσω συνολικά για την περίοδο διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, η χώρα προοδεύει. Και το ερώτημα επίσης το οποίο θέλω να σας θέσω, είναι ποιος τελικά είναι ο πιο αξιόπιστος κριτής της πραγματικής κατάστασης του κράτους δικαίου. Είμαστε εμείς οι ίδιοι, φορώντας ο καθένας το κομματικό του καπέλο, εμείς ενδεχομένως θέλοντας να οριοποιήσουμε πράγματα, εσείς θέλοντας και εύλογα ίσως να ασκήσετε αυστηρή κριτική στην κυβέρνηση.
Ο κριτής, κύριε Ανδρουλάκη δεν μπορεί παρά να είναι θεσμοί και οργανισμοί που βρίσκονται εκτός της πατρίδας. Έχω εδώ πέρα την έκθεση του κράτους δικαίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Έχετε διατελέσει Ευρωβουλευτής και γνωρίζετε ότι υπάρχει ένα κείμενο, το οποίο γίνεται αποδεκτό πανευρωπαϊκά, ως το σημείο αναφοράς για την κατάσταση του κράτους δικαίου σε όλες τις χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Φαντάζομαι ότι το έχετε διαβάσει. Λέει λοιπόν, ότι η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει επιτελέσει σημαντικότητα την πρόοδο στα θέματα κράτους δικαίου. Είμαστε μια κυβέρνηση η οποία συμμορφώνεται με τις επιταγ’ες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Προσπαθούμε τις χρόνιες ατέλειες μας, χρόνο με το χρόνο, να τις διορθώσουμε. Καταθέτω τη σχετική έκθεση στα πρακτικά της Βουλής.
Φαντάζομαι επίσης ότι θα συμφωνείτε μαζί μου ότι έγκυροι διεθνείς οργανισμοί δεν έχουν κάποιο λόγο ούτε να χαριστούν στην κυβέρνηση, ούτε να προτάσουν μελέτες και έρευνες με αλότρια κριτήρια. Democracy Index, 2024 του έγκυρου περιοδικού Economist. Φαντάζομαι το γνωρίζετε, έτσι δεν είναι; Κατατάσσεται η χώρα μας ως μία από τις 25 χώρες παγκόσμια. Κράτος δικαίου σημαίνει να μην περιμένει ο πολίτης χρόνια και χρόνια προκειμένου να εκδικαστεί η υπόθεσή του στα δικαστήρια. Και σήμερα αντί για 4,5 χρόνια, ο προδιορμός μιας υπόθεσης των πρωτοδικείων της Αθήνας γίνεται τώρα σε 7 μήνες. Οι διαθήκες δημοσιεύονται σε μία εβδομάδα ενώ χρειαζόντουσαν 450 μέρες. Και βέβαια όταν μιλάμε για κράτος δικαίου, μιλάμε για ένα κράτος το οποίο λειτουργεί τελικά υπέρ του πολίτη. Ναι, ένα δίκαιο κράτος είναι ένα ψηφιακό κράτος. Ένα δίκαιο κράτος είναι αυτό το οποίο αντιμετωπίζει το πολίτη απρόσωπα, χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, με ταχύτητα αποτελεσματικότητα και διαφάνεια. Ναι, είναι κράτος δικαίου, κύριε Ανδρουλάκη, να απονέμονται οι συντάξεις σε λίγους μήνες και όχι σε πολλά χρόνια και να μην απαιτείται καμία ανθρώπινη παρέμβαση, προκειμένου κάποιος πολίτης να εξυπηρετηθεί γρηγορότερα. Είναι κράτος δικαίου το να γίνονται οι μεταγραφές στα πανεπιστήμια με τρόπο διάφανο και αντικειμενικό, χωρίς πάλι να χρειάζεται κάποια παρέμβαση κάποιου ο οποίος θα θέλει να εξυπηρετήσει κάποιο φίλο του ή κάποιο ψηφοφόρο του. Όλα αυτά συνιστούν ένα δίκαιο κράτος το οποίο, όπως είπα, αντιμετωπίζει τους πολίτες φιλικά αλλά και απρόσωπα.
Ως προς το να μην γνωρίζει το κράτος κατά ανάγκη ποιος είναι ο πολίτης, τι ψηφίζει και να εξυπηρετεί κάποιον εις βάρος κάποιου άλλου. Ναι, είναι κράτος δικαίου ο προσωπικός βοηθός. Όταν ένας πολίτης με αναπηρία μπορεί να έχει κάποιον δίπλα του για να μπορεί να τον εξυπηρετεί και να αποδεσμεύεται με αυτόν τον τρόπο η οικογένειά του. Ναι, κράτος δικαίου είναι. Τα φάρμακα να πηγαίνουν στο σπίτι ενός καρκινοπαθούς και να μην χρειάζεται να περιμένει στην ουρά ενός φαρμακείου. Κράτος δικαίου είναι και η ψηφιακή κάρτα εργασίας, η οποία προστατεύει τον εργαζόμενο από τις αυθαιρεσίες των εργοδοτών. Και βέβαια, κράτος δικαίου ως προς την προστασία των δικαιωμάτων είναι και η πολύ σημαντική τελευταία μας προσπάθεια, κατά του ψηφιακού εθισμού των ανιλήκων με την απόφαση της κυβέρνησης να απαγορεύσει από το 2027 την πρόσβαση όλων των παιδιών κάτω των 15 σε συγκεκριμένες πλατφόρες, οι οποίες προωθούν τον ψηφιακό εθισμό».
Παράλληλα, επανέφερε το επιχείρημα περί «πραγματικών προβλημάτων της κοινωνίας», φτάνοντας στο σημείο να επικαλεστεί ακόμη και ζητήματα όπως ο ψηφιακός εθισμός των ανηλίκων, υποστηρίζοντας ότι αυτά είναι που απασχολούν τους πολίτες, και όχι τα θέματα που συζητούνται στη Βουλή.
«Επιτρέψτε μου εδώ μια παρένθεση. Έχετε την εντύπωση κύριε Ανδρουλάκη, πιστεύετε πραγματικά ότι στα τραπέζια το Πάσχα συζητούσε ο κόσμος για τα θέματα τα οποία θα συζητήσουμε σήμερα; Ο κόσμος συζητούσε για το γεγονός ότι οι γονείς είναι απελπισμένοι από το γεγονός τα παιδιά τους είναι κολλημένα στα κινητά τηλέφωνα και περιμένουν από την κυβέρνηση και από την Ευρώπη να κάνει κάτι σε αυτήν την κατεύθυνση. Τόσο εκτός κοινωνίας βρίσκεστε που δεν βρήκατε μία λέξη να πείτε για αυτές τις σημαντικές πρωτοβουλίες που αντιμετωπίζουν πραγματικά προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας σήμερα», τόνισε.
«Τα ρουσφέτια ξεκίνησαν από το ΠΑΣΟΚ»
Την ίδια στιγμή, επέλεξε να περάσει στην αντεπίθεση, μεταφέροντας ευθύνες στην αντιπολίτευση.
Αναφερόμενος στα ρουσφέτια που βρίσκονται στην επικαιρότητα, υποστήριξε ότι αυτές οι πρακτικές «ξεκίνησαν από το ΠΑΣΟΚ», ενώ κατηγόρησε τα κόμματα της αντιπολίτευσης για επιλεκτική στάση απέναντι στη Δικαιοσύνη.
ΟΠΕΚΕΠΕ και ΕΥΠ
Σε ό,τι αφορά την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, υποστήριξε ότι «οι βουλευτές μας ζήτησαν με θάρρος την άρση της ασυλίας τους» και ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να κινηθεί γρήγορα, αφήνοντας ταυτόχρονα αιχμές για «επιλεκτικές διαρροές και ελέγχους σε δόσεις».
Η συζήτηση ανέβηκε περαιτέρω σε ένταση, με τον πρωθυπουργό να δηλώνει ότι «η ηθική εξόντωση του άλλου είναι το πρώτο βήμα προς τον φασισμό», προκαλώντας αντιδράσεις, ενώ υπερασπίστηκε και τη λειτουργία της ΕΥΠ, τονίζοντας ότι «ως πρωθυπουργός δεν θα επιτρέψω να υπονομευτεί το έργο της» και ότι πολλές επιτυχίες της «πρέπει να παραμένουν κρυφές».
Χυδαία πολιτική εκμετάλλευση
Κλείνοντας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προχώρησε σε μετωπική επίθεση στα μέσα ενημέρωσης σε μία ευθεία προσπάθεια αλλαγής του πλαισίου της συζήτησης. Δεν δίστασε – σε μία χυδαία πολιτική εκμετάλλευση της σοβαρής περιπέτειας υγείας του Γιώργου Μυλωνάκη- να μιλήσει για πρωτοσέλιδα και εφημερίδες, παρουσιάζοντας κάθε κριτική ως στοχοποίηση.
«Οι συμπεριφορές και οι λέξεις μπορεί να γίνουν σφαίρες. Πριν από δύο εβδομάδες η εφημερίδα Documento δημοσίευσε αυτό το πρωτοσέλιδο με τον κ. Μυλωνάκη. Μια υπόθεση απίστευτη. Είδα τον Γιώργο Μυλωνάκη αφού δημοσιεύτηκε αυτό το άρθρο, να πρέπει να αποδείξει ότι όλα αυτά είναι άθλιες συκοφαντίες. Έχετε αναλογιστεί ποτέ, με πόση άνεση επιτίθεστε με απαράδεκτους χαρακτηρισμούς τους πολιτικούς σας αντιπάλους και τις οικογένειές σας; Ναι κ. Φάμελλε, το ίδιο Documento που πυροβολούσε την οικογένειά μου, με σκοπό να διαλύσει την οικογένειά μου. Αυτοί είστε. Όλα στον μύλο της πολιτικής αντιπαράθεσης», είπε ο πρωθυπουργός.
Ο πρωθυπουργός φτάνει στο σημείο να καπηλεύεται ακόμη και ένα τόσο ευαίσθητο ζήτημα, προκειμένου να επιτεθεί στη λειτουργία των μέσων ενημέρωσης και να περιορίσει τον ρόλο της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας. Ως πού θα φτάσετε πια;