Χοιρινό ή μοσχάρι; Το ερώτημα, πρακτικό λόγω και των ημερών, μπορεί να απαντηθεί εναλλακτικά. Μήπως άλογο, ίσως κάτι σε «mixed grill» ή κάτι πιο προχωρημένο με αδιευκρίνιστη προέλευση και άγνωστο DNA; Αλλωστε ακόμη και στη Βρετανία, με τα απέραντα βοσκοτόπια, ο ορισμός του μοσχαρίσιου «οικονομικού» μπιφτεκιού χωρά μεγάλη συζήτηση. Πρέπει να περιέχει σε ποσοστό 47% υλικό που να προέρχεται από αγελάδες. Τι γίνεται με το υπόλοιπο 53%; Κανένας δεν μπορεί να δώσει μια ξεκάθαρη απάντηση, παρά μόνο η μαφία των τροφίμων, οι συμμορίες που δρουν ανεξέλεγκτα όχι μόνο στη Βρετανία αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο, δηλητηριάζοντας, στην καλύτερη περίπτωση μόνο νοθεύοντας, τα πιάτα μας.
Οι αποκαλύψεις για τα διατροφικά σκάνδαλα έχουν ενταχθεί πλέον στην καθημερινότητα ενός παραζαλισμένου από την υπερκατανάλωση καταναλωτή που τώρα, καθώς αναζητά τις «προσφορές», αποτελεί πεδίο δόξης λαμπρό για τους κερδοσκόπους οι οποίοι δεν διστάζουν να θέσουν σε κίνδυνο την υγεία των πολιτών.
Αυτό άλλωστε ήταν το κίνητρο πίσω από τα μεγαλύτερα διατροφικά σκάνδαλα: αύξηση του κέρδους με όποιο κόστος. Τις τελευταίες εβδομάδες άλλο ένα νέο διατροφικό σκάνδαλο βγήκε στην επιφάνεια και έχει να κάνει με το γνωστό σε όλους μας αλογίσιο κρέας, με μια «μικρή» διαφορά: ότι το νέο διατροφικό σκάνδαλο που ξέσπασε στη Γαλλία αφορά κρέας από άλογα τα οποία είχαν παλαιότερα χρησιμοποιηθεί σε πειράματα. Η αστυνομία, όπως έγραψε η «Le Monde», έκανε έρευνες σε 11 γαλλικές αγορές. Ολα ξεκίνησαν έπειτα από ανώνυμη καταγγελία για παράνομη διακίνηση κρέατος αλόγου σε επιχείρηση στη Ναρμπόν, κοντά στη Μασσαλία. H καταγγελία αφορούσε 200 άλογα, τα οποία είχαν παλαιότερα χρησιμοποιηθεί για ιατρικούς σκοπούς και έφεραν πιστοποιητικά τα οποία απαγόρευαν τη σφαγή τους για κατανάλωση. Το δίκτυο, ωστόσο, είχε δημιουργήσει πλαστά πιστοποιητικά για μεταπώλησή τους σε κρεοπωλεία τόσο στη Γαλλία όσο και στην Ισπανία, πιθανότητα και στην Ιταλία. Ανάμεσα στους συλληφθέντες είναι τουλάχιστον τρεις κτηνίατροι, καθώς και αρκετοί έμποροι κρεάτων.
Πριν από λίγες ημέρες στις ΗΠΑ έκθεση της μη κυβερνητικής οργάνωσης Pew Charitable Trusts, που δημοσιεύτηκε στη σκιά των πρόσφατης έξαρσης περιστατικών σαλμονέλας, έκανε λόγο για «σοβαρές αδυναμίες» στις διαδικασίες ελέγχου των μονάδων πουλερικών και κενά ασφαλείας. Πριν από λίγες ημέρες κατατέθηκε επίσης στη βρετανική κυβέρνηση η έκθεση για την ασφάλεια τροφίμων. Ο συντάκτης της έκθεσης και επικεφαλής της αρμόδιας επιτροπής καθηγητής Κρις Ελιοτ έκανε λόγο για δράση οργανωμένου εγκλήματος με τη δομή της ιταλικής μαφίας στον κλάδο των τροφίμων, με το κρέας και το ψάρι να αφήνουν τα μεγαλύτερα περιθώρια δράσης στα κυκλώματα που εκμεταλλεύονται την αγορά τροφίμων. Η έκθεση επιβεβαιώνει εμπλοκή της ιταλικής και της πολωνικής μαφίας, που σε συνεργασία με εγκληματικές οργανώσεις σε Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία «κατάφερναν» να βαφτίζουν το αλογίσιο κρέας μοσχαρίσιο και να το διαθέτουν ως τέτοιο στην ευρωπαϊκή αγορά. Σύμφωνα με τα βρετανικά ΜΜΕ, υπάρχουν καταγγελίες ότι κτηνίατροι και άλλοι εργαζόμενοι σε σφαγεία και εγκαταστάσεις παραγωγής τροφίμων εκφοβίζονταν για να πιστοποιήσουν το κρέας αλόγου και γουρουνιού ως μοσχαρίσιο.
Από τις τρελές αγελάδες του 1995 στις καρκινογόνες ουσίες και στο καλαμπόκι
1995: Δέκα χρόνια μετά τα πρώτα κρούσματα εγκεφαλικής νόσου σε βοοειδή, το σκάνδαλο της νόσου των τρελών αγελάδων «σκάει» στο Ηνωμένο Βασίλειο όταν διαπιστώνεται ότι η κατανάλωση κρέατος βοοειδών που υποφέρουν από αυτήν προκαλεί στον άνθρωπο την ανθρώπινη Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ. Πάνω από μισό εκατομμύριο βοοειδή σφαγιάστηκαν και διατέθηκαν στην αγορά το διάστημα 1986- 1989. Περισσότεροι από 185 Βρετανοί, αλλά και 45 πολίτες άλλων χωρών έχασαν τη ζωή τους.
1999: Στο Βέλγιο ξεσπά το γνωστό σκάνδαλο με τις διοξίνες έπειτα από κατανάλωση ζωοτροφών με διοξίνη 1.562 φορές περισσότερη από το όριο της Ε.Ε. Η κυβέρνηση του Βελγίου οδηγήθηκε σε παραίτηση.
2006: Οι ΗΠΑ πλήττονται από επιδημία βακτηρίου E.coli. Τα πρώτα κρούσματα οφείλονται σε σπανάκι, τα άλλα σε μολυσμένο συσκευασμένο μαρούλι στα εστιατόρια «Taco Bell». Το θανατηφόρο βακτήριο προκαλεί τον θάνατο τριών ανθρώπων από τους 276 που νόσησαν.
2007: Η βρετανική σοκολατοποιία Cadbury υποχρεώνεται σε ανάκληση 1.000.000 τεμαχίων σοκολάτας που είχαν παρασκευαστεί με αβγά μολυσμένα με σαλμονέλα. Η αντιμετώπιση της μόλυνσης, που έπληξε 30 ανθρώπους, κόστισε στην εταιρία 30 εκατ. στερλίνες.
2008: Τον Δεκέμβριο αποκαλύπτεται ότι στην Ιρλανδία κρέας χοίρων και μοσχαριών έχει μολυνθεί με επικίνδυνη τοξική ουσία. Περισσότεροι από 30.000 τόνοι χοιρινού κρέατος αποσύρονται από την αγορά και 175.000 χοίροι και μοσχάρια θανατώνονται. Η πηγή της μόλυνσης εντοπίζεται σε εργοστάσιο ζωοτροφών, όπου χρησιμοποιήθηκε μολυσμένο με διοξίνες PCB καύσιμο για την αποξήρανση της ζωοτροφής.
2008: Ξεσπά το σκάνδαλο με τη λιστερίαση σε εργοστάσιο συσκευασίας στο Τορόντο του Καναδά. 23 ανθρώπων πεθαίνουν.
2008: Ξεσπά το σκάνδαλο του λαδιού, καθώς εντοπίζεται ορυκτέλαιο σε ηλιέλαιο με χώρα προέλευσης την Ουκρανία, η οποία το έχει εξάγει σε δεκάδες χώρες, μεταξύ αυτών η Ελλάδα.
2008: Η Κίνα πλήττεται από το σκάνδαλο «μαμούθ» του βρεφικού γάλακτος, καθώς η επικίνδυνη ουσία μελαμίνη εντοπίζεται σε 69 μάρκες. Εξι βρέφη χάνουν τη ζωή τους και 300.000 άλλα νοσούν. Δύο άτομα κρίνονται ένοχα για την υπόθεση και εκτελούνται.
2010: Διοξίνη που προερχόταν από χρήση βιοντίζελ εντοπίζεται σε ζωοτροφές και αβγά στη Γερμανία. Περισσότερες από 4.700 κτηνοτροφικές μονάδες της χώρας κλείνουν.
2013: Στα μέσα Ιανουαρίου αποκαλύπτεται ότι έτοιμο φαγητό περιέχει κομμάτια κρέατος αλόγου αντί για μοσχάρι. Το διατροφικό σκάνδαλο αποκαλύφθηκε όταν οι Αρχές της Ιρλανδίας πραγματοποίησαν ελέγχους σε φθηνά έτοιμα γεύματα με μοσχαρίσιο κρέας που πωλούνται σε σούπερ μάρκετ και σε κατεψυγμένα μοσχαρίσια μπιφτέκια της κατηγορίας επίσης των λεγόμενων «φθηνών» κρεάτων.
2013: Χιλιάδες φάρμες στη βόρεια Γερμανία μολύνονται από μια ιδιαίτερα τοξική ουσία, την αφλατοξίνη B1, λόγω ζωοτροφών καλαμποκιού. Η καρκινογόνος ουσία βρέθηκε στη μεταφορά 45.000 τόνων καλαμποκιού από τη Σερβία. Το μεγαλύτερο μέρος της παράδοσης κατασχέθηκε, αλλά 10.000 τόνοι παραδόθηκαν στις εταιρίες που παράγουν ζωοτροφές για βοοειδή, χοίρους και πουλερικά.
Το (ηχηρό) καμπανάκι του ΟΗΕ
Ο ΟΗΕ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, ευελπιστώντας ότι το διατροφικό σκάνδαλο με το αλογίσιο κρέας θα προβληματίσει τις ισχυρές, τουλάχιστον, χώρες, οι οποίες γνωρίζουν ότι η φρενίτιδα που επικρατεί στην παγκόσμια παραγωγή κρέατος και πουλερικών έχει θέσει αυτή την αγορά εκτός ελέγχου με άγνωστες επιπτώσεις. Οπως επισημαίνεται, η αναζήτηση όλο και περισσότερου και όλο και φθηνότερου κρέατος τις τελευταίες δεκαετίες έχει οδηγήσει εκτός ελέγχου την εντατική εκτροφή ζώων.
Μπορεί να υπάρξει έλεγχος στα προϊόντα που φθάνουν στο τραπέζι µας; Πολύ δύσκολα, με δεδομένο μάλιστα ότι σε αυτή την αλυσίδα οι κρίκοι της παρανομίας ξεκινούν από τους παραγωγούς και φτάνουν έως τις πολυεθνικές που ορίζουν την αγορά τροφίμων. Ποιος τελικά μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια των τροφίμων και την προστασία του καταναλωτή; Κανένας.
Στέλλα Θεοδώρου
