Τα πρότυπα των ευρωπαϊκών εθνοσυνελεύσεων και του Συμβουλίου της Ευρώπης είναι έτοιμο να ακολουθήσει το ελληνικό Κοινοβούλιο θεσπίζοντας τον δικό του κώδικα δεοντολογίας ή, ακόμη ορθότερα, τον δικό του δεκάλογο ορθής κοινοβουλευτικής συμπεριφοράς. Στόχος δεν είναι άλλος από το να αντιμετωπιστούν κρούσματα αντικοινοβουλευτικής συμπεριφοράς που μπορεί να ξεκινούν από πράξεις βίας και ενέργειες που απαξιώνουν το κύρος του κοινοβουλευτισμού έως φαινόμενα διαφθοράς.
Η αλήθεια είναι ότι η τελευταία χρονιά για τη Βουλή δεν ήταν καλή όσον αφορά τη συμπεριφορά που επέδειξαν οι βουλευτές εντός αλλά και εκτός Κοινοβουλίου. Και δεν είναι μόνο τα περιστατικά βίας ή τα αιτήματα για άρσεις ασυλιών, τα οποία φτάνουν σωρηδόν και απασχολούν κάθε εβδομάδα την Επιτροπή Κοινοβουλευτικής Δεοντολογίας.
Στα παράθυρα
Το τελευταίο διάστημα έως και οι τηλεοπτικές εμφανίσεις των βουλευτών έχουν μπει στο μικροσκόπιο της Βουλής, με υψηλόβαθμα στελέχη -ακόμη και του προεδρείου- να εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους για την εικόνα που μεταφέρουν οι εκπρόσωποι του έθνους προς τα έξω.
Χαρακτηριστική ήταν η επισήμανση της αντιπροέδρου της Βουλής Μαρίας Κόλλια – Τσαρουχά η οποία, αναφερόμενη σε δικογραφία που είχε φτάσει στη Βουλή έπειτα από μήνυση βουλευτή εναντίον άλλου βουλευτή με την κατηγορία της εξύβρισης, είχε πει χαρακτηριστικά: «Το ότι όσα λέμε στην τηλεόραση εμπίπτουν στην πολιτική μας δραστηριότητα και καλύπτονται από την ασυλία δεν σημαίνει ότι μπορούμε να εξευτελιζόμαστε και να λέμε ό,τι θέλουμε. Είμαστε βουλευτές και εμείς πρώτοι πρέπει να σεβαστούμε τον θεσμό».
Ολα τα παραπάνω σε συνδυασμό με την πίεση του Συμβουλίου της Ευρώπης ώστε να υιοθετηθούν από την ελληνική Βουλή οι 20 κατευθυντήριες γραμμές κατά της Διαφθοράς φαίνεται ότι επισπεύδουν τις εξελίξεις.
Με δεδομένη την πίεση του Συμβουλίου της Ευρώπης ώστε να θεσπιστεί και από την ελληνική Βουλή κώδικας δεοντολογίας, ο σχετικός διάλογος στην Επιτροπή Κοινοβουλευτικής Δεοντολογίας έχει ανοίξει με τη συγκεκριμένη επιτροπή να μελετά τις κινήσεις της. Μεταξύ των «απαγορευμένων» πράξεων θα περιλαμβάνεται η άσκηση κάθε μορφής βίας, η λήψη δώρων και ενδεχομένως η γενικότερη λειτουργία που μπορεί να προσβάλει ή σκανδαλίσει την κοινή γνώμη. Πράξεις όπως η αποδοχή «δώρων» ή διευκολύνσεων από επιχειρηματίες, περιστατικά τύπου Σταυρίδη αλλά και «έξαλλες» διαμαρτυρίες μπαίνουν πλέον στο μικροσκόπιο της Βουλής, ενώ σύμφωνα με τις πληροφορίες της «κυριακάτικης δημοκρατίας» ήδη ετοιμάζεται και το ποινολόγιο.
Ειδικότερα, οι κατευθυντήριες αρχές θα σημειώνουν ότι οι βουλευτές κατά την άσκηση των καθηκόντων τους: «α) ακολουθούν και σέβονται τις γενικές αρχές δεοντολογίας: ανιδιοτέλεια, ακεραιότητα, διαφάνεια, επιμέλεια, τιμιότητα, υπευθυνότητα και σεβασμό για το κύρος του Κοινοβουλίου, β) ενεργούν αποκλειστικά υπέρ του δημόσιου συμφέροντος και δεν λαμβάνουν ούτε επιδιώκουν να λάβουν άμεσα ή έμμεσα οικονομικά οφέλη ή άλλη αμοιβή». Θα καθορίζει δηλαδή ότι ο κεντρικός άξονας των δραστηριοτήτων των βουλευτών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο θα πρέπει να είναι η προστασία του δημόσιου συμφέροντος. Στις βασικές υποχρεώσεις τους θα περιλαμβάνονται:
– Η αποφυγή ακραίων συμπεριφορών, βίας και γενικότερα τρόπων που προσβάλλουν τον κοινοβουλευτισμό.
– Η μη αποδοχή «δώρων» ή παρόμοιων παροχών αξίας μεγαλύτερης ενός ορισμένου ποσού. Ο βουλευτής θα μπορεί να λαμβάνει δώρα μόνο βάσει των κανόνων αβροφροσύνης όταν εκπροσωπεί το Κοινοβούλιο, όμως και σε αυτήν την περίπτωση θα υποχρεούται να τα δηλώνει σε αρμόδια υπηρεσία και να τα παραδίδει στο Κοινοβούλιο.
– Η αποφυγή επηρεασμού από «ομάδες συμφερόντων».
– Η μη αποδοχή ή λήψη οποιασδήποτε οικονομικής ή άλλης αμοιβής ως αντάλλαγμα για το έργο τους, πέραν από τις αποδοχές και τις αποζημιώσεις που καταβάλλονται από το θεσμικό όργανο.
– Απαγορεύεται αυστηρά η αποδοχή χρηματικών ποσών ως αντάλλαγμα για την υποστήριξη ορισμένων κειμένων ή τροπολογιών, ή για την άσκηση επιρροής σε όργανα του Κοινοβουλίου.
– Η μη αποδοχή φιλοξενίας από επιχειρηματικά συμφέροντα.
Τέλος, όσον αφορά το ποινολόγιο, η εισήγηση που θα μελετηθεί προβλέπει αυστηρές ποινές, όπως:
– Αναστολή καταβολής της βουλευτικής αποζημίωσης ή άλλων επιδομάτων ή προνομίων (επίδομα οργάνωσης γραφείου, κίνησης, παροχή αυτοκινήτου κ.ά.)
– Προσωρινή απαγόρευση συμμετοχής σε Ολομέλεια (χωρίς απώλεια δικαιώματος ψήφου) ή σε κοινοβουλευτικές επιτροπές.
– Αναστολή ή αφαίρεση ενός ή περισσοτέρων από τα αξιώματα που κατέχει ο βουλευτής στο Κοινοβούλιο.
Το γαλλικό πρότυπο που θα ακολουθηθεί με βάση σχετική επιστολή του Τέντε
Βασικό ρόλο στο όλο εγχείρημα θα διαδραματίσει και ο Εθνικός Συντονιστής κατά της Διαφθοράς Ιωάννης Τέντες, ο οποίος πρόσφατα έστειλε επιστολή στον αντιπρόεδρο της Βουλής και πρόεδρο της Επιτροπής Δεοντολογίας της Βουλής Χρήστο Μαρκογιαννάκη, προκειμένου να συνταχθεί ο σχετικός Κώδικας Δεοντολογίας για τους Ελληνες βουλευτές.
«Μπούσουλας» για τη σύνταξη του Κώδικα Δεοντολογίας για τους Ελληνες βουλευτές φαίνεται ότι θα είναι ο Κώδικας Δεοντολογίας της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης που απέστειλε πρόσφατα ο κ. Τέντες στον κ. Μαρκογιαννάκη και σας παρουσιάζει σήμερα η «κυριακάτικη δημοκρατία». Στα έξι άρθρα του «Code De Deontologie» επισημαίνεται:
1. Το γενικό συμφέρον: Τα μέλη της Εθνοσυνέλευσης οφείλουν να δρουν αποκλειστικά προς το συμφέρον του έθνους και των πολιτών τους οποίους εκπροσωπούν, αποκλείοντας οποιαδήποτε ικανοποίηση ιδιωτικού συμφέροντος ή απόκτηση οικονομικού ή υλικού οφέλους για τους ιδίους ή τους συγγενείς τους.
2. Η ανεξαρτησία: Σε καμία περίπτωση δεν δύνανται τα μέλη να περιέλθουν σε κατάσταση εξάρτησης ούτε από νομικό ούτε από φυσικό πρόσωπο, το οποίο θα μπορούσε να τους εκτρέψει από την εκπλήρωση των καθηκόντων τους.
3. Η αντικειμενικότητα: Τα μέλη δεν δύνανται να εμπλέκονται σε μια προσωπική υπόθεση πολίτη παρά μόνο με γνώμονα τα δικαιώματα και τα προσόντα του προσώπου.
4. Η ευθύνη: Τα μέλη είναι υπόλογα για τις αποφάσεις και τις ενέργειές τους προς τους πολίτες τους οποίους εκπροσωπούν. Για τον σκοπό αυτό πρέπει να λειτουργούν με διαφάνεια κατά την άσκηση της εντολής τους.
5. Η ακεραιότητα: Τα μέλη έχουν υποχρέωση να γνωστοποιούν κάθε προσωπικό συμφέρον που θα μπορούσε να επηρεάσει τη δημόσια δράση τους και να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την επίλυση μιας τέτοιας σύγκρουσης συμφερόντων προς όφελος μόνο του γενικού συμφέροντος.
6. Ο παραδειγματισμός: Κάθε μέλος κατά τη διάρκεια της θητείας του οφείλει να συμβάλλει στην προώθηση των αρχών που ορίζονται στον παρόντα κώδικα.
Γιώργος Λυκουρέντζος
