Τον Οκτώβριο του 1908, η Ford ξεκίνησε να παράγει το T model. Είναι το αυτοκίνητο που άλλαξε την οργάνωση της εργασίας, με την καθιέρωση της αλυσίδας συναρμολόγησης και τη μαζική παραγωγή προϊόντων, σηματοδοτώντας έτσι το οριστικό πέρασμα στη δεύτερη Βιομηχανική Επανάσταση.Από τον Παναγιώτη Μανωλάκο*
Σήμερα, μια πλειάδα τεχνολογικών εξελίξεων μας δείχνει ότι μια νέα βιομηχανική επανάσταση βρίσκεται προ των πυλών.
Μια σειρά τεχνολογιών ωριμάζει, ενώ ταυτόχρονα η εργασία αναδιαρθρώνεται, επιτρέποντας την εισαγωγή τους στην παραγωγική διαδικασία.
Πράγματα που πριν από λίγα χρόνια κάποιοι θα θεωρούσαν ότι αγγίζουν την επιστημονική φαντασία έχουν ήδη αρχίσει να αποτελούν κομμάτι της πραγματικότητάς μας.
Οχήματα χωρίς οδηγούς, τρισδιάστατες εκτυπώσεις προϊόντων (από ρούχα και παπούτσια έως σπίτια), ευφυή δίκτυα, αλλά και οι συναρπαστικές εξελίξεις στη βιοτεχνολογία, τα άλματα στον τομέα της ρομποτικής και της τεχνητής νοημοσύνης αρχίζουν όχι απλά να επηρεάζουν, αλλά να μεταμορφώνουν τη ζωή μας.
Οι μεταφορές, ο παγκόσμιος καταμερισμός της παραγωγής και πολλές φορές η ίδια η φύση των προϊόντων αλλάζουν. Ας μη γελιόμαστε: Σχεδόν τίποτα δεν θα μείνει ανεπηρέαστο.
Πού βρισκόμαστε εμείς, λοιπόν; Ποια η συμμετοχή μας σε αυτή τη συντελούμενη επανάσταση; Πώς προετοιμαζόμαστε για τις αλλαγές που έρχονται;
Η απάντηση -δυστυχώς- είναι ότι φαίνεται όχι μόνο σαν να μη νοιαζόμαστε, σαν να μην καταλαβαίνουμε τον τρόπο και τον βαθμό στον οποίο θα επηρεαστούμε, αλλά σαν να αδυνατούμε να αντλήσουμε διδάγματα από άλλες χώρες και από το πώς αυτές έδρασαν σε μεταβατικές εποχές, έτσι ώστε να βρεθούν στην «πρώτη γραμμή της επόμενης πραγματικότητας».
Επρεπε, όμως, να μας νοιάζει, γιατί ένας στους δύο νέους είναι άνεργος. Επρεπε να μας νοιάζει, γιατί χιλιάδες παιδιά αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν. Επρεπε να μας νοιάζει, γιατί γινόμαστε η πρώτη γενιά που θα παραδώσει στην επόμενη έναν τόπο φτωχότερο από αυτόν που βρήκε. Αντί λοιπόν να συζητάμε για όλα αυτά, για το ποια μπορεί να είναι η θέση της χώρας μας σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, αφιερώνουμε τον χρόνο μας σε σκιαμαχίες.
Αντί να δούμε ποιες αλλαγές (πολιτικές και θεσμικές) πρέπει να κάνουμε για να διατηρήσουμε τα καλύτερα μυαλά στη χώρα μας και να προσελκύσουμε και από άλλες, ασχολούμαστε με το αν η αριστεία είναι «ρετσινιά».
Αυτά δείχνουν έναν εξόχως προβληματικό δημόσιο χώρο, που όχι απλά δεν μπορεί να δημιουργήσει ένα στοιχειώδες σχέδιο για το αύριο, αλλά ούτε καν να διοργανώσει -με την ελάχιστη απαιτούμενη σοβαρότητα και αξιοπιστία- μια συζήτηση γύρω από τα μείζονα θέματα.
Αρκείται, λοιπόν, στα ελάσσονα, σε διαγωνισμούς εξυπνακισμών και ανέξοδων λόγων. Αρκείται σε εύκολες διαιρετικές τομές, που στόχο έχουν να «περιχαρακώνουν» οπαδούς σε κομματικά τείχη, αλλά δεν μπορούν να απαντήσουν στις αγωνίες των ανθρώπων.
Ολα αυτά απλά μας τραβούν περισσότερο στις χειρότερες όψεις τού «χθες». Το «αύριο», όμως, χρειάζεται άλλους ανθρώπους, άλλες λογικές και δεν μπορεί πια να περιμένει.
*Κοινωνιολόγος
