Ποιός θά μισθώνει τά ἐρευνητικά καί ποιός θά μιλᾶ μέ τήν Τουρκία ἄν ἀπαιτεῖ ἄδειες, οἱ ἑταιρεῖες ἤ τό κράτος;
Τά πράγματα ὅσον ἀφορᾶ στήν ἠλεκτρική διασύνδεση τῆς Ἑλλάδος μέ τήν Κύπρο, τό ἔργο πού ὀνομάζεται GSI (Great Sea Interconnector), φαίνονται νά κινοῦνται, ἀλλά σοβαρά ἐρωτήματα ἐξακολουθοῦν νά πλανῶνται.
Χθές στό Μέγαρο Μαξίμου ὑπεγράφη συμφωνία συμμετοχῆς γαλλικῆς ἑταιρείας ἐπενδύσεων στό ἔργο, ἀλλά δέν ἔχει διευκρινισθεῖ ἄν τοῦτο θά προχωρήσει βάσει τῆς ἑλληνικῆς ἀδειοδοτήσεως τῶν σχετικῶν ἐρευνῶν ἤ ἄν αὐτήν τήν φορά θά ζητηθεῖ ἄδεια καί ἀπό τήν Τουρκία, κάτι πού θά συνιστοῦσε ἄτυπη (ἀλλά ἰσχυρή) ἀναγνώριση τῶν διεκδικήσεών της στό Αἰγαῖο.
Ἐν ὀλίγοις ἡ συμφωνία εἶναι «θολή» καί μένουν ἀνοικτά ὅλα τά ἐρωτήματα ἀδειοδοτήσεων πού συνδέονται μέ τήν συνεκμετάλλευση καί τήν συγκυριαρχία πού ἐπιδιώκει ἡ Τουρκία. Μέ τό τριμερές σχῆμα πού διαμορφώνεται (ΑΔΜΗΕ – GSI – Nexans) δημιουργεῖται ἀκόμη τό ἐρώτημα ποιός θά μισθώνει τά ἐμπλεκόμενα σκάφη καί ποιός θά μιλᾶ μέ τήν Τουρκία ἄν ἐμπλακεῖ στίς ἀδειοδοτήσεις. Μήπως θά ἀφεθεῖ ἡ κοινοπραξία νά τό πράττει καί τό κράτος τεχνηέντως θά ἀποσυρθεῖ;
Ὑπενθυμίζεται ὅτι, κατά τήν προηγουμένη φάση, τό ἔργο εἶχε διακοπεῖ ὅταν ἡ Τουρκία ἀπέτρεψε, διά τῆς ἀποστολῆς πολεμικῶν πλοίων, τήν ἐκτέλεση ἐρευνῶν γιά τήν πόντιση τοῦ καλωδίου στήν περιοχή μεταξύ Κάσου καί Καρπάθου. Ἀκολούθως τό ἔργο «πάγωσε», μέ τόν Ἕλληνα ὑπουργό Ἐξωτερικῶν κ. Γιῶργο Γεραπετρίτη νά παραδέχεται ὅτι «ἀπό τή στιγμή πού πρόκειται νά ὑπάρξει ἔρευνα καί πόντιση σέ θαλάσσιες περιοχές οἱ ὁποῖες δέν ἔχουν ὁριοθετηθεῖ καί ὑπάρχουν διεκδικήσεις ἐκ μέρους καί τῆς Τουρκίας, εἶναι προφανές ὅτι αὐτό θά μποροῦσε νά δημιουργήσει τριβή».
Χθές πάντως στό Μέγαρο Μαξίμου ὑπεγράφη ἡ ἀνάληψις τοῦ ἔργου ἀπό τόν γαλλικό ἐπενδυτικό ὅμιλο Μeridiam, πού καθίσταται πλειοψηφικός μέτοχος στήν ἑταιρεία Great Sea Interconnector (GSI). Ἡ ὑπογραφή αὐτή ἔγινε σέ μιά στιγμή κατά τήν ὁποία καί ἡ Τουρκία κινεῖται ἐνεργειακῶς πρός τήν Κύπρο.
Πρός τά Κατεχόμενα. Πρό ἑβδομάδος περίπου, ἡ Ἄγκυρα ἐκήρυξε NAVTEX καί ἔβγαλε τό «Ὀρούτς Ρεΐς» γιά ὑδρογραφικές ἔρευνες στό πλαίσιο τοῦ σχεδίου νά κατασκευάσει ὑποθαλάσσιο ἀγωγό γιά τήν μεταφορά φυσικοῦ ἀερίου στήν Βόρειο Κύπρο. Τοῦτο ἐντάσσεται στόν εὐρύτερο σχεδιασμό της γιά ἐπιβολή τῆς βουλήσεώς της στήν Ἀνατολική Μεσόγειο καί ἐνδέχεται νά περιπλέξει πολύ τά πράγματα.
Διά τῆς χθεσινῆς ὑπογραφῆς σημειοδοτεῖται, συμφώνως πρός τήν ἑλληνική Κυβέρνηση, ἡ ἐκκίνησις τοῦ ἔργου. Ὅμως δέν ἔχουν ἀπαντηθεῖ βασικά ἐρωτήματα πού ἀφοροῦν στήν πρόθεση τῆς Ἑλλάδος νά ἀντιμετωπίσει τίς τουρκικές ἀπαιτήσεις γιά συγκυριαρχία στό Αἰγαῖο. Πράγματι, διά τῆς ὑπογραφείσης συμφωνίας ρυθμίζονται οἰκονομικά καί ἐπιχειρηματικά ζητήματα συνδεόμενα μέ τό ἔργο.
Οἱ γεωπολιτικές περιπλοκές, οἱ «τριβές» στίς ὁποῖες ἔχει ἀναφερθεῖ ὁ κ. Γεραπετρίτης, ἐξακολουθοῦν νά ὑφίστανται.
Τό βασικό ἐρώτημα εἶναι ἄν ἡ Κυβέρνησις ἔχει λάβει τήν ἀπόφαση νά ὑπερασπισθεῖ τά κυριαρχικά δικαιώματα τῆς Ἑλλάδος, τά ὁποῖα ἐκτείνονται πέρα ἀπό τά ἕξι μίλια τῶν χωρικῶν μας ὑδάτων, ἐπί τῶν ὁποίων ἀσκεῖται κυριαρχία. Ὡς γνωστόν, αὐτά τά κυριαρχικά δικαιώματα τά ἀρνεῖται ἡ Τουρκία, ἡ ὁποία ὑποστηρίζει ὅτι τά νησιά δέν ἔχουν ὑφαλοκρηπῖδα καί κατ’ ἐπέκτασιν οὔτε ΑΟΖ καί ζητεῖ (μεταξύ πολλῶν ἀκόμη ἀπαιτήσεων) τόν θαλάσσιο ἔλεγχο ἀκόμη καί μεταξύ τῶν ἑλληνικῶν νησιῶν. Τί θά πράξει ἡ Ἑλλάς στήν περίπτωση κατά τήν ὁποία θά ἔλθει ἡ Τουρκία νά παρεμποδίσει καί πάλι τήν πόντιση τοῦ καλωδίου; Θά ἀπαντήσει δυναμικά;
Θά ὑποχωρήσει, ὅπως ἔπραξε κατά τό παρελθόν; Θά ἐπιλέξει ἐναλλακτικές διαδρομές ἐπιμηκύνοντας τό καλώδιο ὥστε νά περάσει ἀπό σημεῖα πού δέν προκαλοῦν «τριβές» μέ τήν Τουρκία; Ἤ μήπως ἐκ τῶν προτέρων θά ζητηθεῖ ἡ ἄδεια τῆς Τουρκίας; Κάτι πού θά σημάνει ὑποχώρηση ἀπό τίς πάγιες θέσεις τῆς Ἑλλάδος στά ζητήματα τῆς θαλασσίας δικαιοδοσίας.
Αὐτά ὅλα θά διαφανοῦν μόνον ὅταν οἱ ἐργασίες ἀρχίσουν καί εἰλικρινῶς εὐχόμεθα ἡ Κυβέρνησις νά σταθεῖ στό ὕψος τῶν περιστάσεων καί νά ὑπερασπισθεῖ τά δίκαια τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλά ἐνῷ ἡ συμμετοχή τοῦ ὁμίλου Μeridiam συνιστᾶ κίνηση πού δείχνει ἐμπιστοσύνη πρός τήν Ἑλλάδα, τήν ἴδια στιγμή ἡ ἑτέρα γαλλική ἑταιρεία πού ἐμπλέκεται, ἡ κατασκευάστρια τοῦ καλωδίου Nexans, ἔχει ἐκφράσει τίς ἐπιφυλάξεις της.
Ἐμμέσως, ἀλλά μέ πολύ μεγάλη σαφήνεια, ἡ ἑταιρεία ἔχει στείλει πρός τήν Ἀθήνα τό μήνυμα ὅτι ὁ χρόνος λειτουργεῖ εἰς βάρος τοῦ ἔργου. Ναί μέν τό ἀναφέρει ὡς ἔργο ὑψηλῆς προτεραιότητος, ἀλλά κατά τήν παρουσίαση τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ πρώτου ἑξαμήνου τοῦ 2026 δέν τό περιέλαβε στίς οἰκονομικές προβλέψεις τοῦ ἔργου.
Ταυτοχρόνως ἄφησε ἀβεβαιότητα νά πλανᾶται. Στήν σχετική ἐνημέρωση πρός τούς μετόχους μεταξύ ἄλλων ἀνεφέρετο: «Ὅταν ἀνεβλήθη ὁ GSI, ἡ ὁμάδα μας ἐκινήθη εὐέλικτα προσεγγίζοντας πελάτες γιά νά ἀξιοποιήσει τήν διαθέσιμη δυναμικότητα. Ἄν ὁ GSI δέν προχωρήσει ἀρκετά γρήγορα καί βροῦμε ἄλλη συμφωνία, τότε θά τήν προχωρήσουμε πρώτη».
Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τό ἔργο τῆς ἠλεκτρικῆς διασύνδεσεως Ἑλλάδος – Κύπρου ἀποτελεῖ ἕνα ἀπό τά μεγαλύτερα ἔργα ἠλεκτρικῶν διασυνδέσεων παγκοσμίως, πρωτοπορῶντας στήν πόντιση καλωδίων σέ βάθος ἕως 3.000 μ. καί χρησιμοποιῶντας καινοτόμο τεχνολογία σταθμῶν μετατροπῆς (High Voltage Direct Current).
Ὁ προϋπολογισμός του ἀνέρχεται σέ 1,9 δισ. εὐρώ. Ἡ ἀρχική μεταφορική του ἱκανότης θά εἶναι 1.000 MW, μέ δυνατότητα ἀναβαθμίσεως στά 2.000 MW. Θά διασυνδέει τήν Κρήτη μέ τήν Κύπρο, μέσῳ ὑποβρυχίου καλωδίου 900 χιλιομέτρων. Πρόκειται γιά πρόγραμμα πού βρίσκεται πολύ ψηλά στήν ἐνεργειακή ἀτζέντα τῆς ΕΕ, καθώς ἔχει συμπεριληφθεῖ στίς ὀκτώ «Ἐνεργειακές Λεωφόρους» ὑψηλῆς προτεραιότητος γιά τήν Κομμισσιόν, ἐνῷ χρηματοδοτεῖται μέ 657 ἑκατ. εὐρώ ἀπό κοινοτικούς πόρους, μέσῳ τοῦ Connecting Europe Facility (CEF).
ΠΗΓΗ: estianews.gr