Η πατρότητα σηματοδοτεί την αλλαγή του τρόπου ζωής, με αποτέλεσμα να προκαλεί άγχος, φόβο και αγωνία για το μέλλον • Με την υπογραφή του Μιχάλη Κεφαλογιάννη Η επιλόχεια κατάθλιψη δεν περιορίζεται στις μητέρες, αφού τα ποσοστά της μεταξύ των νέων μπαμπάδων είναι όμοια με αυτά των γυναικών που αποκτούν το πρώτο τους παιδί, σύμφωνα με νέα αμερικανική μελέτη που παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρίας Ψυχολογίας, στο Σαν Φρανσίσκο.
Τα φώτα πλέον στρέφονται και στον μπαμπά που έμενε πίσω και περνούσε μόνος του και με τον δικό του τρόπο τις συναισθηματικές διακυμάνσεις του, θεωρώντας ότι «δεν πρέπει να κλέψει τη λάμψη» από τη μητέρα και το νεογέννητο.
Σημαντικό ρόλο παίζουν και τα κοινωνικά στερεότυπα που θέλουν τον άνδρα «υπεράνω… συναισθηματικής αδυναμίας», καταδικάζοντάς τον να κρατά μέσα του ό,τι του συμβαίνει, γιατί «δεν πρέπει» να εξωτερικεύει αυτό που αισθάνεται, αλλά παράλληλα χρειάζεται να είναι το δυνατό αρσενικό που θα φροντίσει τη μάνα και το μωρό τους.
Σύμφωνα με έρευνες, 1 στους 10 μπαμπάδες θα παρουσιάσει συμπτώματα κατάθλιψης στη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Στους 3-6 μήνες μετά τον ερχομό του μωρού τα συμπτώματα κορυφώνονται, ενώ διπλάσιες είναι οι πιθανότητες εμφάνισής τους στον πρώτο χρόνο μετά τη γέννα. «Παρ’ όλα αυτά ας έχουμε στο μυαλό μας ότι ίσως τελικά τα ποσοστά να είναι ακόμα μεγαλύτερα, καθώς δύσκολα θα παραπονεθεί ένας άνδρας για κατάθλιψη» επισημαίνει η Μαρίνα Μόσχα, κλινική ψυχολόγος.
Ο ερχομός ενός παιδιού σηματοδοτεί την αλλαγή της ζωής όπως τη γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, με αποτέλεσμα να προκαλεί άγχος, φόβο και αγωνία για το μέλλον.
«Ο πατρικός ρόλος επιφορτίζεται από άγχη και αγωνία για το αν θα είναι αποδοτικός και καλός πατέρας, αν θα μεγαλώσει το μωρό του σωστά, αν θα στηρίξει την οικογένειά του συναισθηματικά αλλά και οικονομικά ως κουβαλητής, εφόσον αυτός είναι ο ρόλος του πλέον. Αλλωστε η γυναίκα είναι εκείνη που κουβαλούσε τόσους μήνες το μωρό, ταλαιπωρήθηκε να το γεννήσει και τώρα να το φροντίσει και να το αναστήσει μέσα από τον θηλασμό, στον οποίο ο ίδιος όσο και αν θέλει -αν θέλει- δεν μπορεί να συμμετάσχει. Και τέλος, ας μην ξεχνάμε τη σχέση αλλά και τη σεξουαλική ζωή του ζευγαριού που φαίνεται ότι έχει πάρει ήδη την… κατιούσα» εξηγεί η κυρία Μόσχα.
▲ Πώς θα την αναγνωρίσω
Η μεταγεννητική κατάθλιψη εκδηλώνεται με απογοήτευση, ευερεθιστότητα και θυμό. «Ο άνδρας αποκτά μια εχθρική συμπεριφορά προς τους συνεργάτες ή προς άτομα τα οποία έρχεται σε πιο στενή καθημερινή επαφή, προς τη σύζυγο ή και προς τα παιδιά του. Επίσης παρουσιάζονται σωματικά συμπτώματα, όπως αλλαγές στην όρεξη και στον ύπνο, γαστρεντερικές διαταραχές, πονοκέφαλοι, ναυτία κ.ά.» λέει η κυρία Μόσχα. Επίσης οι άντρες που πλήττονται από επιλόχεια κατάθλιψη τείνουν να μην έχουν μεγάλη επαφή με το μωρό ή να μην προσφέρουν καμιά υποστήριξη στη μητέρα. «Δεν εμφανίζουν όλοι οι άνθρωποι τη διαταραχή. Ωστόσο υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες κινδύνου, που αυξάνουν τις πιθανότητες εμφάνισης καταθλιπτικών συμπτωμάτων, όπως η νεαρή ηλικία μαζί με τη συναισθηματική ανωριμότητα, η απουσία υποστηρικτικού περιβάλλοντος, όπου ο νέος πατέρας νιώθει μόνος και αβοήθητος, τα οικονομικά προβλήματα, η ανεργία, η συγκρουσιακή σχέση με τη σύντροφο, οι ψυχικές διαταραχές και το ιστορικό κατάθλιψης ή αγχώδεις διαταραχές, η χρήση τοξικών ουσιών ή/και αλκοόλ κ.ά.» προσθέτει η ίδια.
▲ Εχει επιπτώσεις στην ανάπτυξη του παιδιού;
Αν το παιδί έχει μια υποστηρικτική μητέρα, ίσως οι συνέπειες δεν είναι τόσο μεγάλες όσο στην αντίθετη περίπτωση.
«Νομίζω, εύκολα αντιλαμβανόμαστε όλοι μας πως όταν υπάρχει ένα άτομο στην οικογένεια που νοσεί σωματικά ή ψυχικά επηρεάζεται όλη η οικογένεια, εφόσον πρόκειται για σύστημα. Ετσι λοιπόν μπορεί να επηρεαστεί και ο παιδικός ψυχισμός, κυρίως όταν υπάρχουν και άλλα παιδιά εκτός του νεογέννητου, που θέλουν τον μπαμπά τους εκεί, υγιή και δυνατό, εξακολουθώντας να τους προσφέρει ασφάλεια» τονίζει η κυρία Μόσχα.
Επίσης το μεγάλωμα των παιδιών αλλά και η καθημερινότητα απαιτούν υπομονή, φροντίδα, συναισθηματική στήριξη. Η πατρική καταθλιπτική συμπτωματολογία μπορεί να συσχετιστεί με συναισθηματικά, κοινωνικά και συμπεριφορικά προβλήματα, όπως και με αναπτυξιακή καθυστέρηση στα παιδιά.
Μπορώ να την αντιμετωπίσω;
Πρώτα από όλα χρειάζεται να αντιληφθεί ο ίδιος, η σύζυγος ή ακόμα και το στενό του περιβάλλον ότι υπάρχει πρόβλημα.
Χρειάζεται επίγνωση της κατάστασης για να μπορέσουμε να την αντιμετωπίσουμε.
«Το μυστικό για την αντιμετώπιση της ανδρικής μεταγεννητικής κατάθλιψης είναι η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων από τη σύζυγο, εφόσον δεν είναι κάτι που θα περάσει μόνο του και τα συμπτώματα χειροτερεύουν με τον χρόνο. Εκείνη μόλις καταλάβει πως κάτι δεν πάει καλά θα τον βοηθήσει να εκφράσει αυτό που του συμβαίνει και να αναζητήσουν μαζί τη βοήθεια ειδικού» αναφέρει χαρακτηριστικά η κυρία Μόσχα.
Οπως εξηγεί, η βοήθεια ειδικού ψυχικής υγείας που θα κάνει τη διαφοροδιάγνωση ανάμεσα στο απλό καθημερινό στρες και στην πιθανή επιλόχεια κατάθλιψη είναι απαραίτητη.
«Δεν είναι ντροπή να αναζητήσει ένας άνδρας βοήθεια για την ψυχική του ισορροπία, όπως δεν είναι ντροπή να λάβει και φαρμακευτική αγωγή σε περίπτωση που κριθεί αναγκαία από τον ειδικό» καταλήγει.
