Η λεπτομέρεια που πρέπει να προσέξουν χιλιάδες μισθωτοί, συνταξιούχοι, άνεργοι και περιστασιακά απασχολούμενοι
Από τον
Στέλιο Κράλογλου
Αντιμέτωποι με επικίνδυνες παγίδες υπερφορολόγησης, που κρύβουν οι διατάξεις για το πλαστικό και το ηλεκτρονικό χρήμα, θα βρεθούν εκατομμύρια φορολογούμενοι. Λόγω της σημαντικής συρρίκνωσης των εισοδημάτων, την οποία έχει προκαλέσει η πολυετής οικονομική κρίση, πολλά φυσικά πρόσωπα θα φορολογηθούν όχι σύμφωνα με τα πολύ χαμηλά εισοδήματα που απέκτησαν το 2016, αλλά με τα εξωπραγματικά ποσά τεκμαρτών εισοδημάτων που θα τους προσδιορίσει η Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων (ΓΓΔΕ) με βάση το σύστημα των τεκμηρίων ή των αντικειμενικών δαπανών διαβίωσης και των τεκμηρίων απόκτησης περιουσιακών στοιχείων που προβλέπει ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος (ΚΦΕ).
Και εδώ κρύβεται η παγίδα! Σε περίπτωση που το τεκμαρτό εισόδημα είναι μεγαλύτερο του πραγματικού δηλωθέντος, το ποσό των ετήσιων δαπανών που θα πρέπει να έχει εξοφληθεί με πιστωτικές ή χρεωστικές κάρτες ή άλλα μέσα ηλεκτρονικών πληρωμών θα είναι μεγαλύτερο από αυτό που θα νομίζει ο φορολογούμενος. Εκατοντάδες χιλιάδες μισθωτοί, συνταξιούχοι, αγρότες, άνεργοι και περιστασιακά απασχολούμενοι, που δεν θα λάβουν υπόψη τους αυτήν τη… λεπτομέρεια, θα χρεωθούν με υπέρογκους φόρους, καθώς θα θεωρηθεί ότι δεν έχουν καλύψει το απαιτούμενο ποσό δαπανών, και θα κληθούν να πληρώσουν την ποινή του 22%, προσαυξημένου σε πολλές περιπτώσεις και με προκαταβολή φόρου 100%!
Οι διατάξεις που περιλαμβάνει το πολυνομοσχέδιο που ψηφίστηκε στη Βουλή κρύβουν μια πολύ μεγάλη παγίδα για εκατοντάδες χιλιάδες φορολογουμένους.
Η επίμαχη φράση
Η παγίδα κρύβεται πίσω από τη φράση «ετήσιο φορολογητέο εισόδημα». Ως «ετήσιο φορολογητέο εισόδημα» για τον υπολογισμό του απαιτούμενου ποσού δαπανών, το οποίο θα πρέπει να καλυφθεί είτε με πληρωμές σε πλαστικό ή ηλεκτρονικό χρήμα είτε με πληρωμές σε μετρητά (βάσει προσκομιζόμενων αποδείξεων), θα λαμβάνεται υπόψη το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ:
(α) του συνολικού δηλούμενου «ετήσιου φορολογητέου εισοδήματος» από μισθωτές υπηρεσίες για τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους ή από αγροτικές δραστηριότητες για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες,
(β) του προσδιοριζόμενου βάσει τεκμηρίων «ετήσιου φορολογητέου εισοδήματος», το οποίο φορολογείται επίσης με βάση την κλίμακα φορολογίας των μισθωτών και των συνταξιούχων.
Και στις δύο περιπτώσεις ο υπολογισμός του φόρου θα γίνεται με αφαίρεση, από τον αναλογούντα βάσει της κλίμακας φόρο, της ετήσιας έκπτωσης, που μπορεί να φτάνει έως τα 1.900-2.100 ευρώ, υπό την προϋπόθεση της κάλυψης του απαιτούμενου ποσού με δαπάνες εξοφληθείσες είτε με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής είτε με μετρητά.
Επιπλέον, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, με βάση την κλίμακα φορολογίας των μισθωτών και των συνταξιούχων υπολογίζεται ο φόρος και επί του τεκμαρτού εισοδήματος που προκύπτει στις περιπτώσεις:
■ άπορων πολιτών με μηδενικό πραγματικό εισόδημα,
■ φορολογουμένων με ετήσια πραγματικά εισοδήματα κάτω των 6.000 ευρώ από περιστασιακή απασχόληση (άνεργοι, φοιτητές, νοικοκυρές κ.ά.).
Τα τρία παραδείγματα που δείχνουν συνολικές πρόσθετες χρεώσεις έως και 330 ευρώ!
Με βάση όσα προαναφέραμε προκύπτουν τα εξής παραδείγματα:
1 Εάν ένας μισθωτός ή κατά κύριο επάγγελμα αγρότης δηλώσει ετήσιο ατομικό εισόδημα 10.000 ευρώ, αλλά το εισόδημα που θα προσδιοριστεί γι’ αυτόν με βάση τα τεκμήρια είναι 15.000 ευρώ, τότε το συνολικό ποσό των δαπανών που πρέπει να καλύψει με τη χρήση χρεωστικών ή πιστωτικών καρτών ή άλλων ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής δεν θα υπολογιστεί με βάση το δηλούμενο εισόδημα των 10.000 ευρώ, αλλά με βάση το μεγαλύτερο ποσό του τεκμαρτού εισοδήματος των 15.000 ευρώ. Ετσι, στην περίπτωση αυτή το ποσό δαπανών που θα πρέπει να καλυφθεί με πλαστικό ή ηλεκτρονικό χρήμα δεν θα είναι 1.000 ευρώ (το 10% των 10.000 ευρώ), αλλά 1.750 ευρώ (το 10% των 10.000 ευρώ συν το 15% των επόμενων 5.000 ευρώ του ετήσιου τεκμαρτού εισοδήματος)!
Ο συγκεκριμένος φορολογούμενος όμως, θεωρώντας ότι θα ληφθεί υπόψη το πραγματικό εισόδημά του, μπορεί να αρκεστεί στην πληρωμή με πλαστικό ή ηλεκτρονικό χρήμα μόνο των 1.000 ευρώ και να αφήσει ακάλυπτο το ποσό των 750 ευρώ που υπολείπεται έως τα 1.750 ευρώ. Στην περίπτωση αυτή το εκκαθαριστικό που θα του σταλεί για τη φορολογική δήλωση που θα υποβάλει το 2018 θα περιλαμβάνει μια δυσάρεστη έκπληξη: τη βεβαίωση επιπλέον ποσού φόρου εισοδήματος, ίσου με το 22% του ακάλυπτου ποσού των 750 ευρώ, δηλαδή τον καταλογισμό επιπλέον φόρου 165 ευρώ (22% x 750 ευρώ) ως ποινή για τη μη κάλυψη του απαιτούμενου ποσού δαπάνης των 1.750 ευρώ με πλαστικό ή ηλεκτρονικό χρήμα!
Μάλιστα, η απρόβλεπτη πρόσθετη επιβάρυνση δεν θα σταματήσει στο ύψος των 165 ευρώ αν ο φορολογούμενος είναι κατά κύριο επάγγελμα αγρότης. Κι αυτό διότι στην περίπτωση αυτή θα κληθεί να καταβάλει επί του πρόσθετου ποσού φόρου εισοδήματος των 165 ευρώ και προκαταβολή φόρου με συντελεστή 100%, δηλαδή άλλα 165 ευρώ, με συνέπεια η συνολική πρόσθετη χρέωση να φτάσει τελικά τα 330 ευρώ!
2 Ενας άγαμος χαμηλόμισθος που λαμβάνει μηνιαίο μισθό 300 ευρώ έχει πραγματικό ετήσιο εισόδημα μόλις 4.200 ευρώ (300 ευρώ x 14 = 4.200 ευρώ). Ο συγκεκριμένος εργαζόμενος μπορεί να πιστέψει ότι ξεμπερδεύει με την Εφορία, πραγματοποιώντας το επόμενο έτος δαπάνες ύψους μόλις 420 ευρώ με πλαστικό χρήμα ή με πληρωμές μέσω e-banking (το 10% του πραγματικού εισοδήματος των 4.200 ευρώ).
Ομως το ποσό της δαπάνης που πρέπει να καλύψει στην πραγματικότητα με πλαστικό χρήμα ή μέσω e-banking δεν θα είναι 420 ευρώ, αλλά πολύ μεγαλύτερο, εφόσον διαμένει σε ιδιόκτητο ή δωρεάν παραχωρούμενο ή ενοικιαζόμενο διαμέρισμα 80 τ.μ. και κατέχει και ένα παλιό Ι.Χ. αυτοκίνητο 1.300 κ.εκ. 15ετίας. Συγκεκριμένα, στην περίπτωση αυτή η Εφορία θα του καταλογίσει τεκμαρτό εισόδημα συνολικού ύψους 8.500 ευρώ. Το εισόδημα αυτό θα προκύψει βάσει του ελάχιστου τεκμηρίου διαβίωσης των 3.000 ευρώ που προβλέπεται για τον άγαμο, του τεκμηρίου διαβίωσης για τη χρήση κατοικίας, το οποίο ανέρχεται σε 3.200 ευρώ, και του τεκμηρίου διαβίωσης του Ι.Χ., το οποίο ανέρχεται σε 2.300 ευρώ (3.000 ευρώ + 3.200 ευρώ + 2.300 ευρώ = 8.500 ευρώ).
Συνεπώς, το πραγματικό ποσό ετήσιας δαπάνης που θα απαιτηθεί να καλύψει ο συγκεκριμένος χαμηλόμισθος δεν θα είναι μόνο 420 ευρώ (το 10% του πραγματικού εισοδήματος των 4.200 ευρώ), αλλά 850 ευρώ (το 10% του τεκμαρτού εισοδήματος των 8.500 ευρώ, που είναι μεγαλύτερο).
Αν ο φορολογούμενος αρκεστεί να καλύψει μόνο τα 420 ευρώ, τότε με το εκκαθαριστικό της φορολογικής δήλωσης για το εισόδημα του 2017 θα κληθεί να πληρώσει επιπλέον φόρο εισοδήματος 94,60 ευρώ, που αντιστοιχεί στο 22% του ακάλυπτου ποσού των 430 ευρώ (στο 22% επί της διαφοράς μεταξύ 850 και 420 ευρώ).
3 Ενας άπορος, άγαμος, με μηδενικό εισόδημα, ο οποίος διαμένει σε δωρεάν παραχωρηθέν διαμέρισμα 50 τ.μ. (όχι ως «φιλοξενούμενος»), μπορεί να θεωρήσει ότι το 2017 δεν χρειάζεται να πραγματοποιήσει καμία δαπάνη με πλαστικό ή ηλεκτρονικό χρήμα, αφού δεν έχει εισόδημα. Ομως στην πραγματικότητα μπορεί να χρειαστεί να πραγματοποιήσει δαπάνες με πλαστικό ή ηλεκτρονικό χρήμα συνολικού ύψους 500 ευρώ, καθώς η Εφορία θα του προσδιορίσει για το 2017 ετήσιο τεκμαρτό εισόδημα 5.000 ευρώ!
Το εισόδημα αυτό θα προκύψει με βάση το ελάχιστο τεκμήριο των 3.000 ευρώ που προβλέπεται για τον άγαμο, καθώς επίσης και με βάση το τεκμήριο του σπιτιού, το οποίο ανέρχεται σε 2.000 ευρώ. Συνεπώς, αν δεν λάβει υπόψη του το τεκμαρτό εισόδημα των 5.000 ευρώ, ο συγκεκριμένος φορολογούμενος θα κληθεί να πληρώσει φόρο εισοδήματος 110 ευρώ, ο οποίος θα αντιστοιχεί στο 22% του ακάλυπτου ποσού των 500 ευρώ.
Εάν ο συγκεκριμένος φορολογούμενος συμπεριληφθεί, τελικά, στις εξαιρέσεις από την υποχρέωση κάλυψης ποσοστού 10%-18,75% του ετήσιου (τεκμαρτού) εισοδήματος με δαπάνες πληρωθείσες με κάρτες ή άλλα ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής, θα χρειαστεί να μαζέψει και να προσκομίσει αποδείξεις αξίας 500 ευρώ (πληρωθείσες με μετρητά) για να γλιτώσει από το «χαράτσι» του 22%!
Ποιοι εξαιρούνται από τις ηλεκτρονικές αγορές
Από την υποχρέωση χρήσης ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής εξαιρούνται οι φορολογούμενοι από 70 ετών και άνω, άτομα με αναπηρία 80% και άνω, όσοι βρίσκονται σε δικαστική συμπαράσταση, οι φορολογικοί κάτοικοι της Ε.Ε. και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) -υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 20 του Ν. 4172/2013, που υποχρεούνται σε υποβολή δήλωσης στην Ελλάδα και φορολογούνται με την κλίμακα των μισθωτών. Εξαιρούνται, επίσης, τόσο από την υποχρέωση χρήσης ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής όσο και από την προσκόμιση αποδείξεων για την πραγματοποίηση δαπανών, οι υπάλληλοι του υπουργείου Εξωτερικών, οι στρατιωτικοί, εφόσον υπηρετούν στην αλλοδαπή, οι υπηρετούντες στη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπία της Ε.Ε, όσοι διαμένουν σε οίκο ευγηρίας ή σε ψυχιατρικό κατάστημα και οι φυλακισμένοι.
Για όσους φορολογουμένους εξαιρούνται από την υποχρέωση πληρωμών με πλαστικό χρήμα απαιτείται η προσκόμιση αποδείξεων ίσης αξίας, με βάση την ίδια κλίμακα. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και όσοι εξαιρούνται από την υποχρέωση ηλεκτρονικών δαπανών για να κατοχυρώσουν το αφορολόγητο θα πρέπει να συνεχίσουν να μαζεύουν χάρτινες αποδείξεις.
