Από τις 14 Δεκεμβρίου θα εκτίθενται στο Μουσείο Μπενάκη 60 σπάνια έργα, εικόνες και άλλα λατρευτικά αντικείμεναΣυνέντευξη στη
Γιώτα Βαζούρα
Αριστουργήματα της ρωσικής θρησκευτικής τέχνης που κοσμούν τα ελληνικά μοναστήρια πρωτοστατούν στη νέα μεγάλη έκθεση του Μουσείου Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού. Πρόκειται για την παρουσίαση με τίτλο «Θρησκευτική τέχνη από τη Ρωσία στην Ελλάδα», η οποία αρχίζει στις 14 Δεκεμβρίου και σε αυτήν ο επισκέπτης θα έχει την ευκαιρία να δει πάνω από 60 έργα. Τα περισσότερα εξ αυτών είναι ρωσικές εικόνες, δημιουργίες που αναδεικνύουν τους στενούς και ακατάλυτους δεσμούς των δύο χωρών.
Οπως εξήγησε στη «δημοκρατία» η επιμελήτρια της βυζαντινής συλλογής του Μουσείου Μπενάκη Αναστασία Δρανδάκη, στην έκθεση υπάρχουν και ορισμένα πολυτελή λατρευτικά αντικείμενα εκ Ρωσίας, τα οποία βρέθηκαν στην Ελλάδα είτε ως αφιερώματα είτε ως δώρα και καλύπτουν μια μεγάλη χρονολογική περίοδο, από τον 16ο έως και τον 19ο αιώνα: «Το πιο όψιμο έργο που θα δούμε στην έκθεση είναι ένας σταυρός που έχει δωρίσει ο τσάρος Νικόλαος Β’ στον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως το 1908.
Παναγιάρια
Τα παλαιότερα, από την άλλη, έργα του 16ου αιώνα, είναι δυο ελεφαντοστέινα παναγιάρια και δύο εικόνες που έχει δωρίσει στην Ελλάδα ο άγιος Αρσένιος Ελασσόνος. Τα παναγιάρια, για παράδειγμα, λόγω υλικού και τεχνοτροπίας, είναι ό,τι καλύτερο μπορούσε να παραχθεί στα ρωσικά εργαστήρια. Απευθύνονταν κατά κύριο λόγο σε αρχιερείς και Αρχιεπισκόπους».
Εχοντας την αμέριστη υποστήριξη και τη συμπαράσταση του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερωνύμου, οι διοργανωτές της έκθεσης κατάφεραν να εξασφαλίσουν γι’ αυτή σημαντικά δάνεια, δημιουργίες που για πρώτη φορά παρουσιάζονται στο αθηναϊκό κοινό, όπως έργα από τη Μονή του Αγίου Βησσαρίωνος Πύλης (Δούσικου), η οποία βρίσκεται έξω από τα Τρίκαλα. «Πρόκειται για σημαντικά αντικείμενα, δώρα που είχε κάνει ο άγιος Αρσένιος Ελασσόνος στην Ελλάδα.
Να θυμίσουμε ότι ο άγιος Αρσένιος ήταν μητροπολίτης στη Λάρισα, ωστόσο εν συνεχεία έγινε Αρχιεπίσκοπος στη Ρωσία. Ηταν μια μεγάλη εκκλησιαστική μορφή και πρόσωπο-κλειδί στις σχέσεις των δύο χωρών. Εκείνος, λοιπόν, την περίοδο που βρισκόταν στη Ρωσία έστελνε πολλά αφιερώματα και κυρίως εικόνες στην πατρίδα του, μερικά από τα οποία θα δούμε στη συγκεκριμένη παρουσίαση. Πρόκειται για εικόνες ρωσικής εικονογραφίας, ιδιαιτέρως σημαντικές» τονίζει η κυρία Δανδράκη.
Οι θησαυροί της εκκλησιαστικής τέχνης προέρχονται από μονές και εκκλησίες από διάφορα μέρη της Ελλάδας. από τη Χίο, την Τήνο, την Κέρκυρα, τη Μυτιλήνη, την Κεφαλλονιά, τη Θεσσαλονίκη και την Καστοριά, η οποία διαθέτει σπουδαίες εικόνες βυζαντινής και μεταβυζαντινής εποχής. «Αν και δεν κατέστη δυνατό να έχουμε κάποιο έργο από τα Μετέωρα, οι μονές μάς έδωσαν τη δυνατότητα να έχουμε πρόσβαση στο υλικό τους για μελέτη. Μάλιστα, το υλικό αυτό έχει συμπεριληφθεί στον επιστημονικό κατάλογο που θα εκδοθεί στο πλαίσιο της έκθεσης» αναφέρει η επιμελήτρια της έκθεσης. Χαρακτηριστικό είναι δε ότι κάποια έργα, όπως μια εικόνα από τον Αγιο Γεώργιο της Πολιτείας Καστοριάς, συντηρήθηκαν ειδικά από τις αρμόδιες εφορείες για να παρουσιαστούν στο Μουσείο Μπενάκη.
Σύμφωνα με την κυρία Δρανδάκη, η ιδέα της έκθεσης, η οποία ρίχνει φως στις πολιτιστικές επαφές και τις πολιτικές σχέσεις της Ρωσίας με τα Βαλκάνια και την ανατολική Μεσόγειο, από τα μέσα του 16ου έως τα τέλη του 19ου αιώνα, προέκυψε στο πλαίσιο ενός ερευνητικού προγράμματος που «έτρεξε» το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών με την ερευνήτρια Γιουλιάνα Μπόιτσεβα: «Εκείνη, λοιπόν, έκανε μια μεγάλη επιτόπια έρευνα σε ναούς και μοναστήρια ανά την Ελλάδα, αναζητώντας έργα θρησκευτικής τέχνης από τη Ρωσία που βρίσκονται στη χώρα μας. Οταν ολοκληρώθηκε η έρευνα, αποφασίσαμε να προχωρήσουμε στην υλοποίηση αυτής της έκθεσης. Ελπίζω με την έκθεση να δοθεί συνέχεια, μια και είναι η πρώτη που γίνεται γύρω από το συγκεκριμένο θέμα».
• Info: Η έκθεση με τίτλο «Θρησκευτική τέχνη από τη Ρωσία στην Ελλάδα» θα φιλοξενείται στο κτίριο του Μουσείου Μπενάκη, στην οδό Κουμπάρη, έως τις 11 Φεβρουαρίου.
