Χατζή Ανδρέας Κριαράς: Από τους πρώτους Φιλικούς ο επαναστάτης και σωτήρας της κρητικής σημαίας

Ο κορυφαίος επαναστάτης και σωτήρας της κρητικής σημαίας Χατζή Ανδρέας Κριαράς γεννήθηκε το 1765 στην Ανώπολη των Σφακίων. Ηταν γιος του Εμμανουήλ Νομικού ή Κριαρά και της Κατίγκως Βλάχου, αδελφής του εθνομάρτυρα Δασκαλογιάννη.

Συνεχίζοντας την παράδοση των προγόνων του, ασχολήθηκε με τον εμπορικό στόλο της οικογένειάς του και ταξίδεψε ως πλοίαρχος και καραβοκύρης σε όλα τα λιμάνια της ανατολικής Μεσογείου και στη Μαύρη Θάλασσα κατά την περίοδο 1800-1821. Έτσι, επηρεάστηκε από τα φιλελεύθερα κινήματα της εποχής και γνώρισε από κοντά όλους τους σπουδαίους πατριώτες που αφύπνισαν το σκλαβωμένο έθνος και το οδήγησαν προς την Παλιγγενεσία. Ηταν ένας από τους πρώτους Φιλικούς της Οδησσού και προσωπικός φίλος του Εμμανουήλ Ξάνθου.

Στην Κρήτη η Επανάσταση ξεκίνησε από τα Σφακιά, όπου υπήρχαν τουλάχιστον 20 μυημένοι στη Φιλική Εταιρεία, κυρίως εμποροπλοίαρχοι. Ο Χατζή Ανδρέας Κριαράς εξελέγη πρόεδρος της πενταμελούς Επαναστατικής Αρχής, με την ονομασία Καγκελαρία των Σφακίων, ενώ διετέλεσε υπουργός των Εσωτερικών και της Δικαιοσύνης επί Αφεντούλιεφ και Τομπάζη. Το 1830 ο Κριαράς, έχοντας μαζί του τη σημαία της Επανάστασης της Κρήτης, εγκαταστάθηκε στη Σύρο, όπου αρκετοί Σφακιανοί βρήκαν φιλόξενο έδαφος για να επιχειρήσουν μια νέα αρχή. Στη Σύρο διετέλεσε μέλος της Διοικητικής Επιτροπής Κρήτης και αργότερα πρόεδρος της εν Σύρω υπέρ των Κρητών Επιτροπής.

Αφού πρόλαβε να προσφέρει καταφύγιο στον πρόσφυγα Κυριάκο Βενιζέλο (και να γνωρίσει νήπιο τον εθνάρχη Ελευθέριο Βενιζέλο) άφησε την τελευταία του πνοή, σε βαθύτατα γηρατειά, στην Ερμούπολη το 1872. Παρότι πέθανε σε ηλικία 107 ετών, ο θάνατός του δεν προήλθε από φυσικά αίτια. Επειδή τον εκνεύριζε αφόρητα το κλειδοκύμβαλο που έπαιζε η νύφη του, παρότι είχε διαμαρτυρηθεί πολλές φορές, πήδηξε από τον εξώστη του σπιτιού του και αυτοκτόνησε. Κηδεύθηκε με δημόσια δαπάνη, ενώ είχε τιμηθεί με το Ανώτατο Αριστείο του Αγώνα του 1821 και με τον Μεγαλόσταυρο του Σωτήρος. Ο Χατζή Ανδρέας Κριαράς διέθετε βαθιά γνώση γύρω από τις πολιτικές και διπλωματικές εξελίξεις που επικρατούσαν στην εποχή του. Είναι μνημειώδης η απάντηση που έδωσε στον τότε καθηγητή Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Μιχαήλ Αποστολίδη, που μέσω επιστολής του ζήτησε να συμμετάσχει στην Επανάσταση του 1841, ξεσηκώνοντας τους συνεπαρχιώτες του Σφακιανούς. Αποκαλύπτοντας την απογοήτευση και την πικρία που επικρατούσε στις τάξεις των ξεριζωμένων επαναστατών, ο Κριαράς έγραψε, μεταξύ άλλων:

«Φρονεί η Πανιερότης σου, ότι κατόπιν των τόσων θυσιών και μόχθων ας κατεβάλομεν, οι συνάδελφοί μου εις την Καγκελλαρίαν καί εγώ, κατά την μεγάλην επανάστασιν του Γένους, δεν θα καθίστων πάντα ταύτα δυνατήν την απελευθέρωσιν τής Κρήτης, ώς έγένετο διά το λοιπόν Βασίλειον; Λέγω ναι, διότι ουδέν παρελείψαμεν νά πράξωμεν και στρατιωτικώς και πολιτικώς, τελικώς δε ημείς είμεθα οι νικηταί καί όχι οι τουρκοαιγύπτιοι. Δυστυχώς όμως η ευθύνη τής εκ νέου δουλώσεως τής Κρήτης βαρύνει τους Ευρωπαίους Κυβερνήτας. Οι ξένοι, Πανιερώτατε, δεν θέλησαν ποτέ, παρ’ όλας τάς θυσίας μας, την απελευθέρωσιν τής Κρήτης.

Είμαι δε εις θέσιν νά σας διαβεβαιώσω ότι με κάθε τρόπον ηναντιούντο εις πάσαν ενέργειαν καί οί Αγγλογάλλοι καί οί Ρώσσοι. (…) Ασυνειδησία των ευρωπαίων πολιτευόμενων, του Ουελιγκτώνος, του Μετερνίχου καί του Αβερδήνου κετεδίκασαν την τάλαιναν Πατρίδα εις την λαιμητόμον, καί ούτω πώς διά τής ευρωπαϊκής ασυνειδησίας κατέπεσεν ο φοβερός ούτος τής ‘Ελλάδος προμαχών τής Μεσογείου, ον μέ τοσαύτας θυσίας εδημιουργήσαμεν μιά δράξ Σφακιανών εν αρχή καί είτα όλοι οί Κρήτες ομού. Τά συμφέροντα τών ξένων δεν θέλουν την απελευθέρωσιν τής Κρήτης καί σήμερον. Χάριν τών υλικών καί μόνον συμφερόντων τούτων προς τον Σουλτάνον, δεν εδίστασαν νά υπαγάγωσι καί πάλιν την τλήμονα Κρήτην, αγωνισθείσαν ολόκληρον δεκαετίαν σκληρώς υπέρ του δικαίου και τών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εις την πρώτην σκληράν δουλείαν.»

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Ηχηρή απαξίωση στον ΟΗΕ: Σε άδεια έδρανα η ομιλία Μητσοτάκη (φωτ.)

Η εικόνα από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ κατά τη διάρκεια της ομιλίας του Κυριάκου Μητσοτάκη αποτέλεσε μια σκληρή προσγείωση στην πραγματικότητα για το...

«Φύγε Κυριάκο, θα έχεις περιπέτειες. Κάνε πρόωρες εκλογές τώρα!»

Δεύτερες σκέψεις γιά τόν χρόνο τῶν ἐκλογῶν καί τυχόν ἐπίσπευσή τους – Τελεσίγραφο Ντίλιαν γιά λύση μέχρι τήν ἡμέρα ἑορτασμοῦ τῆς ἐπετείου ἱδρύσεως τῆς...

Στα άκρα η σύγκρουση Ντόρας – Κυριάκου

Η δημόσια παρέμβαση της Ντόρας Μπακογιάννη για την «αλαζονεία» υπουργών της κυβέρνησης δεν αντιμετωπίστηκε στο εσωτερικό της Ν.Δ. ως μια συνηθισμένη παρατήρηση ενός έμπειρου...

Να πώς ο Μητσοτάκης και η παρέα του μας πιάνουν κορόιδα!

➤ Για κάθε 100 ευρώ διαθέσιμου εισοδήματος, τα ελληνικά νοικοκυριά ξόδεψαν περίπου 103,3 ευρώ στο πρώτο τρίμηνο του 2026. Καταλάβατε πόσο παπάτζα ήταν η...

Τουρκικό μαύρο χιούμορ

Ο γιαλαντζί σουλτάνος, απόγονος εξισλαμισμένων Ποντίων από την Ποταμιά της Ριζούντας, από το βήμα της Γ.Σ. του ΟΗΕ μάς έριξε πέντε τάλαρα ομιλία για...

Γκρεμίζεται η woke Ευρώπη – Μαζί της κι ο Μητσοτάκης!

Στην Ευρώπη φυσούν πλέον θυελλώδεις πολιτικοί άνεμοι. Η ανικανότητα των κλασικών κεντροδεξιών συστημικών κομμάτων να προστατεύσουν τους λαούς από τις παρενέργειες της ενεργειακής κρίσης...

Παραλήρημα Άδωνη, καθώς είναι στριμωγμένος στα σχοινιά

Οι συνταρακτικές αποκαλύψεις για το φιάσκο του υπουργείου Υγείας τόσο με τον έλεγχο του μοιραίου ιατρείου της Καρνεάδου όσο, όμως, και των άλλων παραϊατρείων...

Ο έλεγχος της Κυβέρνησης: Σε τροχιά κατάρρευσης εντός κι εκτός συνόρων

Η εικόνα μιας κυβέρνησης που παραπαίει είναι πλέον εμφανής σε όλα τα επίπεδα, συνθέτοντας ένα σκηνικό γενικευμένης αποσύνθεσης. Εντός των τειχών του πρωθυπουργικού μεγάρου,...

Ο Στουρνάρας απαγκιστρώνεται από το Μαξίμου μέσω «σαμαρικού» υποδιοικητή

● Διαβάσαμε ότι νέος υποδιοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος ορίστηκε με απόφαση του Γιάννη Στουρνάρα ο Δημήτρης Τσομώκος. Το οποίο σημαίνει ότι, πρώτον, χάνουμε...

Ο Μητσοτάκης… ανατίναξε τις ενεργειακές υποδομές

Την ώρα που οι εμπόλεμες χώρες στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή ανατινάζουν η μία τις ενεργειακές υποδομές της άλλης, η κυβέρνηση Μητσοτάκη… ανατινάζει...

ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ ΑΡΘΡΟ

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ