Μεταξύ των 9.589 θανάτων υπήρχαν γιατροί και νοσηλευτές που έβαλαν ψηλότερα το ανθρώπινο «καθήκον»!
Κάθε χρόνο το κορυφαίο εβδομαδιαίο αμερικανικό ειδησεογραφικό περιοδικό περιοδικό «TΙΜΕ» ανακηρύσσει το Person of the Year. Μια παράδοση που κρατά από το 1927 και στα τόσα χρόνια έχει αναδείξει πρόσωπα που δίνουν το στίγμα της εποχής τους, αλλά και την τάση για το μέλλον. Το 2012 ήταν ο 
Μπαράκ Ομπάμα, το 2013 ο Πάπας Φραγκίσκος.
Για το 2014, όμως, και πρώτη φορά στην ιστορία αυτής της επετειακής αφιέρωσης του περιοδικού, ως Person of the Year τιμήθηκε όχι ένα άτομο, αλλά πολλοί ήρωες. Ποιοι ήταν αυτοί; Το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό που έδωσε τη ζωή του στη μάχη κατά του Ebola. Γιατί, όπως εξήγησε η διευθύντρια σύνταξης του περιοδικού «TIME», Νάνσι Γκιμπ: «Ο υπόλοιπος κόσμος μπορεί να κοιμηθεί τη νύχτα, επειδή μια ομάδα ανδρών και γυναικών είναι πρόθυμη να σταθεί και να πολεμήσει».
Πόσοι από εμάς, όμως, υπολογίζουμε τις απώλειες στο ιατρονοσηλευτικό προσωπικό, όταν ακούμε για μια επιδημία; Το ξέσπασμα του Ebola έφερε στην επικαιρότητα σύγχρονους ήρωες, θέτοντας παράλληλα το ερώτημα πώς ο κόσμος μπορεί να «εκμεταλλευτεί» τις προσωπικές θυσίες τους προκειμένου να επιβιώσει από ύπουλους ιούς.
Μιλήσαμε γι’ αυτό το θέμα με τον καθηγητή Παθολογίας – Λοιμώξεων της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιο Λ. Δαΐκο, ο οποίος τόνισε χαρακτηριστικά: «Η πρόσφατη επιδημία του ιού Ebola ανέδειξε για ακόμη μία φορά ότι υπάρχουν γιατροί και νοσηλευτικό προσωπικό με υψηλή συναίσθηση ευθύνης, που προσφέρουν ό,τι περισσότερο μπορούν στον πάσχοντα συνάνθρωπό τους ως ουδενί ουδέν οφείλοντες ειμή το αγαπάν αλλήλους».
-Τι απώλειες έφερε η τελευταία επιδημία Ebola;
Η τελευταία επιδημία ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2013 στη δυτική Αφρική και είναι η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί. Οι χώρες που επλήγησαν περισσότερο από την επιδημία αυτή είναι η Γουινέα, η Λιβερία και η Σιέρα Λεόνε. Εως τις 17 Φεβρουαρίου 2015 είχαν καταγραφεί 23.694 κρούσματα και 9.589 θάνατοι. Η κύρια αιτία του μη αποτελεσματικού ελέγχου της επιδημίας ήταν οι ανεπαρκείς υποδομές και η χαμηλή δυναμικότητα σε κλίνες και προσωπικό. Αρκεί να αναφερθεί ότι οι διαθέσιμες κλίνες σε Γουινέα, Λιβερία και Σιέρα Λεόνε ήταν 610, όταν τον Σεπτέμβριο του 2014 σε μία εβδομάδα υπήρχαν τουλάχιστον 995 ασθενείς που έχρηζαν νοσηλείας.
-Πόσοι γιατροί και νοσηλευτές χάθηκαν στη μάχη κατά του ιού;
Τα κρούσματα της νόσου μεταξύ του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού έφτασαν τα 837 και οι θάνατοι τους 490 έως τις 17 Φεβρουαρίου 2015. Και βέβαια η διεθνής κοινότητα οφείλει να αποδώσει φόρο τιμής και ειδική μνεία στους γιατρούς και στο νοσηλευτικό προσωπικό που συνεισέφεραν στην περίθαλψη των ασθενών από τον ιό Ebola. Γιατροί και νοσηλευτές προσβλήθηκαν από τη νόσο ή και έχασαν τη ζωή τους, αψηφώντας τον κίνδυνο της μόλυνσης και τοποθετώντας το καθήκον ψηλότερα από τον εαυτό τους.
-Πόσο βοήθησε ο δυτικός κόσμος;
Η ευαισθητοποίηση του δυτικού κόσμου καθυστέρησε πολύ και ήρθε τον Ιούλιο του 2014, όταν διαδόθηκε η είδηση ότι δύο Αμερικανοί προσβλήθηκαν από τον ιό κατά την περίθαλψη ασθενών στη Λιβερία. Τον Αύγουστο του 2014 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), με την εμφάνιση κρουσμάτων στη Δύση λόγω μετακίνησης νοσούντων ατόμων και τη συνεχιζόμενη εξάπλωση της επιδημίας στην Αφρική, ανακοινώνει ότι ο Ebola αποτελεί πρόβλημα δημόσιας υγείας παγκόσμιας εμβέλειας. Από το σημείο αυτό αρχίζει η εγρήγορση των δυτικών χωρών και διεθνών οργανισμών, που αποστέλλουν βοήθεια σε ιατρικό προσωπικό και εξοπλισμό. Ο ΠΟΥ αποστέλλει ομάδα ειδικών στις πληγείσες περιοχές. Το κέντρο ελέγχου λοιμώξεων των ΗΠΑ (CDC) συνεισφέρει επίσης με ιατρικό δυναμικό, ενώ η Παγκόσμια Τράπεζα προσφέρει 200.000.000 δολάρια. Διάφορες άλλες οργανώσεις, όπως οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, προσέφεραν ανεκτίμητη βοήθεια. Ζωτικής σημασίας υπήρξε η συνεισφορά των ΗΠΑ ακόμα και με στρατιωτικές δυνάμεις, έπειτα από εντολή του προέδρου Ομπάμα. Συγκεκριμένα, στις τρεις χώρες της επιδημίας κατασκευάστηκαν 15 νέες μονάδες περίθαλψης και είναι υπό κατασκευή άλλες 41. Η συνεισφορά όλων αυτών των φορέων οδήγησε στην καταστολή της καταστροφικής αυτής επιδημίας.
-Τη στιγμή που γι’ αυτήν την ασθένεια δεν υπάρχει ακόμα κανένα εμβόλιο, οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης θέτουν λοιπόν οι ίδιοι καθημερινά σε κίνδυνο τη ζωή τους και πολλοί από αυτούς την έχασαν. Πόση ψυχική δύναμη απαιτεί αυτή η θυσία;
Οι συμμετέχοντες στη νοσηλεία κρουσμάτων του Ebola δηλώνουν χαρακτηριστικά ότι παρακινήθηκαν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους για το κοινό καλό από την πίστη τους στον Θεό, από την αγάπη τους για τον συνάνθρωπο ή από ένστικτο. Και είναι πραγματικά αξιοθαύμαστη αυτή η προσπάθεια. Αρκεί να σας αναφέρω το παράδειγμα του ιατρικού και του νοσηλευτικού προσωπικού στο κέντρο Kenema της Σιέρα Λεόνε, που πρόσφεραν τον εαυτό τους στην υπηρεσία των πασχόντων συνανθρώπων τους. Ο διευθυντής της εν λόγω μονάδας δρ Καν, προτού προσβληθεί ο ίδιος από τον ιό, είχε δηλώσει «κάνω επίσκεψη καθημερινά για να μην αποθαρρυνθούν οι συνεργάτες μου και για να δείξουμε με το παράδειγμά μας τις αξίες μας και τις αρχές μας στις επόμενες γενιές, ότι πρέπει να φροντίζουμε τους συνανθρώπους μας και τον τόπο μας». Πέντε από τα μέλη της ομάδας αυτής (Mbalu Fonnie, Mohamed Fullah, Sheik Humarr Khan, Alice Kovoma και Alex Moigboi) προσβλήθηκαν από τον ιό Ebola και έχασαν τη μάχη με τη νόσο προτού προλάβουν να δουν δημοσιευμένη την ερευνητική προσπάθειά τους για τη γενετική εξέλιξη του ιού στο περιοδικό «Science».
-Ευτυχώς πολλοί αναδείχθηκαν νικητές και, μολονότι κινδύνεψε η ζωή τους, επέζησαν από τον ιό…
Πράγματι, και προκαλούν ιδιαίτερη συγκίνηση οι δηλώσεις τους. Ανάμεσα σε αυτούς η Νίνα Φαμ, η νοσηλεύτρια από το Ντάλας των ΗΠΑ, που επέζησε χάρη στη μετάγγιση αίματος από τον δρα Κεντ Μπράντλι, που πρόσφατα είχε αναρρώσει από τη νόσο, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Φυσικά και ένιωσα το αίσθημα του φόβου, όμως επέλεξα να παραμείνω πιστή στο καθήκον μου, να προσφέρω βοήθεια στους ανθρώπους που νοσούν και να τοποθετώ τη ζωή των ασθενών μου πάνω από τη δική μου, ακολουθώντας τις αξίες και τις αρχές που μου έδωσε η οικογένειά μου». Ωστόσο, πρέπει να αναφερθούμε και στην αντίθετη στάση που κράτησαν επαγγελματίες υγείας, όπως γιατροί και νοσηλευτές στην Ισπανία, που αρνήθηκαν να περιθάλψουν ύποπτα κρούσματα του ιού Ebola και αντέδρασαν με παραιτήσεις και διαμαρτυρίες. Στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να είμαστε επιεικείς, διότι δεν υπήρχαν οι κατάλληλες υποδομές, επαρκής εκπαίδευση και κατάλληλος εξοπλισμός ώστε να διασφαλισθεί η προστασία των εργαζομένων.
«Αποδείχθηκαν ανεπαρκή όλα τα συστήματα υγείας»
-Καταληκτικά, κ. Δαΐκο, τι συμπέρασμα άφησε αυτή η πρόσφατη θανατηφόρα επιδημία του ιού Ebola;
Αναδείχτηκαν πολλές ανεπάρκειες και αδυναμίες στα συστήματα υγείας, όχι μόνο στις φτωχές χώρες της Αφρικής, αλλά και στις πλούσιες χώρες της Δύσης. Ο εφησυχασμός του δυτικού κόσμου ότι τα νοσήματα αυτά δεν μας αγγίζουν απεδείχθη εσφαλμένος. Ο Ebola προειδοποίησε τις αναπτυγμένες και πλούσιες χώρες ότι πρέπει να συνεισφέρουν στη δημιουργία υποδομών και στις φτωχότερες χώρες, για να αποτραπούν τέτοιου είδους επιδημίες στο μέλλον. Αυτό, όμως, που σίγουρα θα μείνει ανεξίτηλο και είναι αξιοθαύμαστο είναι το παράδειγμα των επώνυμων και ανώνυμων εθελοντών, οι οποίοι, είτε επέζησαν είτε όχι, μας δίδαξαν ότι δεν υπάρχουν σύνορα και περιορισμοί στον ανθρώπινο πόνο και η φροντίδα προς τον συνάνθρωπο μπορεί να υπερνικήσει τον φόβο ακόμη και για την ίδια μας τη ζωή.
Μάνια Μπούσμπουρα
