Το προβάδισμα των Podemos του Π. Ιγκλέσιας έναντι των σοσιαλιστών σπάει για πρώτη φορά τον δικομματισμό! Τι θα γίνει με τις πολιτικές συμμαχίες αν πάλι προηγηθεί ο Ραχόι και τι θα κάνουν οι φιλελεύθεροι
Από τη
Μυρτώ Μπούτση
Τον δικό της πολιτικό γόρδιο δεσμό επιχειρεί να λύσει ξανά σήμερα η Ισπανία, έναν «κόμπο» με όλα τα χαρακτηριστικά της κοινωνικής και της πολιτικής κρίσης του ευρωπαϊκού Νότου, τρεις ημέρες μάλιστα μετά το κρίσιμο βρετανικό δημοψήφισμα περί Brexit ή μη στον ευρωπαϊκό Βορρά. Πρώτη φορά στη μετά Φράνκο δημοκρατική ιστορία της οι πολίτες προσέρχονται σε επαναληπτικές εκλογές εντός εξαμήνου. Και πρώτη φορά αναμένεται να σπάσει ο μεταπολιτευτικός δικομματισμός, χάρη στην άνοδο του «Ισπανού Τσίπρα», του 37χρονου Πάμπλο Ιγκλέσιας των Podemos, ο οποίος, συνεργαζόμενος με τους κομμουνιστές και τους αριστερούς της Ιzquierda Unida (Ενωμένη Αριστερά) και διαμορφώνοντας τους Unidos Podemos, αναμένεται να ανατρέψει τους Σοσιαλιστές από τη δεύτερη θέση.
Κατά τα λοιπά, η σημερινή εκλογική αναμέτρηση δεν προβλέπεται να προσφέρει στον ισπανικό λαό μια κυβέρνηση αυτοδυναμίας. Πολλοί μιλούν για μια, λίγο ως πολύ, επανάληψη του αδιεξόδου του Δεκεμβρίου, με τη διαφορά πως τώρα το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (αναμένεται να έρθει ξανά πρώτο, συγκεντρώνοντας ποσοστό περίπου 30%) δεν θα το ακολουθούν οι Σοσιαλιστές (PSOE), αλλά η ανερχόμενη αριστερή συμμαχία. Εφόσον το αποτέλεσμα αυτό επαληθευτεί (περίπου 24%-27% δίνουν στους Unidos Podemos οι δημοσκοπήσεις και 20% στο PSOE), τα ισπανικά πολιτικά κόμματα θα βρεθούν ενώπιον του ίδιου αδιεξόδου που αντιμετώπιζαν το τελευταίο εξάμηνο.
Προεκλογικά χαρτιά
Θα κληθούν, και πάλι πρώτη φορά στα χρονικά της Ισπανικής Δημοκρατίας, να σχηματίσουν μια κυβέρνηση συνεργασίας. Μόνο που, έτσι όπως είναι στρωμένα προεκλογικά τα χαρτιά, αυτό θα είναι και πάλι εξαιρετικά δύσκολο.
Εφόσον το Λαϊκό Κόμμα βρεθεί ξανά στην πρώτη θέση, με αντίστοιχα ποσοστά με εκείνα του Δεκεμβρίου, ο Ραχόι θα αρχίσει και πάλι να αναζητεί συμμαχίες. Οι φιλελεύθεροι Ciudadanos, αναμενόμενη τέταρτη πολιτική δύναμη, έχουν διαμηνύσει πως θα στηρίξουν δεξιά κυβέρνηση μόνον εφόσον δεν ηγηθεί αυτής ο Ραχόι. Ο συντηρητικός πρωθυπουργός δεν εμφανίζεται διατεθειμένος να αποχωρήσει. Αλλωστε η ανάδειξή του στην πρώτη θέση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ακριβώς ήττα, ενώ και τα εναλλακτικά πρόσωπα μιας πιθανής διαδοχής έχουν μειονεκτήματα. Η Σοράγια Σάενζ ντε Σανταμαρία, αναπληρώτρια πρωθυπουργός, θεωρείται υπερβολικά τεχνοκράτισσα και ο 35χρονος Πάμπλο Κασάδο, αναπληρωτής πρόεδρος του Λαϊκού Κόμματος, υπερβολικά νέος. Το πρόβλημα είναι ότι, ακόμη και με τη στήριξη των Ciudadanos (την είχαν, άλλωστε, προσφέρει και πριν από την προσφυγή στις κάλπες), δεν αναμένεται να επιτευχθεί κυβερνητική πλειοψηφία. Και οι Σοσιαλιστές έχουν ήδη δηλώσει πως δεν θα συμμαχήσουν με το Λαϊκό Κόμμα.
Στο στρατόπεδο της Κεντροαριστεράς πάλι, τα πράγματα είναι εξίσου διχασμένα και πολωμένα. Ο Ιγκλέσιας των Podemos έχει ζητήσει τη στήριξη των Σοσιαλιστών με σκοπό τον σχηματισμό μιας αριστερής κυβέρνησης.
Οι διαφορές
Ομως πολλοί αναλυτές επισημαίνουν ότι το PSOE δεν απεχθάνεται τίποτα περισσότερο από το να φέρει στην εξουσία τον κομματικό συνασπισμό, που δείχνει πως θα καταφέρει να του «πάρει τη θέση» όχι μόνο σε αριθμό ψήφων, αλλά και στις… καρδιές των ψηφοφόρων. Οι Σοσιαλιστές αντιτίθενται σε βασικά σημεία του προγράμματος της αριστερής συμμαχίας, όπως είναι η διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Καταλονίας. Ενδιαφέρον έχει πάντως πως ο ηγέτης τους Πέδρο Σάντσεθ απέφυγε να αποκλείσει ρητά μια διευρυμένη κυβέρνηση Αριστεράς, αναφέροντας μόνο ότι «ο Ιγκλέσιας δεν θα γίνει επικεφαλής της κυβέρνησης». Είναι, άραγε, διατεθειμένοι οι Σοσιαλιστές να στηρίξουν μια αριστερή κυβέρνηση με άλλον πρωθυπουργό και κάποιες βασικές προγραμματικές αλλαγές; Ολα αυτά θα αποφασιστούν μετεκλογικά, με κάποιους αναλυτές να μην αποκλείουν την παραίτηση και του Σάντσεθ, εφόσον επιβεβαιωθούν τα προγνωστικά για μια ταπεινωτική τρίτη θέση των Σοσιαλιστών.
Το πιο πιθανό σενάριο που «βλέπουν» οι αναλυτές, με βάση πάντα τα αναμενόμενα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων, είναι μια μειοψηφική κυβέρνηση Συντηρητικών – Ciudadanos, με τους Σοσιαλιστές να μη συνεργάζονται (το αντίθετο θα σήμαινε το πολιτικό τέλος του PSOE) και να απέχουν από την ψήφο εμπιστοσύνης. Σε αυτή την περίπτωση το πολιτικό αντάλλαγμα θα ήταν οπωσδήποτε η παραίτηση του Ραχόι. Εκτός και αν οι Σοσιαλιστές ξεπεράσουν την εχθρότητά τους και συνεργαστούν με τους αριστερούς διαδόχους τους. Και εκτός, φυσικά, αν οι Unidos Podemos κάνουν εν τέλει τη μεγάλη ανατροπή και αναδειχθούν πρώτη δύναμη.
Οι κόντρες για διαφθορά, λιτότητα, Βενεζουέλα
Μπορεί οι εκλογές να γίνονται στην Ισπανία, προεκλογικά όμως τα βλέμματα ήταν στραμμένα στη… Βενεζουέλα! Σε τέτοιο βαθμό μάλιστα, που ο πρόεδρος της υπό κατάρρευση χώρας Νικολάς Μαδούρο κάλεσε τους Ισπανούς πολιτικούς να διεξαγάγουν το προεκλογικό ντιμπέιτ τους στο Καράκας, ώστε, όπως είπε, «να μπορώ κι εγώ να συμμετάσχω και ίσως και να κερδίσω τις εκλογές στην Ισπανία»!
Δεν πρόκειται για κάποιο παράδοξο. Πολλοί ηγέτες των Podemos -ο Πάμπλο Ιγκλέσιας, ο Χουάν Κάρλος Μονεδέρο και ο Ινίγο Ερεχόν- κάποτε χρησιμοποίησαν τα ακαδημαϊκά διαπιστευτήριά τους ως σύμβουλοι στην κυβέρνηση του Ούγκο Τσάβες. Ετσι, τόσο ο Μαριάνο Ραχόι όσο και ο επικεφαλής των Ciudadanos Αλμπερτ Ριβέρα κατηγόρησαν το ανερχόμενο κίνημα ότι απειλεί να μεταμορφώσει την Ισπανία σε… Βενεζουέλα. «Οι Podemos έφεραν τη Βενεζουέλα στην Ισπανία, όχι εμείς» δήλωσε πρόσφατα ο Ριβέρα, ενώ ο υπηρεσιακός συντηρητικός πρωθυπουργός Ραχόι επισκέφθηκε το Καράκας και συναντήθηκε με την αντιπολίτευση.
Ομως η πολεμική δεν σταματά εκεί. Οι αντισυστημικοί Podemos και η -ιδιαίτερα αγαπητή στη νεολαία- μαρξιστική Ενωμένη Αριστερά (μην ξεχνάμε ότι ο 30χρονος αρχηγός της Αλμπέρτο Γκαρθόν είναι ο πιο δημοφιλής αρχηγός κόμματος στην Ισπανία) κατηγορούν τα δύο μεγάλα κόμματα όχι μόνο για τις πολιτικές της λιτότητας, αλλά και για διαφθορά. Τα κόμματα της Δεξιάς απαντούν, κατηγορώντας τους Podemos (μέλη των οποίων είχαν βρεθεί στο παρελθόν στο διοικητικό συμβούλιο ερευνητικού ινστιτούτου, χρηματοδοτούμενου από το Καράκας) ότι συστήθηκαν πολιτικά βασιζόμενοι σε κεφάλαια προερχόμενα από τη Βενεζουέλα.
