Σαρώνει σε όποια πόλη και αν περιοδεύει η παράσταση «Νίκος Ξυλούρης – Ο Αρχάγγελος της Κρήτης», ένα θεατρικό έργο που δημιουργήθηκε από τη Ζαχαρένια Πετράκη και τον καλλιτεχνικό διευθυντή του ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης Νικορέστη Χανιωτάκη με πολλή αγάπη για τα 90 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου λυράρη και ερμηνευτή που…. «τραγούδησε για να σμίξει τον κόσμο», όπως έλεγε και εκείνος!
- Από τη Μαρία Ανδρέου
Η μεγάλη επιτυχία της Αθήνας, που παρουσιάστηκε τον χειμώνα στο θέατρο ΗΒΗ και χειροκροτήθηκε θερμά από σχεδόν 40.000 θεατές, λαμβάνει την ίδια απήχηση φέτος το καλοκαίρι και στην περιφέρεια και δη στην Κρήτη.
Να τονίσουμε ότι είναι η πρώτη φορά που η ζωή και το έργο αυτού του μεγάλου Ελληνα, του καλλιτέχνη-σύμβολο, του Νίκου Ξυλούρη, παρουσιάζεται στο θέατρο σε μία υψηλών αξιώσεων παραγωγή από τα Αθηναϊκά Θέατρα με έναν πολυπληθή θίασο και τη συμμετοχή σημαντικών καλλιτεχνών του θεάτρου και της μουσικής.
Μάλιστα, η παράσταση ο «Αρχάγγελος της Κρήτης» -έτσι αποκαλούσαν τον Ψαρονίκο- φέρνει στο φως ένα αδημοσίευτο φωτογραφικό υλικό, πολύτιμα ηχητικά ντοκουμέντα από τον Ξυλούρη.
Ετσι, 15 λεπτά πριν από την έναρξη κάθε παράστασης προβάλλεται η ταινία μικρού μήκους «Τα παιδικά χρόνια του Ψαρονίκου στα Ανώγεια».
Το «Enjoy» της «κυριακάτικης δημοκρατίας» συνομίλησε πριν από τη μεγάλη περιοδεία με τον χαρισματικό, ταλαντούχο, πιστό εργάτη της τέχνης -μπορεί να παίξει από μιούζικαλ μέχρι αρχαία τραγωδία και κάθε ρόλο του να τον αντιμετωπίζει με την ίδια αφοσίωση- Αιμιλιανό Σταματάκη, ο οποίος υποδύεται τον Νίκο Ξυλούρη με μεγάλη υποκριτική δεινότητα.
Ο Αιμιλιανός με σπουδές στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών και στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου μιλά για την αφοσίωσή του στο θέατρο, για τις απαιτήσεις της παραγωγής που ταξιδεύει σε διάφορες πόλεις, αλλά και για τη συνολική του διαδρομή στον χώρο της υποκριτικής καθώς και τις απορρίψεις που έχει αντιμετωπίσει στην πορεία του, περιγράφοντας με νηφαλιότητα τις δυσκολίες αλλά και τη στάση που κρατά απέναντί τους.
O ίδιος αναφέρει: «Το έργο επιχειρεί να συστήσει τη μορφή του Ξυλούρη όχι μόνο ως φωνή-σύμβολο, αλλά ως το εσωτερικό σύμπαν ενός ανθρώπου που τραγουδούσε με την ψυχή ενός λαού.
Οι θεατές έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν τα εμβληματικά τραγούδια του Ξυλούρη σε νέες ενορχηστρώσεις του Ανδρέα Κατσιγιάννη, ενώ το κρητικό πρόγραμμα της παράστασης επιμελείται μουσικά ο Ross Daly!
Η Ουρανία Ξυλούρη, η σύντροφος της ζωής του Νίκου και θεματοφύλακας της μνήμης του, έχει συνεισφέρει ουσιαστικά στην τελική διαμόρφωση του κειμένου. Με οδηγό τις αφηγήσεις της και άξονα τραγούδια που σημάδεψαν μια ολόκληρη εποχή, η παράσταση δεν αποτυπώνει μόνο το μεγαλείο της φωνής του, αλλά αποκαλύπτει -κυρίως- το ηθικό και πνευματικό βάρος μιας προσωπικότητας που σφράγισε τον νεότερο ελληνικό πολιτισμό». Και προσθέτει με νόημα: «Στην παράσταση αναβιώνουν προσωπικότητες-σταθμοί της καλλιτεχνικής και πολιτιστικής ζωής της χώρας που συνάντησε ο Ξυλούρης, όπως η Τζένη Καρέζη, ο Κώστας Καζάκος, ο Χρήστος Λεοντής. Φυσικά, ιδιαίτερη μνεία γίνεται στη σχέση του Νίκου με τον Σταύρο Ξαρχάκο, που άρχισε με τον σημαντικό δίσκο “Διόνυσε καλοκαίρι μας” και εξελίχτηκε σε μια δυνατή φιλία. Στην παράσταση ακολουθούμε, λοιπόν, τα βήματα του “Αηδονιού της Κρήτης” από τα παιδικά του χρόνια στα Ανώγεια, στη σκιά της Κατοχής, μέχρι τις ημέρες του θριάμβου του στις αθηναϊκές μπουάτ της δεκαετίας του ’70. Θυμόμαστε τη δημόσια παρουσία του που ταυτίστηκε με τον αγώνα, την αξιοπρέπεια και την ελπίδα μιας ολόκληρης εποχής και φτάνουμε στην πρόωρη αναχώρησή του από τη ζωή, σε ηλικία μόλις 44 ετών».
Στην παράσταση απολαμβάνουμε τη Μελίνα Κανά στην αφήγηση και στο τραγούδι, στον ρόλο του Τάκη Λαμπρόπουλου τον Μέμο Μπεγνή, στον ρόλο του Ψαρογιώργη τον Μιχάλη Αεράκη, αλλά και τους ηθοποιούς: Γιάννης Ασκάρογλου, Ξανθή Γεωργίου, Νίκο Γκέλια, Γιάννη Καλαντζόπουλο, Ιωάννα Λέκκα, Γιάννη Μαθέ, Λίζυ Ξανθοπούλου, Γιάννη Πέτρου, Αναστασία Τσιλιμπίου, Γιώργο Φλωράτο. Παίζουν κρητική μουσική και τραγουδούν ο Μαθιός και ο Ραφαήλ Δαμουλάκης.
Κύριε Σταματάκη, τόσο στην Αθήνα όσο και σε όλη την Ελλάδα η παράσταση «Νίκος Ξυλούρης – Ο Αρχάγγελος της Κρήτης» έχει κλέψει τις καρδιές όλων των θεατών. Τι σημαίνει αυτό για εσάς;
Την παράσταση έχουν δει χιλιάδες θεατές στην Αθήνα και πλέον μας έχει αγκαλιάσει αυτό το καλοκαίρι και η ελληνική περιφέρεια, ενώ μεγάλη αποδοχή και αγάπη πήραμε από την πατρίδα του Νίκου Ξυλούρη, την Κρήτη. Για μένα αυτή η παράσταση λέει μια μεγάλη αλήθεια για το πρόσωπο του Νίκου Ξυλούρη. Η παράσταση αυτή έγινε μια μεγάλη αγκαλιά για τον Αρχάγγελο της Κρήτης, τον Ψαρόνικο, που είναι σύμβολο για την Κρήτη, αλλά και για την Ελλάδα. Ενας άνθρωπος με σπουδαίο ηθικό παράστημα, ένας αγωνιστής μουσικός με μεγαλείο ψυχής. Δεν θέλαμε μέσα από αυτή την παράσταση να κάνουμε την αγιογραφία του Νίκου Ξυλούρη. Αυτό που θέλαμε ήταν να πούμε ιστορίες για αυτόν, για να θυμηθούν οι παλαιότεροι και να μάθουν οι νεότεροι. Αφηγούμαστε ιστορίες για μια σημαντική προσωπικότητα της μουσικής και της ιστορίας της Ελλάδας, και έχουμε βάλει σε αυτή τη μουσική παράσταση όλη μας την αγάπη προς τον Νίκο Ξυλούρη, που για μένα υπήρξε μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα ενός καλού ανθρώπου. Ο Ξυλούρης βάδιζε στη ζωή, παρά τις δυσκολίες, με αισιοδοξία τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο και σε κοινωνικό και αυτό είναι ένα παράδειγμα μίμησης σε μια δύσκολη εποχή σαν τη δική μας, που ο καθένας μας βαδίζει σε πολύ ανηφορικά και περίεργα μονοπάτια.
Τι έκανε τον Νίκο Ξυλούρη τόσο διαφορετικό;
Οι ρίζες του, οι παραδόσεις, η Κρήτη, το χωριό του στα Ανώγεια. Το κρητικό πνεύμα, που είναι τόσο τοπικό, που γίνεται όμως οικουμενικό και παγκόσμιο. Οι πρόγονοί του και όσα του έμαθαν ως παιδάκι για τις ηθικές αξίες αλλά και για τους αγώνες της Κρήτης για ελευθερία.
Πώς έγινε ο Νίκος Ξυλούρης σύμβολο ελευθερίας;
Δεν νομίζω ότι είχε ο Νίκος Ξυλούρης κάποιο κίνητρο ή κάποιον σκοπό για να γίνει εθνικό σύμβολο. Η ζωή του ή καλύτερα η στάση ζωής του, ένας άνθρωπος που δεν φοβήθηκε ποτέ, που στάθηκε όρθιος και δεν λύγισε στις δυσκολίες αυτόματα γίνεται για τους άλλους, για τους πολλούς, για τον λαό σε σημαντικές ιστορικές εποχές, όπως αυτές της χούντας στο Πολυτεχνείο, δίπλα στους εξεγερμένους φοιτητές, σύμβολο ελευθερίας. Λόγω του χαρακτήρα του έγινε σύμβολο ελευθερίας. Ο Ξυλούρης, ωστόσο, αγαπήθηκε πολύ από τον κόσμο γιατί εργάστηκε με αφοσίωση πάνω στην ανάδειξη και τη διάσωση της κρητικής μουσικής παράδοσης.
Τι σημάδεψε τη ζωή του Νίκου Ξυλούρη;
Αναμφίβολα η γερμανική κατοχή, καθώς στα πέντε του χρόνια είδε όλα τα σπίτια του χωριού του να καίγονται από τους Γερμανούς και την οικογένειά του μαζί με τους άλλους συγχωριανούς να ξεριζώνονται με βίαιο και σκληρό τρόπο από τους ναζί, την μπότα των κατακτητών. Τι φόβο και τι λύπη ένιωσε μόνο αυτός το ξέρει. Πιστεύω ότι χωρίς αυτό το γεγονός δεν θα είχαμε το δώρο που λέγεται Νίκος Ξυλούρης. Από όλη αυτή τη θηριωδία που έζησε μικρός, αντέδρασε και ως μεγάλος σε κάθε μορφή καταπίεσης και έγινε η μουσική του συνώνυμο της ελευθερίας. Η αντίδραση στην κάθε μορφή βίας έγινε ένα με τη φύση του, ως βίωμα του ολέθρου που έζησε στην παιδική του ηλικία. Η μουσική του Ξυλούρη έχει μια προτροπή στο να σπάσει ο άνθρωπος τα δεσμά του μέσα από τη μουσική, το τραγούδι, να πετάξει ψηλά, να ελευθερωθεί και αυτό το καταλαβαίνουν όλοι ακόμη και οι ξένοι που έρχονται στην Κρήτη και ακούν τα τραγούδια του και δεν καταλαβαίνουν τους στίχους.
Αληθεύει ότι τη γυναίκα του την Ουρανία την έκλεψε;
Βεβαίως. Την έκλεψε γιατί δεν του την έδιναν για νύφη. Ο Ξυλούρης έζησε σε άλλες εποχές δύσκολες, σκληρές αλλά και ρομαντικές. Ακόμη και στον έρωτα έπρεπε να παλέψεις και να διεκδικήσεις αυτό που αγαπούσες, δεν σου χαριζόταν τα πάντα εύκολα, απλόχερα, οι συνθήκες απαιτούσαν πάλη και καμία άνεση ακόμη και στον έρωτα. Πόσο δύναμη λοιπόν ήθελε ο Ξυλούρης να κλέψει την Κρητικοπούλα Ουρανία από τους γονείς της και να την παντρευτεί; Σήμερα με την ευκολία που υπάρχει στις σχέσεις, αυτό σκέφτομαι πολλές φορές με αφορμή την παράσταση, δεν έχουμε την ευκαιρία να αγωνιστούμε για την αγάπη, για τον έρωτα, να πολεμήσουμε για την επιλογή μας. Ολα φαντάζουν εύκολα, τον θέλω, με θέλει, προχωράμε ερωτικά. Στην εποχή του Ξυλούρη αυτό ήταν αδιανόητο, δεν ήταν εύκολο να βρεθείς με μια κοπέλα ερωτικά, αν δεν την παντρευόσουν, σου απαγορευόταν. Ο Νίκος Ξυλούρης την ερωτεύτηκε την Ουρανία, την έκλεψε, την παντρεύτηκε και πήρε το ρίσκο αφού δεν την ήξερε πολύ καλά, ούτε και εκείνη αυτόν, αλλά κράτησαν μέσα τους αυτό το δυνατό αίσθημα που σου γεννά το ένστικτο, η διαίσθηση, τα συναισθήματα, ο πρώτος έρωτας, η αθωότητα, τα νιάτα. Το ζευγάρι δοκιμάστηκε στον χρόνο και δεν έπεσε έξω, η επιλογή ήταν σωστή.
Πώς έγινε ο Ξυλούρης διάσημος;
Τον Ξυλούρη τον ήξεραν όλοι στην Κρήτη, ήταν εξαιρετικός λυράρης αλλά δεν τον ήξεραν σε όλη την Ελλάδα. Τον ανακάλυψε ο Λαμπρόπουλος της δισκογραφικής εταιρίας Columbia όταν τον άκουσε σε ένα γλέντι γάμου στον οποίο ήταν καλεσμένος. Στην Κρήτη τότε ήταν πασίγνωστος. Ετσι τον έφερε στην Αθήνα και ξεκίνησε την πορεία του με τον Μαρκόπουλο και τον Ξαρχάκο και μπήκε στο στούντιο για ηχογράφηση.
Ο Ξυλούρης έκανε μεγάλο αγώνα κατά της χούντας…
Μα, φανταστείτε τον Ξυλούρη να απέχει από όλο αυτό. Δεν γίνεται. Θα μπορούσε ο Ξυλούρης να απέχει από τον αγώνα των φοιτητών και της καταπίεσης της ελευθερίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για παιδεία και ψωμί; Δεν θα μπορούσε να αρνηθεί ούτε την πρόσκληση του Κώστα Καζάκου και της Τζένης Καρέζη να παίξει στη θεατρική παράσταση «Το μεγάλο μας τσίρκο», μια παράσταση που έγινε σύμβολο αντίστασης και οι πρωταγωνιστές κατέληξαν στο κρατητήριο, ούτε να μη στηρίξει τους φοιτητές με τραγούδια του μέσα στο Πολυτεχνείο. Το θεωρούσε χρέος του. Είχε τα ίδια ιδανικά με τα παιδιά που ζητούσαν παιδεία, ψωμί, ελευθερία. Τα τραγούδια του αυτή την εποχή ήταν πασίγνωστα. Σκεφτείτε πώς ένιωσαν οι φοιτητές του Πολυτεχνείου τότε να δουν μέσα στο Πολυτεχνείο μαζί τους τον θρύλο που λεγόταν Ξυλούρης να συμμετέχει στον αγώνα τους, που δεν έφυγε από δίπλα τους, που δεν φοβήθηκε τις συμπλοκές, τον Στρατό. Οι φοιτητές θα ήταν συγκλονισμένοι που είχαν δίπλα τους, κοντά τους, έναν θρύλο της μουσικής και όχι μόνο. Ο Νίκος Ξυλούρης τότε γέμιζε στάδια σε Ελλάδα και εξωτερικό, ήταν καλλιτέχνης παγκοσμίου φήμης.
Θεωρούσε τον εαυτό του σταρ;
Πιστεύω ότι ο Ξυλούρης δεν ένιωσε ποτέ ο ίδιος κάτι το ξεχωριστό και το ιδιαίτερο. Για τους άλλους ήταν μύθος, ο ίδιος δεν ένιωθε σταρ, ήταν πολύ απλός, ήταν γεννημένος από τη φύση του να είναι επαναστάτης, δοτικός, συμπονετικός. Από μικρός άρχισε με τη λύρα του και τα τραγούδια του να μιλά για τον κόσμο, στην καρδιά του κόσμου. Αυτός ήταν, μάλιστα, ο σκοπός της γέννησής του, είχε να εκπληρώσει ένα έργο σε αυτή τη ζωή. Να συγκινεί με το έργο του τον κόσμο, να τον καλεί με τα τραγούδια του σε αυτό που λέγεται αγάπη και ζωή, να τον συγκινεί και ο κόσμος να τον αποδέχεται συνολικά, νομοτελειακά ως καλλιτέχνη που δημιουργεί μια συλλογική καθολική μνήμη στον λαό, του αληθινού και αυθεντικού καλλιτέχνη.
Αυτή ήταν η μοίρα του, το πεπρωμένο του;
Πιστεύω πως ναι. Μερικά πράγματα στη ζωή θεωρώ ότι είναι γραμμένα για να γίνουν έτσι. Ο Ξυλούρης ήρθε για να αφηγηθεί τη ζωή έτσι όπως πρέπει να είναι μέσα από τα τραγούδια του. Δεν είναι τυχαία η ζωή του Ξυλούρη. Με τη φωνή του ο Νίκος Ξυλούρης αγκάλιαζε όλο τον κόσμο. Σου αρέσει, δεν σου αρέσει η κρητική μουσική, θα βρεις ενδιαφέρον στη χροιά της φωνής του Νίκου Ξυλούρη και θα πεις «έχει κάτι αυτό που ακούω, είναι σπάνιο, μου αρέσει» και αυτό θα το πει όλη η Ελλάδα, δεν θα αρέσει μόνο στους Κρητικούς. Το μέγεθος της φωνής του Ξυλούρη είναι μεγάλο, όπως ήταν και το μέγεθος της φωνής του Στέλιου Καζαντζίδη. Ηταν άκρως πηγαίο το χάρισμα και το ταλέντο, ήταν μέσα από τις ρίζες της κρητικής μουσικής και παράδοσης, αν και ο ίδιος εξέφραζε όλη την Ελλάδα όχι μόνο την Κρήτη. Δυστυχώς, έφυγε πολύ νέος από τη ζωή, χτυπημένος από τον καρκίνο, εκεί στα 40 του χρόνια.
Νιώθεις τυχερός που παίζεις αυτόν τον ρόλο;
Μόνο τυχερός; Ευλογημένος και ευχαριστώ τον σκηνοθέτη Νικορέστη Χανιωτάκη για την πρόταση που μου έκανε, ήθελα τόσο πολύ να το κάνω, αλλά και ο ίδιος ήθελε πολύ να κάνει μια παράσταση για τον Νίκο Ξυλούρη, για τη ζωή του. Εχω την αίσθηση ότι αυτή η παράσταση είναι μια καλλιτεχνική εξαίρεση και έχει μεγάλη σημασία για την Ελλάδα γιατί ο Νίκος Ξυλούρης έχει αγαπηθεί πολύ από τους Ελληνες και είναι κομμάτι της Ελλάδας. Για μένα ήταν τεράστια τιμή να παίξω αυτόν τον ρόλο, να αφηγηθώ τη ζωή του, δεν μου είχε περάσει από το μυαλό ποτέ κάτι τέτοιο και εδώ κάνω μια παύση. Οταν μου το πρότεινε ο Νικορέστης, δεν σκέφτηκα τίποτα άλλο, μόνο τη χαρά που θα μου έδινε αυτός ο ρόλος, πόσο πολύ τον ήθελα. Στόχος μου ήταν να βρω το κέντρο βάρους εξαρχής του Νίκου Ξυλούρη. Η αποτυχία δεν με τρόμαζε τόσο, όσο η προσδοκία. Η προσδοκία με έκανε να υπερνικήσω τον φόβο μου, την ευθύνη. Δεν άφησα τον φόβο να με υπερνικήσει, τι θα πει ο κόσμος, ήμουν χαρούμενος πάρα πολύ με αυτήν την πρόταση, γιατί ο Νίκος Ξυλούρης είναι κομμάτι του ελληνικού πολιτισμού που δεν ξεχνιέται και εγώ είχα την υποχρέωση να δώσω τον καλύτερο εαυτό μου. Ξέρετε τι είναι να έχεις μεγαλώσει στη ζωή σου με κάποιες φωνές όπως εκείνες της Πρωτοψάλτη, της Κανά και να παίζεις μαζί τους στη σκηνή; Πολύ μεγάλη συγκίνηση να είμαι πάνω στη σκηνή και να ακούω τις φωνές τους στα αυτιά μου, αυτό είναι ένα όνειρο, που εκπληρώθηκε, έτσι νιώθω όταν παίζω μαζί τους στον Αρχάγγελο της Κρήτης. Η συγκίνηση είναι τεράστια. Μόνο όμορφη ενέργεια νιώθω. Μεγάλη ευκαιρία για μένα να ακούω αυτές τις φωνές ως παιδί και ξαφνικά να υπάρχω μαζί τους στη σκηνή, το ανέφικτο έγινε εφικτό.
Στην Κρήτη σάς αποθέωσαν…
Και τους ευχαριστούμε πολύ. Γιατί στην Κρήτη ένιωθα ότι μπορεί να είναι και αυστηροί μαζί μας, να φάμε την παντόφλα… Αλλά στην Αθήνα είχαν έρθει και είχαν δει την παράσταση Κρητικοί και η αντίδρασή τους ήταν συγκινητική. Μας αγκάλιασαν οι Κρητικοί. Τον αγαπάνε τον Ψαρόνικο. Αγάπησαν και εμάς. Ο Ψαρό Νίκος ήταν το παρατσούκλι του Ξυλούρη. Το απέκτησε η οικογένεια συνολικά, γιατί οι Τούρκοι και οι Γερμανοί έτρεμαν σαν ψάρια, όταν έβλεπαν Ξυλούρηδες, τους έτρεμαν οι εχθροί τους. Ηταν επαναστάτες. Τους τρώγανε τους εχθρούς. Ηταν πολεμιστές. Δεν τους έπιαναν οι κατακτητές, όλα τα αδέρφια πολεμιστές, ο Ψαραντώνης, ο Ψαρογιώργης… Τα παιδιά που έρχονται να δουν την παράσταση, η νεότερη γενιά, οι μικροί μας φίλοι, τους αρέσει πάρα πολύ. Οχι μόνο τα τραγούδια, αλλά και η εποχή. Και αυτό είναι πολύ θετικό στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης και τεχνολογίας. Η παιδική αγνή ψυχή συγκινείται από τη ζωή του Ξυλούρη. Από την ιδέα της ανθρωπιάς. Οι έφηβοι συγκινούνται και αυτό μόνο ελπιδοφόρο είναι σε μια παγκοσμιοποιημένη εποχή. Η ιδέα του ελεύθερου ανθρώπου, όπως ήταν ο Ξυλούρης, είναι αποδεκτή ακόμη και σήμερα μέσα σε ένα άκρως καπιταλιστικό σύστημα που βάζει την οικονομία πάνω από τον άνθρωπο. Ο Ξυλούρης συγκινεί διαχρονικά, ως σύμβολο επανάστασης απέναντι σε εξουσίες και κυβερνήσεις. Είναι ο απλός άνθρωπος που συγκινεί με το χαρακτήρα του και τις πράξεις του.
Πώς βλέπεις την Ελλάδα σήμερα μέσα από αυτή τη μεγάλη περιοδεία ως νέος άνθρωπος και καλλιτέχνης;
Κουρασμένη. Η Ελλάδα μας είναι κουρασμένη, παλεύει για χρόνια για να τα βγάλει εις πέρας οικονομικά, ηθικά, πολλά πράγματα πάνε στραβά, υπολειτουργούν. Οι Ελληνες δεν χαμογελούν πια, το κάνουν με δυσκολία και οι καλλιτέχνες έχουμε χρέος να παρέχουμε αυτήν την ξεχασμένη χαρά, να τους ηρεμούμε την ψυχή. Στην Ελλάδα είναι τυχερός αυτός που βιοπορίζεται από αυτό που αγαπά. Εγώ ακόμη νιώθω τυχερός που κάνω τη δουλειά που αγαπώ και βγάζω τα λεφτά μου. Βιοπορίζομαι ακόμη μόνο από την τέχνη μου και το θεωρώ μεγάλη ευλογία. Τζακ ποτ. Και ο κλάδος μας, ο χώρος μας έχει γίνει πολύ δύσκολος. Τραγικός κάποιες φορές. Πάντα ήταν, βέβαια, δύσκολα, χρειαζόταν μεγάλος αγώνας για να είσαι ηθοποιός, αλλά πλέον κάνουμε καθημερινή πάλη. Ολοι οι χώροι εργασίας περνάνε ζόρικα, αλλά ο δικός μας χώρος -έχουν ανοίξει και πολλές δραματικές σχολές- έχει γίνει αρένα. Πολλοί θεωρούν την υποκριτική χόμπι. Δεν γίνεσαι ηθοποιός για πλάκα. Ο ηθοποιός είναι σαν ασκητής. Χρειάζονται σοβαρές σπουδές, ακαδημία τεχνών, ποιότητα, χρόνος εξάσκησης, χρόνος για πρόβες, πολύς αγώνας, σεβασμός στην τέχνη. Δεν είναι χομπισμός το να είσαι ηθοποιός!
