Την ιδιωτικοποίηση της ΔΕΠΑ και την πώληση άλλων συμμετοχών του Δημοσίου (όπως η Αερολιμήν Αθηνών, που διαχειρίζεται το αεροδρόμιο «Ελ. Βενιζέλος») μέσω εισαγωγής στο Χρηματιστήριο εξετάζουν πλέον σοβαρά στο Ταμείο Ιδιωτικοποιήσεων (ΤΑΙΠΕΔ) και στην κυβέρνηση. Η εισαγωγή των κρατικών εταιριών στο Χ.Α. με παράλληλη συμμετοχή στρατηγικών επενδυτών θεωρείται ταχύτερη και απλούστερη διαδικασία σε σχέση με τους πολύμηνους πλειοδοτικούς διαγωνισμούς, οι οποίοι ενίοτε (όπως συνέβη στον πρώτο διαγωνισμό για τη ΔΕΠΑ) έχουν αρνητική κατάληξη.
Τον δρόμο για την αξιοποίηση του Χ.Α. και σειρά άλλων εργαλείων από το ΤΑΙΠΕΔ δίνει νομοθετική ρύθμιση, η οποία είχε κατατεθεί στις αρχές του έτους αλλά αποσύρθηκε επειδή είχε ενταχθεί σε νομοσχέδιο που θεωρήθηκε άσχετο. Τώρα η ρύθμιση επανέρχεται και προβλέπει σειρά αλλαγών στη λειτουργία του Ταμείου. Μεταξύ άλλων, εισάγεται η δυνατότητα διάθεσης μετοχών με δημόσια προσφορά επί μετοχών ήδη εισηγμένων ή που εισάγονται σε Οργανωμένη Αγορά ταυτόχρονα με τη δημόσια προσφορά. Δίνεται, επίσης, η δυνατότητα στο ΤΑΙΠΕΔ να αποδεχτεί (αν κριθεί συμφέρουσα) δημόσια πρόταση από τρίτο πρόσωπο για την απόκτηση εισηγμένων μετοχών εταιρίας, μέτοχος της οποίας είναι το Ταμείο.
Επιτρέπεται, επίσης, στο Ταμείο να εκδίδει ανταλλάξιμους τίτλους (ανταλλάξιμες ομολογίες και warrants). Εισάγεται και η δυνατότητα πώλησης μετοχών μέσω του λεγόμενου επιταχυνόμενου βιβλίου προσφορών (acceleratedbookbuilding). Η μεθοδολογία αυτή προσφέρεται για την πώληση πακέτων μετοχών και έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία τόσο σε αποκρατικοποιήσεις όσο και σε πωλήσεις από ιδιώτες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Ειδικά για τη ΔΕΠΑ, η εισαγωγή στο Χ.Α. θα επιτρέψει τόσο την πώληση ποσοστού που ελέγχει το Δημόσιο (65%) όσο και του 35% που βρίσκεται σήμερα στα χέρια των Ελληνικών Πετρελαίων (ΕΛ.ΠΕ.). Για να προχωρήσει η εισαγωγή στο Χρηματιστήριο πρέπει, όμως, να λυθούν οι εκκρεμότητες με το άνοιγμα της αγοράς λιανικής στο φυσικό αέριο με βάση τις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η Κομισιόν έχει ζητήσει, όπως προέκυψε από τις επαφές που είχε τις τελευταίες ημέρες στην Αθήνα ο αρμόδιος επίτροπος Ενέργειας Γκίντερ Ετινγκερ, μέχρι το τέλος Μαρτίου να παρουσιαστεί το σχέδιο για το άνοιγμα της αγοράς, ώστε να δώσει το πράσινο φως για την ιδιωτικοποίηση της ΔΕΠΑ.
Σήμερα η αγορά λιανικής ελέγχεται από τις τρεις Εταιρείες Παροχής Αερίου (ΕΠΑ), στις οποίες η ΔΕΠΑ κατέχει το 51%, αλλά η διοίκηση και το μειοψηφικό πακέτο ανήκουν σε ξένους επενδυτές. Στην Αττική ο μειοψηφών μέτοχος είναι η AttikiDenmark, συμφερόντων του πολυεθνικού ομίλου Shell, ενώ στη Θεσσαλονίκη και τη Θεσσαλία το μειοψηφικό πακέτο κατέχει ο ιταλικός όμιλος ENI. Οι ιδιώτες έχουν υπογράψει 30ετείς συμφωνίες για το μονοπώλιο στη λιανική, με αποτέλεσμα να απειλούν με αποζημιώσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων στην περίπτωση που το καθεστώς αλλάξει άγαρμπα. Ειδικά ο εκπρόσωπος της ιταλικής ΕΝΙ δεν άφησε περιθώρια αμφιβολίας, αφού υποστήριξε ότι οι Ιταλοί θα διεκδικήσουν αποζημίωση άνω των 300.000.000 ευρώ, στην περίπτωση που ανατραπούν οι πολυετείς συμβάσεις σε Θεσσαλονίκη και Θεσσαλία.
Η Κομισιόν έχει ήδη πραγματοποιήσει επαφές με τους στρατηγικούς επενδυτές των ΕΠΑ, αλλά επιμένει στο άνοιγμα της αγοράς λιανικής με μοντέλο που θα συμφωνηθεί και από τις δύο πλευρές, καθώς θεωρεί ότι με αυτόν τον τρόπο θα υπάρξει σημαντική μείωση των τιμών φυσικού αερίου που πληρώνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η ιδιωτικοποίηση της ΔΕΠΑ μέσω του Χ.Α. εκτιμάται ότι θα συμβάλει και στην επίτευξη του φιλόδοξου στόχου εσόδων (περί τα 3,8 δισ. ευρώ) που έχει θέσει για φέτος η τρόικα στο ΤΑΙΠΕΔ. Η εισαγωγή της εταιρίας στο Χρηματιστήριο μπορεί να γίνει ταχύτερα από έναν νέο πλειοδοτικό διαγωνισμό, όπως αυτός που ναυάγησε προ έτους. Τότε, μολονότι θεωρούνταν σίγουρη η συμμετοχή της ρωσικής Gazprom, η διοίκηση της τελευταίας αποσύρθηκε την τελευταία στιγμή εξαιτίας των ανησυχιών για τη στάση που θα τηρούσε η Κομισιόν. Αποδείχθηκε ότι οι Ρώσοι είχαν δίκιο, αφού λίγους μήνες μετά οι Βρυξέλλες έθεσαν θέμα ανοίγματος της αγοράς λιανικής και κατάργησης του σημερινού μονοπωλίου των ΕΠΑ.
Οι διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία
Η στάση της Κομισιόν καθυστερεί το σχέδιο της ΔΕΠΑ για ίδρυση νέων Εταιρειών Παροχής Αερίου ανά την Ελλάδα. Οι παρεμβάσεις της επιτροπής και το αρνητικό επενδυτικό κλίμα οδήγησαν σε νέο ναυάγιο τον πρόσφατο διαγωνισμό για την προσέλκυση στρατηγικών επενδυτών, οι οποίοι θα αναλάμβαναν να λειτουργήσουν την ΕΠΑ Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης, την ΕΠΑ Κεντρικής Μακεδονίας και την ΕΠΑ Στερεάς Ελλάδας & Ευβοίας. Προβλέπεται, επίσης, η λειτουργία ακόμα δύο εταιρειών, και συγκεκριμένα της ΕΠΑ Ηπείρου & Δυτικής Μακεδονίας καθώς και της ΕΠΑ Πελοποννήσου, προκειμένου να καλυφθεί το σύνολο της ηπειρωτικής χώρας.
Οσο για τα ποσά που μπορεί να αντλήσει το Δημόσιο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι συνδέονται με τη χρονική στιγμή που θα γίνει η εισαγωγή και τη συγκυρία στις αγορές. Οι ίδιοι τονίζουν ότι τα ΕΛ.ΠΕ. έχουν εγγράψει στα βιβλία τους το 35% της ΔΕΠΑ με λογιστική αξία περί τα 590.000.000 ευρώ. Η περιορισμένη διείσδυση του φυσικού αερίου στα ελληνικά νοικοκυριά (ακόμα και στα μεγάλα αστικά κέντρα που ήδη λειτουργούν ΕΠΑ, οι συνδέσεις έχουν μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης), σε συνδυασμό με την καλύτερη τιμή προμήθειας που θα λάβει η ΔΕΠΑ από τη Ρωσία (οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε κρίσιμο στάδιο) θεωρούνται από τα πλεονεκτήματα της εγχώριας αγοράς, τα οποία μπορεί να προσελκύσουν επενδυτές στην περίπτωση εισαγωγής στο Χ.Α.
Ο τομέας της ενέργειας παραμένει ένας από τους πλέον ενεργούς στο μέτωπο των ιδιωτικοποιήσεων στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Σύμφωνα με στοιχεία του έγκυρου «Βαρόμετρου Ιδιωτικοποιήσεων», το 2012 από την πώληση κρατικών συμμετοχών σε ενέργεια και παρεμφερείς τομείς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις άντλησαν περί τα 6,38 δισ. ευρώ. Το συγκεκριμένο ποσό αντιστοιχεί στο 22,4% των συνολικών εσόδων που είχαν οι Ευρωπαίοι από ιδιωτικοποιήσεις το 2012.
Φώτης Κόλλιας
