Ενα βουνό προβλήματα για τη χώρα και την κυβέρνηση ξεπρόβαλε μόλις κατακάθισε η σκόνη της συμφωνίας του τελευταίου Eurogroup, η οποία, όπως είχε επισημάνει η «δημοκρατία», έκρυβε πολλούς αστερίσκους. Οι σημαντικές υποχρεώσεις που πρέπει να καλύψει η Ελλάδα μέσα στον Μάρτιο, η ρητή πρόβλεψη της συμφωνίας ότι δεν θα αποδεσμευτεί δανειακή βοήθεια προτού ολοκληρωθεί επιτυχώς η αξιολόγηση από τους εταίρους και το γεγονός ότι τα κρατικά ταμεία είναι άδεια, όπως παραδέχθηκε επανειλημμένα την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης, συνθέτουν έναν εκρηκτικό συνδυασμό και απειλούν άμεσα τη χώρα με χρηματοδοτική ασφυξία.
Υπό τις σημερινές συνθήκες, εκφράζονται έντονοι φόβοι ότι τα ταμειακά διαθέσιμα του Δημοσίου θα βρεθούν στο «κόκκινο» λίγο πριν από τα μέσα του τρέχοντος μηνός, καθώς οι δυσκολίες στο χρηματοδοτικό πεδίο ξεκινούν με το «καλημέρα». Συνολικά η χώρα μας πρέπει να καλύψει υποχρεώσεις 7,1 δισ. ευρώ τον τρέχοντα μήνα: 4,6 δισ. ευρώ για εκδόσεις έντοκων γραμματίων και 2,5 δισ. ευρώ για την αποπληρωμή δανειακών δόσεων προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), τόκων και «ακούρευτων» ομολόγων.
Ειδικότερα:
- Μεθαύριο η χώρα καλείται να αποπληρώσει «ακούρευτα» ομόλογα ύψους 79.000.000 ευρώ.
- Στις 6 Μαρτίου ακολουθεί διπλό ραντεβού: πρέπει να αναχρηματοδοτηθούν εξάμηνα έντοκα γραμμάτια ύψους 1,4 δισ. ευρώ και -το κυριότερο- να καταβληθούν 310.000.000 ευρώ προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), στο πλαίσιο της σταδιακής αποπληρωμής της δανειακής βοήθειάς του προς τη χώρα μας.
- Μόλις μία εβδομάδα αργότερα, στις 13 Μαρτίου, ακολουθεί νέο διπλό «χτύπημα», δεδομένου ότι πρέπει να δοθούν 350.000.000 ευρώ προς το ΔΝΤ και να καλυφθούν τρίμηνα έντοκα γραμμάτια ύψους 1,6 δισ. ευρώ.
- Τρίτη δόση προς το ΔΝΤ εντός του Μαρτίου, ύψους 580.000.000 ευρώ, πρέπει να δοθεί στις 16 του μήνα.
- Στις 20 Μαρτίου συμπίπτουν και πάλι δανειακές υποχρεώσεις προς το ΔΝΤ, ύψους 350.000.000 ευρώ, και λήξη τρίμηνων έντοκων γραμματίων ύψους 1,6 δισ. ευρώ.
- Μέσα στον μήνα πρέπει να αποδοθούν 800.000.000 ευρώ για τόκους.
Το μεγαλύτερο «αγκάθι» είναι οι δόσεις προς το ΔΝΤ, που φθάνουν συνολικά τα 1,59 δισ. ευρώ τον Μάρτιο. Ο υπουργός Επικρατείας Αλέκος Φλαμπουράρης δήλωσε την περασμένη Πέμπτη με περισσή άνεση ότι αν δεν μπορέσουν να συγκεντρωθούν εγκαίρως τα χρήματα αυτά, η Ελλάδα πιθανώς να ζητήσει παράταση ενός δύο μηνών για την καταβολή τους. Η δήλωση αυτή προκάλεσε την οργίλη αντίδραση του Βερολίνου και μία ημέρα αργότερα τόσο ο κ. Βαρουφάκης όσο και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γαβριήλ Σακελλαρίδης αναγκάστηκαν να μιλήσουν για «απλή πρόταση» που είναι δύσκολο να υλοποιηθεί.
Το ΔΝΤ αρνήθηκε να τοποθετηθεί επισήμως για το θέμα, αλλά ο προβληματισμός που προκλήθηκε στις τάξεις της διοίκησής του ήταν τέτοιος, ώστε να συγκληθεί έκτακτο διοικητικό συμβούλιο μετά τις δηλώσεις του υπουργού Επικρατείας. Το Ταμείο έχει καθεστώς «προνομιακού πιστωτή», κάτι που σημαίνει ότι τα δάνεια που χορηγεί πρέπει να εξοφλούνται κατά προτεραιότητα από τα δανειζόμενα κράτη. Ετσι, ένα αίτημα για παράταση της καταβολής των δόσεων προς το ΔΝΤ θα ήταν δύσκολο να εγκριθεί, όχι απίθανο εάν θα συνοδευόταν από συγκεκριμένα επιχειρήματα. Αντίθετα, η μη έγκαιρη μονομερής κάλυψη της δανειακής υποχρέωσης της Ελλάδας θα προκαλούσε διπλό πρόβλημα στη χώρα μας: αφενός, θα θεωρούνταν πιστωτικό γεγονός, δηλαδή χρεοκοπία, συμπαρασύροντας ενδεχομένως τη φερεγγυότητα των ελληνικών τραπεζών, και, αφετέρου, θα κλόνιζε ξανά την εμπιστοσύνη των επενδυτών προς τη χώρα μας.
Συνεπώς, οι λύσεις που απομένουν στην κυβέρνηση για να μη βυθιστεί στη χρηματοδοτική τρύπα είναι τρεις:
1. Να καταφέρει να πάρει τα κέρδη ύψους 1,9 δισ. ευρώ που εκκρεμεί να επιστραφούν στην Ελλάδα από τις εθνικές τράπεζες της ευρωζώνης. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έχει προχωρήσει στην επιστροφή των κερδών αυτών προς τις εθνικές τράπεζες της ευρωζώνης, αλλά οι τελευταίες δεν προβλέπεται να τα καταβάλουν στην Ελλάδα αν δεν ολοκληρωθεί επιτυχώς η αξιολόγηση από τους δανειστές μας. Η αξιολόγηση θα ξεκινήσει τον Απρίλιο και η ολοκλήρωσή της θα γίνει το αργότερο τον Ιούνιο, δηλαδή στο τέλος της μεταβατικής περιόδου του τετραμήνου. Συνεπώς, είναι δύσκολο να πάρουμε τα χρήματα νωρίτερα. Ο κ. Βαρουφάκης ζητά να δοθούν απευθείας τα 1,9 δισ. ευρώ στο ΔΝΤ, ώστε να ξεπεραστεί το πρόβλημα με τις δόσεις προς το Ταμείο. Είναι κάτι που δεν μπορεί να πει κάποιος με σιγουριά εάν μπορεί να γίνει ή όχι.
2. Να πάρει το πράσινο φως των Ευρωπαίων για την έκδοση πρόσθετων έντοκων γραμματίων, πέραν του υφιστάμενου ορίου των 15 δισ. ευρώ. Αυτό θα συμβεί εάν δώσει έγκριση η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία θα τροφοδοτήσει με επιπλέον χρήμα τις ελληνικές τράπεζες, οι οποίες με τη σειρά τους θα αγοράσουν τα έντοκα γραμμάτια. Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, η ΕΚΤ δεν έχει τέτοια πρόθεση, επειδή επιθυμεί πρώτα η ελληνική κυβέρνηση να υλοποιήσει τις δεσμεύσεις της.
3. Να «στραγγίσει» τα διαθέσιμα των φορέων του Δημοσίου που τηρούνται στις εμπορικές τράπεζες, σε συνδυασμό με τη «στάση πληρωμών» προς τους προμηθευτές του Δημοσίου, κάτι που θα προκαλέσει όμως νέες ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις και περαιτέρω ασφυξία στην αγορά.
Το ενδεχόμενο η Ελλάδα να χρησιμοποιήσει τα περίπου 11 δισ. ευρώ του ΤΧΣ δεν προβλέπεται πλέον, αφού τα κεφάλαια αυτά (είναι ομόλογα) επέστρεψαν στον ευρωπαϊκό μηχανισμό σταθερότητας (ESM).
«Διαχειρίσιμοι» ο Απρίλιος και ο Μάιος
Αν ξεπεραστεί ο σκόπελος των χρηματοδοτικών αναγκών του Μαρτίου, η κατάσταση τον Απρίλιο και τον Μάιο φαίνεται πιο διαχειρίσιμη, με συνολικές υποχρεώσεις 1,7 δισ. ευρώ. Ο λογαριασμός μεγαλώνει, ωστόσο, από το καλοκαίρι, με 2,62 δισ. ευρώ τον Ιούνιο, ενώ εκτοξεύεται στα 8,8 δισ. ευρώ αθροιστικά τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, κυρίως επειδή λήγουν ελληνικά ομόλογα που κατέχει η ΕΚΤ. Το γεγονός αυτό έχει πυροδοτήσει σενάρια για τρίτο δάνειο και τρίτο Μνημόνιο το καλοκαίρι. Δημοσιεύματα του γερμανικού Τύπου ανέφεραν την περασμένη εβδομάδα ότι το Βερολίνο βλέπει χρηματοδοτικό κενό ύψους 40 δισ. ευρώ την επόμενη τριετία στην Ελλάδα και εκτιμά ότι θα χρειαστεί νέο δάνειο, που θα ξεπερνά τα 20 ή ακόμη και τα 30 δισ. ευρώ.
