Με σκοπό να ξαναβρεθούν χιλιάδες πολίτες στα γκισέ των τραπεζών πληρώνοντας έστω και μικρότερα ποσά, το υπουργείο Ανάπτυξης υπόσχεται ρυθμίσεις-ασπιρίνες για την ανακούφιση των υπερχρεωμένων νοικοκυριών. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτές οι ρυθμίσεις απέχουν παρασάγγας από τις προεκλογικές δεσμεύσεις, ενώ ταυτόχρονα για να υλοποιηθούν θα πρέπει προηγουμένως να εγκριθούν από την τρόικα και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Με αιχμή του δόρατος την αναστολή των πλειστηριασμών για έναν ακόμη χρόνο, έως το τέλος του 2013, χρυσώνεται το «χάπι» της a la carte αντιμετώπισης των δανειοληπτών, αφού οι νέες ρυθμίσεις αφορούν πολύ λιγότερους καταναλωτές από αυτούς που μπορούν να ενταχθούν στον ισχύοντα νόμο (Ν. 3869/2010) για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, ενώ απορρίπτεται κάθε ενδεχόμενο για μερικό «κούρεμα» των χρεών, όπως και η πιθανότητα μείωσης των υψηλότατων επιτοκίων στα καταναλωτικά δάνεια.
Υπολογίζεται ότι μπορεί να ωφεληθούν περί τα 120.000 νοικοκυριά, με το κόστος για τις τράπεζες να ανέρχεται στο επίπεδο του 1,5 δισ. ευρώ. Υπενθυμίζεται ότι με την παλαιότερη πρόταση της κυβέρνησης για γενικευμένη ρύθμιση, χωρίς τα κριτήρια και τις προϋποθέσεις που ελήφθησαν υπόψη, θα υπήρχε επίπτωση στις τράπεζες ύψους 7-8 δισ. ευρώ!
Πιο συγκεκριμένα, στην προτεινόμενη ρύθμιση μπορούν να ενταχθούν μόνο μισθωτοί, συνταξιούχοι και όσοι έχουν τεκμαιρόμενη εξαρτημένη σχέση εργασίας (εργαζόμενοι με μπλοκάκι σε έναν εργοδότη) το οικογενειακό εισόδημα των οποίων θα πρέπει να είναι έως 25.000 ευρώ και να έχει μειωθεί από την 1η Ιανουαρίου του 2010 τουλάχιστον κατά 35%.
Επιπλέον αφορά ανέργους, πάσχοντες από βαριά ασθένεια ή/και μόνιμη αναπηρία και πολυτέκνους.
Δηλαδή εξαιρούνται χιλιάδες υπερχρεωμένοι δανειολήπτες, όπως οι κατ’ επάγγελμα αγρότες, οι εργαζόμενοι με μπλοκάκι σε περισσότερους του ενός εργοδότες, οι μικροεπαγγελματίες κ.λπ.
Επιπλέον τα δάνεια που η κυβέρνηση υπόσχεται ότι θα ρυθμιστούν είναι στη συντριπτική τους πλειονότητα στεγαστικά, καθώς πρέπει να είναι ενυπόθηκα.
Οσοι πληρούν τα παραπάνω κριτήρια θα λάβουν περίοδο χάριτος τεσσάρων ετών με επανεξέταση στα δύο έτη, κατά τη διάρκεια της οποίας οι δανειολήπτες καταβάλλουν μόνο τόκους (τοκοπληρωμή) οι οποίοι υπολογίζονται με σταθερό επιτόκιο 1,5%. Αυτό σημαίνει ότι έστω και με μικρό επιτόκιο η συνολική οφειλή των καταναλωτών θα τοκίζεται αυτά τα τέσσερα χρόνια και οι καταναλωτές θα πληρώνουν τους τόκους. Μόνο στην περίπτωση μηδενικών εισοδημάτων προβλέπεται η δυνατότητα μηδενικών καταβολών. Αρα δεν πρόκειται για περίοδο χάριτος, αλλά για διευκόλυνση. Επίσης είναι ασαφές τι θα ισχύει και μετά την περίοδο της τετραετίας.
Επιπλέον, η συμβατική διάρκεια του δανείου παρατείνεται ισόχρονα με την περίοδο χάριτος και η εξόφλησή του μετά το πέρας αυτής συνεχίζεται με τους όρους της αρχικής σύμβασης. Με απλά λόγια, ο ενδιαφερόμενος τελικά θα πληρώσει προς την τράπεζα μεγαλύτερα ποσά από αυτά που χρωστάει σήμερα, όπως άλλωστε γίνεται και με τις χιλιάδες ρυθμίσεις που έχουν κάνει οι τράπεζες έως τώρα με δική τους πρωτοβουλία.
Τα χρέη από τις κατακόκκινες πιστωτικές κάρτες και τα χιλιάδες καταναλωτικά δάνεια χωρίς εγγύηση βρίσκονται εκτός της προωθούμενης ρύθμισης.
Να σημειωθεί ότι από τις αρχές του 2000 και έως το 2008 οι τράπεζες έδιναν με τη «σέσουλα» καταναλωτικά δάνεια έως 30.000 ευρώ χωρίς εγγυήσεις, Σήμερα οι χορηγήσεις αυτές πνίγουν χιλιάδες νοικοκυριά, που ουσιαστικά έχουν χρεοκοπήσει εξαιτίας της μείωσης των εισοδημάτων τους, με αποτέλεσμα να αδυνατούν να καλύψουν τις στοιχειώδεις ανάγκες τους.
Να σημειωθεί ότι τα «κόκκινα» καταναλωτικά δάνεια από το 28,9% (τέλος 2011) στο 9μηνο εφέτος προσέγγισαν το 38%, χωρίς να αποκλείεται να ξεπεράσουν και το 40% με το τέλος του έτους. Τα «κόκκινα» επιχειρηματικά δάνεια -και ειδικά εκείνα των μικρομεσαίων- από το 14% στο τέλος του 2011 ανέβηκαν το 22,5%, με πρόβλεψη ότι θα πλησιάσουν το 25%, αν δεν πέσει έγκαιρα ρευστό στην αγορά.
Επίσης, εκτός της ευνοϊκής ρύθμισης θα μείνουν οι οφειλέτες στεγαστικών δανείων που έχουν περισσότερες από μία κατοικία, ανεξάρτητα αν τις νοικιάζουν ή όχι, καθώς στο πρόγραμμα υπάγονται δάνεια που αφορούν την κύρια κατοικία του δανειολήπτη με αντικειμενική αξία έως 180.000 ευρώ και 200.000 ευρώ για πολυτέκνους.
Ο κίνδυνος των προσημειώσεων και οι προτάσεις των τραπεζών για τα στεγαστικά
Με δεδομένο ότι το πρόγραμμα διευκόλυνσης αφορά μόνο τα ενυπόθηκα δάνεια, υπάρχει ο κίνδυνος πολλά νοικοκυριά που χρωστάνε και δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν τις τοκοχρεολυτικές δόσεις τους να πάνε εθελοντικά και να βάλουν υποθήκη στα ακίνητά τους προκειμένου να «ευεργετηθούν».
Αλλωστε οι τράπεζες όλους αυτούς τους μήνες που σπεύδουν να κάνουν ρυθμίσεις για τα καθυστερούμενα δάνεια μεταξύ άλλων προτείνουν στους «κόκκινους» πελάτες τους να εγγράψουν προσημείωση σε κάποιο ακίνητό τους, προκειμένου «να πάρουν ανάσα».
Πέραν της προσημείωσης που επιλέγεται στην περίπτωση των καταναλωτικών δανείων χωρίς εμπράγματη εγγύηση, οι τράπεζες προτείνουν την αύξηση των εγγυητών, αλλά και νέα τραπεζικά προϊόντα. Δεκάδες συνδυαστικές λύσεις έχουν δημιουργηθεί προκειμένου να επαναρρυθμιστούν ακόμη και τα ήδη ρυθμισμένα δάνεια, που όμως δεν εξυπηρετούνταν κανονικά.
Ειδικότερα για στεγαστικά δάνεια από τα πιστωτικά ιδρύματα προτείνονται τα εξής:
-Αύξηση της διάρκειας αποπληρωμής, η οποία εξασφαλίζει τη μείωση έως και στο μισό της μηνιαίας δόσης. Πρόκειται για τη δημοφιλέστερη λύση. Μάλιστα οι τράπεζες δέχονται την αύξηση της διάρκειας του δανείου έως και στα 45 έτη, ώστε να μειωθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η μηνιαία δόση.
-Περίοδος χάριτος, η οποία μπορεί να φτάσει και τα δύο χρόνια.
-«Ευκολίες πληρωμής», όπως η παράλειψη μέχρι και δύο δόσεων κάθε χρόνο και η δυνατότητα μετάθεσης εξόφλησης του χρέους στο τέλος του δανείου. Ειδικά για τους ανέργους υπάρχει η δυνατότητα μεγαλύτερης περιόδου χάριτος μέχρι τεσσάρων ετών, αλλά κάποια στιγμή, έπειτα από τουλάχιστον έξι μήνες από την έκδοση της απόφασης, πραγματοποιείται επανέλεγχος. Εφόσον διαπιστωθεί ότι ο οφειλέτης έχει αποκτήσει εισοδήματα, ρυθμίζεται βάσει των νέων δεδομένων το χρέος του.
Τα προγράμματα ρυθμίσεων των τραπεζών ξεκίνησαν το 2010 και συνεχίστηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια των ετών 2011 και 2012, προσφέροντας σε διάφορες κατηγορίες οφειλετών, όπως στους δημοσίους υπαλλήλους και τους συνταξιούχους (λόγω της περικοπής των αποδοχών τους), καθώς και στους ανέργους, επιμήκυνση της διάρκειας με μείωση των δόσεων των δανείων τους.
Δόσεις από την πρώτη (κιόλας) ημέρα
Χωρίς να έχει διευκρινιστεί πώς θα λειτουργήσουν οι προτεινόμενες ρυθμίσεις σε συνδυασμό με τον νόμο Κατσέλη, ο οποίος, όπως ισχύει σήμερα, προβλέπει οριστική λύση της υπερχρέωσης με νέο ξεκίνημα και επανάκτηση της οικονομικής ελευθερίας, η κυβέρνηση επιδιώκει την ενίσχυση της εξωδικαστικής διαδικασίας διακανονισμών δανειοληπτών και τραπεζών. Με επιχείρημα ότι οι δικαστικές διενέξεις, λόγω φόρτου εργασίας των αρμόδιων δικαστηρίων, καθυστερούν, με τις δικασίμους σημερινών διενέξεων να φτάνουν να εκδικαστούν το 2018-2019 (αντί του εξαμήνου που προβλέπει ο νόμος), προτείνεται να αρκεί η σύμφωνη γνώμη του 51% των πιστωτικών ιδρυμάτων και όχι του 100% αυτών που απαιτούνταν έως σήμερα.
Επιπλέον, την ημέρα που θα καθορίζεται η δικάσιμος, ο δανειολήπτης θα ξεκινά να καταβάλλει ελάχιστο ποσόν, το οποίο θα είναι στο 10% της προηγούμενης δόσης που είχε οριστεί από την τράπεζα, με ελάχιστη δόση τα 40 ευρώ τον μήνα, και το ποσό θα μετρά για το κεφάλαιο.
Ξανθή Γούναρη
