Η πρόσφατη προκήρυξη του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ) για 310 διδακτορικές υποτροφίες προκάλεσε την άμεση αντίδραση της ακαδημαϊκής κοινότητας. Αφορμή στάθηκε η δημόσια παρέμβαση του Αναστάσιου Περράκη, διευθυντή ερευνών στο Ολλανδικό Ινστιτούτο για τον Καρκίνο και καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, ο οποίος απευθύνθηκε ονομαστικά στην πρόεδρο του ΙΚΥ, Βάσω Κιντή, αποδομώντας το πλαίσιο του προγράμματος.
Το αναδρομικό φιάσκο και η χρηματοδότηση στο τέλος της διατριβής
Η προκήρυξη δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2026, θέτοντας ως προϋπόθεση οι υποψήφιοι να έχουν ορίσει τριμελή συμβουλευτική επιτροπή μεταξύ 2 Ιανουαρίου 2021 και 31 Δεκεμβρίου 2024. Με βάση τους χρόνους αξιολόγησης, ενστάσεων και συμβασιοποίησης, η εκταμίευση των χρημάτων υπολογίζεται να ξεκινήσει το 2027. Αυτό σημαίνει ότι όσοι ξεκίνησαν το διδακτορικό τους το 2025 ή το 2026, και βρίσκονται στην αρχή της έρευνας χωρίς κανένα εισόδημα, μένουν εντελώς εκτός επιλεξιμότητας.
Παράλληλα, το ΙΚΥ επιδοτεί ουσιαστικά τον 7ο ή ακόμα και τον 9ο χρόνο μιας διατριβής, αντί να στηρίξει το ξεκίνημά της, κινούμενο αντίθετα με την ευρωπαϊκή πρακτική. Παράλληλα δημιουργείται ένα παράδοξο κίνητρο καθυστέρησης, καθώς επειδή η υποτροφία διακόπτεται αυτόματα με την υποστήριξη της διατριβής, τον υποψήφιο της κοόρτης 2021 τον συμφέρει να καθυστερήσει την ολοκλήρωση της έρευνάς του για να μην χάσει τα τρόφεια.
Τρόφεια 1.200 ευρώ, μηδέν ασφάλιση και γραφειοκρατικός φόρτος
Το ποσό των 1.200 ευρώ δίνεται χωρίς εργασιακή σχέση, χωρίς ένσημα, ΕΦΚΑ, άδεια ασθενείας ή γονική άδεια. Την ίδια στιγμή, στα ευρωπαϊκά προγράμματα MSCA Doctoral Networks προβλέπονται 4.250 ευρώ τον μήνα με υποχρεωτική σύμβαση εργασίας, ενώ στην Ολλανδία ένας υποψήφιος αμείβεται με περίπου 3.250 ευρώ μικτά, συν επιδόματα και πλήρη ασφάλιση.
Επιπλέον, απαιτούνται 11 ενδιάμεσες εκθέσεις προόδου σε 36 μήνες, όπου κάθε μία αποτελεί προϋπόθεση πληρωμής. Παράλληλα, ζητείται η υποστήριξη της διατριβής χωρίς σημαντικές αλλαγές στο κείμενο. Αν η επταμελής επιτροπή ζητήσει ουσιαστικές διορθώσεις, ο υπότροφος κινδυνεύει με αναζήτηση των χρημάτων μέσω ΚΕΔΕ, όρος που θίγει την ανεξαρτησία της ακαδημαϊκής κρίσης. Τέλος, η αξιολόγηση εξαρτάται από το οικογενειακό εισόδημα, απαγορεύεται οποιαδήποτε άλλη παράλληλη υποτροφία ή βραβείο, ενώ ζητείται πιστοποιητικό στρατού που να καλύπτει όλη τη διάρκεια της υποτροφίας έως το 2030, πράγμα ανέφικτο για τις συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες.
Η απάντηση της Βάσως Κιντή περί «λεφτόδεντρου»
Η πρόεδρος του ΙΚΥ, Βάσω Κιντή, απάντησε στις αιτιάσεις επικαλούμενη τους δημοσιονομικούς περιορισμούς και τους κανόνες του ΕΣΠΑ. Χαρακτήρισε τις συγκρίσεις με τους μισθούς του εξωτερικού εκτός πραγματικότητας για τα δεδομένα της ελληνικής οικονομίας, διερωτώμενη αν υπάρχει «λεφτόδεντρο» και προσθέτοντας ότι τυχόν αύξηση των υποτροπών θα οδηγούσε αναγκαστικά σε μείωση των ωφελούμενων.
Παράλληλα, απέδωσε την καθυστέρηση του προγράμματος στις γραφειοκρατικές διαδικασίες μετάβασης στη νέα προγραμματική περίοδο του ΕΣΠΑ και στις εκκρεμότητες της πανδημίας. Όσο για τη γονική άδεια, ανέφερε πως δεν μπορεί να προβλεφθεί λόγω των αυστηρών χρονικών ορίων ολοκλήρωσης της συγχρηματοδοτούμενης Πράξης.
