Το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα θα δίνεται μόνο σε όσους αποδεχτούν να λάβουν παράλληλα και μια σειρά από μέτρα συμπληρωματικής στήριξης. Σε διαφορετική περίπτωση, το υπουργείο Εργασίας έχει αποφασίσει να προχωρά σε αποκλεισμό των δικαιούχων. Η πιλοτική εφαρμογή του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος αναμένεται να μπει στην τελική φάση της τις αμέσως επόμενες ημέρες, αφού έως το τέλος της εβδομάδας έχει δεσμευτεί η ηγεσία του υπουργείου Εργασίας να επιλέξει τους 13 δήμους -έναν από κάθε περιφέρεια- από τους οποίους θα ξεκινήσει η συγκεκριμένη παροχή. Υπολογίζεται ότι θα ανέλθουν σε περίπου 20.000 οι τελικοί ωφελούμενοι, αφού θα είναι περίπου το 6%-7% του συνόλου των πολιτών αυτών των δήμων οι οποίοι έχουν υπολογιστεί σε 300.000 άτομα. Το ύψος του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος ξεκινάει από τα 200 ευρώ τον μήνα για άγαμους και αυξάνεται κατά 100 ευρώ για έγγαμους, ενώ για κάθε ανήλικο παιδί θα χορηγείται επιπλέον ποσό 50 ευρώ.
Στα μέτρα συμπληρωματικής στήριξης, πέραν της παροχής του ειδικού αυτού βοηθήματος, ξεχωριστή θέση -όταν αναφερόμαστε σε ανέργους και κοινωνικά αποκλεισμένους πολίτες- κατέχει η δυνατότητα επανένταξης στην αγορά εργασίας. Θα υπάρχει, λοιπόν, η δυνατότητα μέσω ΟΑΕΔ να προσφερθεί στον δικαιούχο θέση εργασίας που θα πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις οι οποίες έχουν να κάνουν κυρίως με τον τόπο διαμονής. Στην περίπτωση όμως που ο δικαιούχος θα αρνείται τη θέση εργασίας που θα του προσφέρεται, τότε αυτόματα θα αποκλείονται από την καταβολή του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος τόσο ο ίδιος όσο και κάθε μέλος της οικογένειάς του.
Στις προθέσεις του υπουργείου Εργασίας είναι, όταν κατά το β’ τρίμηνο του 2015 γίνει καθολική η εφαρμογή του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, να τεθεί σε λειτουργία παράλληλα και ο λεγόμενος «κοινωνικός μισθός». Ως τέτοιος θεωρείται κάθε παροχή σε είδος (π.χ. σίτιση), το φτηνό ηλεκτρικό ρεύμα μέσω του κοινωνικού τιμολογίου, η δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και η επίσης δωρεάν φύλαξη παιδιών σε παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς. Με τον τρόπο αυτόν εκτιμάται ότι θα μπορεί να διασφαλιστεί για τους δικαιούχους του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος μια αξιοπρεπής διαβίωση, αλλά ταυτόχρονα να διατηρηθεί και το κίνητρο για επιστροφή στην αγορά εργασίας.
Θα υπάρχει συμψηφισμός με επιδόματα ορεινών και μειονεκτικών περιοχών, αλλά και με το επίδομα ένδειας, το φοιτητικό και το οικογενειακό επίδομα. Ομως, υφίσταται ακόμα η εκκρεμότητα σχετικά με το αν στον συμψηφισμό θα υπαχθούν και τα επιδόματα αναπηρίας, κάτι που η ηγεσία του υπουργείου Εργασίας θέλει να αποφύγει αλλά η τρόικα πιέζει να εφαρμοστεί.
Σε ό,τι αφορά την επιλογή των δικαιούχων, στην πρώτη γραμμή της διαδικασίας θα μπουν οι δήμοι, που θα αναλάβουν την υποχρέωση, μέσω των κατάλληλων κοινωνικών υπηρεσιών, να εντοπίσουν όσους συμπολίτες μας βρίσκονται σε κατάσταση ακραίας φτώχειας. Οι σχετικές αιτήσεις μαζί με τα απαραίτητα δικαιολογητικά θα υποβάλλονται στις αρμόδιες υπηρεσίες των δήμων και οι σχετικές διασταυρώσεις θα γίνονται σε συνεργασία με το υπουργείο Οικονομικών. Σε πρώτη φάση φαίνεται ότι πρόκειται να επιλεχθεί το εισοδηματικό όριο των 4.800 ευρώ, στην καλύτερη περίπτωση, για υπαγωγή στο ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα.
Το πρόβλημα που έχει εντοπιστεί αφορά τον υπολογισμό του πραγματικού εισοδήματος σε όσο γίνεται πιο… πραγματικό χρόνο. Το υπουργείο Εργασίας θέλει να μπορούν να δηλωθούν εισοδήματα ακόμα και του τελευταίου εξαμήνου. Στόχος είναι να αποφευχθούν περιπτώσεις όπου, ενώ φαίνεται ότι ο υποψήφιος δικαιούχος βρίσκεται σε κατάσταση ένδειας, τελικά διαπιστώνεται ότι μερικούς μήνες νωρίτερα είχε λάβει σημαντική επιδότηση – για παράδειγμα, στον αγροτικό τομέα. Το παράδειγμα της Γαλλίας είναι χαρακτηριστικό: Υπολογίζεται ότι σχεδόν ένας στους πέντε δικαιούχους του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος δεν θα έπρεπε να το έχει λάβει, λόγω των λανθασμένων στοιχείων που αφορούν κυρίως το εισόδημα. Ως πραγματικό εισόδημα θεωρείται το απαλλαγμένο από φορολόγηση, ασφαλιστικές εισφορές προς τα Ταμεία και από την εισφορά αλληλεγγύης. Το ποσό αυτό θα υπολογίζεται μειωμένο κατά 20% για να προκύψει το τελικό εισόδημα, βάσει του οποίου θα μπορεί ένας πολίτης να υπαχθεί στους δικαιούχους του συγκεκριμένου βοηθήματος.
Θα γίνει κλήρωση
Σε ό,τι αφορά την επιλογή των δήμων στους οποίους θα γίνει η πιλοτική εφαρμογή του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος (πιθανότατα από την 1η Σεπτεμβρίου και μετά), η τελική απόφαση θα προκύψει με βάση τις προτάσεις που θα καταθέσει η αρμόδια επιτροπή. Στις περιφέρειες όπου θα προταθεί ένας δήμος, η έγκριση θα είναι αυτόματη. Οπου υπάρξουν προτάσεις για δύο ή περισσότερους δήμους, τότε στο υπουργείο Εργασίας έχει αποφασιστεί να γίνει κλήρωση. Στόχος είναι η επιλογή των δήμων να καλύπτει όλες τις μορφές κοινωνικής διαστρωμάτωσης της χώρας. Αυτό σημαίνει ότι θα επιλεγούν αστικοί δήμοι, αλλά και δήμοι από αγροτικές, ορεινές και νησιωτικές περιοχές. Σκοπός είναι η πιλοτική εφαρμογή να αποτελέσει και μια μορφή αξιολόγησης του συγκεκριμένου βοηθήματος κατά το πρώτο δίμηνο του 2015. Αλλωστε, μπορεί σε πρώτη φάση να υπολογίζεται ότι οι δικαιούχοι δεν θα υπερβούν τα 20.000 άτομα, αλλά στην καθολική εφαρμογή του μέτρου ίσως τελικά ανέλθουν έως και τα 700.000 άτομα, με το κόστος να φτάνει ακόμη και τα 900.000.000 ευρώ. Ας δούμε τι ποσό προβλέπεται για όλες τις περιπτώσεις οικογενειακής κατάστασης:
Βασίλης Αγγελόπουλος
