Στα λευκά μάρμαρα των εσωτερικών του χώρων, η κορυφαία Ελληνίδα υψίφωνος Μαρία Κάλλας έζησε τα εφηβικά και νεανικά της χρόνια, ενώ από τα μεγάλα παράθυρά του παρατηρούσε την κίνηση στην οδό Πατησίων. Στην επιβλητική αρ νουβό πολυκατοικία Παπαλεονάρδου, στη συμβολή Πατησίων και Σκαραμαγκά, η ντίβα της όπερας έζησε από την ηλικία των 14 ετών, οπότε και ήρθε στην Ελλάδα από τη Νέα Υόρκη μετά τον χωρισμό των γονιών της. Μαζί με τη μητέρα της και τη μεγαλύτερη αδελφή της Υακίνθη παρέμεινε στην οικία από το 1937 έως το 1945, οπότε αποφάσισε να επιστρέψει στη Νέα Υόρκη, χαράσσοντας τα πρώτα βήματα της μεγάλης καριέρα της.
Η οικία Μαρία Κάλλας, «υποβασταζόμενη» από σανίδες και σκαλωσιές σήμερα, παραδομένη στην εγκατάλειψη, δεν θυμίζει σε τίποτα το ένδοξο παρελθόν που είχε γνωρίσει κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Κτισμένο το 1925 σε σχέδια του αρχιτέκτονα καθηγητή του ΕΜΠ Κωνσταντίνου Κιτσίκη, με σαφείς επιρροές από τον ευρωπαϊκό ρυθμό αρ νουβό -του ρεύματος Γιούγκεντστιλ που κυριάρχησε τον 19ο αιώνα στο Βερολίνο-, το κτίριο στέγασε πέραν της Κάλλας και πολλές ακόμα σημαίνουσες προσωπικότητες της εποχής, όταν ακόμα η περιοχή του Μουσείου αποτελούσε σημείο αναφοράς του αστικού ιστού την πρωτεύουσας. Το νεοκλασικό, άλλωστε, της οδού Πατησίων ήταν ένα από τα πολλά που κοσμούσαν την εποχή εκείνη τη γειτονιά γύρω από το Μουσείο, στεγάζοντας μεσαία και ανώτερα στρώματα.
Από το 1950 το οίκημα πέρασε στην ιδιοκτησία του Ναυτικού Απομαχικού Ταμείου (ΝΑΤ) και το 1989, επί υπουργίας Μελίνας Μερκούρη, χαρακτηρίστηκε ως διατηρητέο ιστορικό και αρχιτεκτονικό μνημείο των νεότερων χρόνων. Το ΝΑΤ το εκμεταλλεύτηκε οικονομικά για αρκετά χρόνια, μισθώνοντάς το σε επιχειρήσεις, και παρότι υπήρξε μελέτη ανακατασκευής αυτή δεν υλοποιήθηκε ελλείψει πόρων. Ο σεισμός της Πάρνηθας το 1999 επέφερε σοβαρές βλάβες, επιδεινώνοντας την άσχημη κατάσταση του ιστορικού οικήματος, «ανοίγοντας τον δρόμο» σε τοξικομανείς και αστέγους, οι οποίοι βρήκαν κατάλυμα στους χώρους του. Τα τελευταία χρόνια το ερειπωμένο κτίριο αναφερόταν ως κατάληψη Σκαραμαγκά, εξαιτίας του κάθετου πεζόδρομου στην Πατησίων όπου και βρίσκεται, στεγάζοντας μεταξύ άλλων αντιεξουσιαστές.
Χρυσάνθη Λαμπροπούλου
